Những khoản cho vay học tập - thường được giới thiệu trên các chương trình TV buổi sáng và đêm muộn - luôn luôn khắc họa rằng, rất nhiều cựu sinh viên thành công sau khi sử dụng các khoản vay này, từ những nhà nhiếp ảnh đoạt giải Pulitzer đến các ngôi sao Hollywood. Tuy nhiên, Ủy ban Giáo dục Mỹ ước tính rằng, 72% chương trình cho vay học tập được ứng dụng tại 7 nghìn trường học đã tạo ra lượng sinh viên tốt nghiệp kiếm tiền ít hơn hẳn so với ngay cả lượng học sinh bỏ học trung học. Rất nhiều sinh viên theo học chương trình cho vay học tập - trong đó có rất nhiều các cựu chiến binh, mẹ đơn thân và thanh thiếu niên - kết thúc chương trình học trong nợ nần tiền bạc, không có bằng cấp, nghề nghiệp hay tiền đồ tương lai.

Trong những năm gần đây, tại Mỹ, những hệ quả mà chương trình cho vay học tập tại các trường cao đẳng, đại học đang bị đặt ra những câu hỏi băn khoăn, khiến các cơ quan chức năng liên bang và quốc gia buộc phải nhảy vào vào điều tra, ban hành luật và áp dụng các biện pháp kiểm soát. Ngay trong tháng trước, Ủy ban bảo vệ tài chính tiêu dùng Mỹ đã khởi kiện trường trung học Corinthian - trường áp dụng chương trình cho vay học tập lớn nhất tại Mỹ hiện nay - vì tội cho vay có tính chất lợi dụng. Tuy nhiên, các quan chức trường Corinthian phản biện rằng cơ quan lập pháp đã lờ đi chứng cứ hàng nghìn học sinh tốt nghiệp của trường Corinthian được tuyển dụng hàng năm và cho rằng, những vấn đề mà cơ quan lập pháp Mỹ nếu ra chỉ là “những sự cố riêng biệt”.

Tại Massachusetts, Chưởng lý Martha Coakley đang điều tra khoảng một chục trường học áp dụng chương trình cho vay học tập, đang khởi kiện vài trường và đã ban hành một số điều luật quản lý ngành kinh doanh giáo dục này. Song Hiệp hội các trường tư thục Massachusetts lại đang kiện lại Chưởng lý Coakley rằng, những điều luật mà bà này đưa ra là “không cần thiết và không đảm bảo” và bà Coakley đang lợi dụng quyền hạn của mình. Theo họ, các trường học cho vay học tập đang giúp không ít sinh viên thoát khỏi cảnh thất học vì tình trạng trường công quá tải hoặc không có điều kiện theo học cao hơn. Theo những người ủng hộ chương trình cho vay học tập, chính quyền liên bang và quốc gia đang “làm khó” họ bởi hiện không chỉ có sinh viên của họ mà hiện còn rất nhiều sinh viên theo học tại các trường không cho vay học tập cũng rơi vào tình trạng rời trường với các khoản nợ nần, không bằng cấp và việc làm.

Lượng sinh viên tốt nghiệp tại các trường cho vay học tập chiếm khoảng ½ tỉ lệ sinh viên theo học tại các trường cao đẳng và đại học công và không cho vay học tập - theo thống kê của Bộ Giáo dục Mỹ. Những dữ liệu gần đây nhất cho thấy rằng khoảng 34% sinh viên theo học tại các trường cho vay học tập đạt được bằng cử nhân sau khoảng 4 năm, so sánh với tỉ lệ 55% tại các trường công và 65% tại các trường không cho vay học tập. Các chương trình cử nhân tại các trường cho vay học tập đắt đỏ hơn khoảng 20% so với các trường đại học công - theo một báo cáo công bố năm 2012 của Ủy ban thượng nghị sĩ Mỹ. Báo cáo này cũng cho biết, các chương trình chứng chỉ và liên kết tại các trường cho vay học tập chí ít cũng đắt hơn gấp 4 lần so với các trường công. Còn theo Ủy ban giáo dục Mỹ, các sinh viên theo học trường cho vay học tập nợ nần nhiều hơn các sinh viên liên bang. Trước tình hình này, dự kiến cuối năm nay, Ủy ban giáo dục Mỹ sẽ đưa ra những điều luật mới để bảo vệ tình trạng sinh viên bị bóc lột trong ngành giáo dục cho vay học tập này. Hiện Hiệp hội các trường đại học và cao đẳng tư thục Mỹ chưa lên tiếng gì về thông tin này.

