Việc do thám ngày nay hết sức dễ dàng nhờ vào sự trợ giúp của các vệ tinh ngoài không gian. Các bức ảnh chụp từ vệ tinh đã “vạch mặt” nhiều địa điểm bí mật của chính phủ. Điều đặc biệt đa số chúng đều hoàn toàn miễn phí.

Tháng 8.2013, Jeffrey Lewis nhìn thấy một đoạn video tuyên truyền của Triều Tiên, được công bố vào tháng 4.2012, cho thấy cảnh một tên lửa đạn đạo được phóng đi từ một tòa nhà mang hình thù kì quặc.

Ông cảm thấy tò mò và thật sự muốn khám phá xem nó là cái gì. Cùng với một nhóm sinh viên của mình, Lewis đã mô hình hóa lại tòa nhà và tìm thêm thông tin từ những người Triều Tiên trốn thoát ra nước ngoài. Chính xác hơn là ông muốn biết vị trí cụ thể của tòa nhà kì quặc đó.

“Tôi thừa nhận là tôi có một chút ám ảnh với chuyện này”, Lewis nói.

Đầu tiên, nhóm của Lewis tìm kiếm một hình ảnh trùng khớp với những gì đã được phác họa trên phần mềm Google Earth. Sau đó, nhóm quyết định mua một vài bức ảnh vệ tinh với số tiền lên tới hàng trăm USD.

Và họ đã tìm được tòa nhà!

Một trong 2 ngôi nhà bị nghi ngờ là địa điểm chứa tên lửa đạn đạo của Triều Tiên nhìn từ Google Earth

Lewis hiện đang là giám đốc Chương trình không phổ biến vũ khí hạt nhân khu vực Đông Á, thuộc dự án Nghiên cứu về không phổ biến vũ khí hạt nhân, tại Trung tâm James Martin, Monterey, California.

Quá trình tìm kiếm của Lewis và các cộng sự gần đây đã được công bố rộng rãi. Theo ông, chỉ cần thời gian, một chút kĩ thuật cá nhân và một đường truyền Internet và đặc biệt là tính kiên trì, bất kì người nào cũng có thể làm được việc này.

“Có rất nhiều nhiệm vụ chúng ta tưởng rằng chỉ có thể nhờ vào gián điệp hay những kĩ năng đặc biệt mới có thể hoàn thành. Nhưng những gì chúng tôi làm, cho thấy trong nhiều trường hợp, bạn thực sự không cần nhiều đến những thứ trên”, Lewis nói.

Những gì nhóm của Lewis làm thật sự hoàn toàn không mới nhưng rõ ràng dễ hơn rất nhiều so với thời kì trước đó. Với sự hỗ trợ từ truyền thông xã hội, những hình ảnh vệ tinh giá rẻ, thậm chí miễn phí, việc “do thám” hoàn toàn nằm trong tầm với của các tổ chức phi lợi nhuận hay nhiều người bình thường khác.

Lewis chỉ ra trường hợp Blog của Brown Moses như một ví dụ điển hình. Từ một người đàn ông thất nghiệp tại Anh, Moses trở thành chuyên gia vũ khí tại Syria, kể cả vũ khí hóa học nhờ vào phần lớn những gì ông ta học được trên mạng Youtube.

Lewis khẳng định những bước phát triển như thế này đang thay đổi các mối quan hệ quốc tế.

Hình ảnh nhà máy điện hạt nhân Fukushima sau thảm họa hạt nhân - sóng thần năm 2011

“Về mặt lịch sử, ở thời kì trước, những gì chúng ta làm sẽ được kể lại. Nhưng những gì chúng ta có được ngày hôm nay chính là khả năng thấy lại sự việc”, Lewis nói. Ý ông đang ám chỉ đến khả năng của Google Earth hay một số dịch vụ hình ảnh vệ tinh rẻ tiền khác.

“Thay vì chỉ dựa vào những tuyên bố của chính phủ, các chuyên gia hay bất kì người dân bình thường nào cũng có thể kiểm chứng thông tin đó một cách dễ dàng”, ông tiếp lời.