Các trường cao đẳng, đại học cho vay học tập luôn trưng ra những câu chuyện thành công của họ. Tuy nhiên, thực tế lại hoàn toàn khác hẳn. Điều này có thể thấy rõ qua trường hợp của anh Will Puntarich. Anh Puntarich đến Boston để theo học cao đẳng. Anh này đã tiến hành vay hơn 180 nghìn USD để có thể theo học 4 năm tại một trường cao đẳng cho vay học tập với hy vọng có thể trả lại khoản vay này sau khi tốt nghiệp và có việc làm. 2 năm sau đó, Puntarich, giờ đã 27 tuổi, bị bên cho vay khởi kiện và thẻ tín dụng của anh bị khóa, trong khi những nhà tuyển dụng nói với anh rằng, tấm bằng mà anh theo học tại trường cao đẳng cho vay học tập rất ít, thậm chí còn chả có giá trị gì. Kết cục, anh Puntarich lại buộc phải quay về sinh sống với cha mẹ tại New York và làm những công việc vớ vẩn để kiếm sống và lẩn trách những người đòi nợ: “Rất nhiều lần tôi nghĩ rằng, sẽ chẳng bao giờ tôi thoát ra khỏi cảnh khổ này. Nó thực sự tồi tệ”.

Will Puntarich nợ nần vì theo học Học viện Nghệ thuật New England ở Brookline.

Được biết, Puntarich đã đăng ký theo học Viện Nghệ thuật New England tại Brookline vào năm 2008 cùng với bạn gái. Lúc đó, hai người thuê một căn hộ ở đường Commonwealth với tâm thế cảm tưởng họ là “một cặp đôi quyền năng” và tràn trề hy vọng về tương lai. Lúc đó Puntarich không có nhiều tiền song lại muốn đi học. Vì vậy, Puntarich đã rất vui vì được nhà trường chấp nhận cho vào học và đã không ngần ngại ký kết các khoản vay tư và các khoản vay do Chính phủ trợ cấp để phục vụ việc học hành. Puntarich tốt nghiệp với tấm bằng cử nhân về quảng cáo và thiết kế vào năm 2010 và công việc tốt nhất sau đó mà anh có thể tìm được là ngồi trực ở bàn tiếp tân của trường với mức lương là 8USD/giờ. Khi Puntarich đem bằng cấp của mình đi xin các việc đúng ngành mình học, các nhà tuyển dụng đã bảo với anh rằng, bằng cấp của anh chỉ là “một trò đùa”. Được biết, Viện Nghệ thuật New England ở Brookline là một nhánh của Tập đoàn Quản lý giáo dục cho vay học tập tại Pittsburgh và tập đoàn này đã bị tiến hành điều tra bởi tồn tại các hoạt động được cho rằng không minh bạch. Hiện tập đoàn này chưa hề lên tiếng bình luận gì về vụ bê bối mà mình đang phải đối mặt. Trong khi đó, Puntarich - đã chia tay với bạn gái từ lâu - đang phải đối mặt với đơn kiện từ phía cho vay tiền trong khi đó anh không có đủ tiền để thuê luật sư bào chữa.

Còn cô Marie Deltufo đã theo học một trường cho vay học tập với hy vọng có thể tìm kiếm được một công việc tử tế. Cô tốt nghiệp tại một trường mỹ thuật song lại làm ở một tiệm làm đẹp với mức lương vô cùng ít ỏi. Do đó, Deltufo quyết định thay đổi. Sau khi xem chương trình quảng cáo về Viện Giáo dục nghề nghiệp tại Brockton, Deltufo đã đăng ký theo học một khóa học về y khoa trong vòng 9 tháng. Deltufo đã vay 26 nghìn USD để theo học khóa học này. Được biết, nhà trường đã vui vẻ nhận cô vào học một cách dễ dàng, bất chấp kinh nghiệm của cô không hề đáp ứng gì với quảng cáo và yêu cầu của nhà trường đề ra. “Tôi đã hy sinh và cố gắng làm điều mà mình cho rằng đúng đắn. Và giờ đây, tôi thấy mình chả đi về đâu cả” - Deltufo, 39 tuổi chua chát bình luận.

Viện Giáo dục nghề nghiệp tại Brockton thuộc Tập đoàn dịch vụ giáo dục Lincoln ở West Orange, New Jersey, gần đây mới đổi tên là Viện Kỹ thuật Lincoln. Hiện tập đoàn này đang bị văn phòng Chưởng lý Coakley tiến hành điều tra về những kê khai tài chính với Ủy ban tiền tệ và các dịch vụ an ninh Mỹ. Cô Deltufo cho hay, chỉ vài tuần sau khi tốt nghiệp khóa học, cô mới biết mình chỉ được trao chứng chỉ là trợ lý y tế, không phải chuyên gia. “Họ biết tôi khao khát có một công việc tốt hơn. Và họ đã lợi dụng điều đó để dụ dỗ tôi vay tiền theo học ở trường học”, cô Deltufo cho biết. Deltufo đã cố gắng tìm được một công việc phù hợp với khóa học mà cô đã vay tiền để theo đuổi song bất thành. Hiện Deltufo đang làm công việc chăm sóc khách hàng với mức lương 300USD/tuần và nỗ lực tiết kiệm để trả khoản vay học hành. “Tôi thực sự đang trong giai đoạn khó khăn về tài chính”, Deltufo than thở và tính toán rằng cô sẽ phải mất khoảng 11 năm nữa mới có thể trả hết nợ.

Sau 3 năm phục vụ trong quân đội và 5 năm tham gia Lực lượng Quân đội Quốc gia, anh Micheal Digiacomo tìm kiếm tấm bằng cử nhân về hoạt họa tại Viện Nghệ thuật New England, nhằm thực hiện giấc mơ được làm việc trong một công ty làm game video. Và những nhân viên trong Viện Nghệ thuật New England còn hứa hẹn rằng, tấm bằng mà Digiacomo đạt được tại trường này không chỉ dừng ở đấy mà còn đưa anh đi xa hơn với những cơ hội việc làm tại các studio Hollywood như Pixar hay Warner Brothers. Nhưng chỉ 1 năm sau khi đăng ký theo học tại Viện Nghệ thuật New England vào năm 2006, Digiacomo đã nợ hàng nghìn USD, không có được tấm bằng hoạt họa và làm việc tại một trung tâm in ấn của FedEx Kinko với mức lương ít ỏi là 15USD/giờ. Digiacomo kể lại rằng, trong quá trình học, các nhân viên trong trường thường đưa anh ra khỏi lớp và bảo rằng, nếu anh không ký giấy thêm các khoản nợ, anh sẽ không được vào lớp học tiếp. Thế là, Digiacomo thường xuyên ký vào các giấy tờ họ đưa mà thực sự không biết đó là những gì. Kết quả, tới năm 2006, Digiacomo nợ tổng cộng 80 nghìn USD và các quan chức của trường bảo rằng, Digiacomo đã vượt quá hạn mức cho vay, do đó cần phải nợ thêm để hoàn thành khóa học. Thế nhưng, Digiacomo quá hoảng trước khoản nợ này và đành bỏ học giữa chừng để tìm công việc ở FedEx Kinko để kiếm tiền sinh sống và trả nợ.