Sự dối trá của chính phủ có thể bị phơi bày

Việc tiếp cận được với các công nghệ tốt hơn đã làm biến đổi công việc của David Albright, Chủ tịch Viện Khoa học và An ninh Quốc tế. Một phần trong công việc của nhóm ông là phân tích các bức ảnh vệ tinh và cho thế giới thấy những gì đang diễn ra với vũ khí hạt nhân tại một số nước như Iran và Triều Tiên.

“Công việc phân tích các hình ảnh vệ tinh được tiến hành từ những năm 1990. Khi bắt đầu, nhóm chúng tôi chủ yếu dựa vào một vệ tinh đáng lẽ ra đã nên “xếp xó” của Nga, có độ phân giải chỉ 2 mét và một cái giá trên trời. Do đó, công việc thăm dò không được tiến hành trên diện rộng”, ông Albright cho biết.

Bây giờ thì mọi việc đã trở nên dễ dàng hơn rất nhiều. Nhóm của ông Albright đã có thể phân tích những hình ảnh vệ tinh về khu vực nhà máy điện hạt nhân Fukushima ngay sau khi nó xảy ra thảm họa vào ngày tháng 3.2011.

“Những bức ảnh mà chúng tôi phân tích được cho thấy rất nhiều thiệt hại tại thời điểm mà chính phủ Nhật Bản thật sự xem nhẹ sự việc”, ông Albright nói. Các bức ảnh trên được cung cấp bởi chính một vệ tinh của Nhật.

Mùa hè năm 2013, nhờ vào việc phân tích các hình ảnh vệ tinh của Google Earth, nhóm của ông Albright đã phát hiện được động thái mở rộng nhà máy làm giàu Uranium của Iran.

Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế nhất định trong công tác “do thám”.

Khó khăn đầu tiên chính là việc Google Earth không thể cập nhật thường xuyên các hình ảnh mới. Do đó, muốn có được những bức ảnh mới nhất, các chuyên gia buộc phải trả tiền. Điều may mắn là hiện nay giá của chúng khá rẻ.

Khó khăn thứ hai, theo ông Albright chính là việc xác định vị trí các cơ sở hạt nhân bí mật vì nhóm của ông không biết chính xác nơi chúng được xây dựng. Trừ khi một số thông tin bị lộ trong các cuộc phỏng vấn, cơ hội tìm thấy các cơ sở này bằng vệ tinh gần như bằng 0.

“Sử dụng những hình ảnh vệ tinh có được sẽ góp phần làm tăng tính minh bạch và vạch trần nhiều sự giả dối của chính phủ đối với người dân”, ông Albright phát biểu.

Hình ảnh so sánh vệ tinh có sự khác nhau rõ rệt chỉ trong vòng 1 tháng

Một câu chuyện về sự gia tăng quyền lực

Các bức ảnh thật sự rất có quyền lực, Albright viết.

Thực tế, trong suốt nhiều năm vừa qua, Cơ quan Nhân quyền Mỹ đã sử dụng vệ tinh để quan sát những gì đang diễn ra tại Nam Sudan, Syria và Cộng hòa Trung Phi.

Một báo cáo được công bố vào đầu năm 2014 đã chỉ ra sự phá hủy một cách có hệ thống tại Syria. Những bức ảnh trước và sau trên cùng một khu vực cho thấy chính phủ Syria đã thực hiện việc phá hủy đối với các khu vực được mệnh danh là thành trì của phe nổi dậy.

Một hình ảnh vệ tinh rõ nét có thể được cung cấp chỉ trong 12 giờ, không có bất kì lệnh cấm nào tồn tại, bất kì ai, nếu có nhu cầu đều có thể tiếp cận được những nguồn tin như thế.

Thời đại công nghệ cao đã bắt đầu, và giờ là thời đại của những công nghệ do thám dân sự.

Hãy chôn mọi thứ xuống đất, nếu bạn không muốn bị người khác phát hiện!