"IAEA xác nhận Iran vừa bắt đầu sản xuất uranium được làm giàu lên tới 20% tại Nhà máy Làm giàu Nhiên liệu Fordo", AFP dẫn lời người phát ngôn của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) Gill Tudor cho hay. "Tất cả các nhiên liệu hạt nhân tại cơ sở này đang ở dưới sự giám sát của IAEA".
Hình ảnh vệ tinh cho thấy khu vực cơ sở hạt nhân Fordo vào năm 2009
Iran thừa nhận sự tồn tại của cơ sở hạt nhân Fordo vào năm 2009. Những báo cáo gần đây của IAEA cho hay các nhà khoa học Iran đang chuẩn bị để vận hành các hoạt động ở nhà máy này. Fordo nằm cách thủ đô Tehran khoảng 150 km về phía tây nam và được thiết kế để giảm thiểu khả năng trở thành mục tiêu của các cuộc oanh kích.
Quốc gia Hồi giáo, vốn luôn khẳng định chương trình hạt nhân của nước này chỉ vì mục đích hòa bình, nhắc lại rằng sẽ không từ bỏ việc làm giàu uranium bất chấp những sức ép từ bên ngoài. Trong khi các nhà máy năng lượng hạt nhân chỉ cần uranium làm giàu tới 3,5%, Iran tuyên bố uranium làm giàu tới 20% cần thiết cho lò phản ứng nghiên cứu tại thủ đô Tehran để sản suất các đồng vị điều trị ung thư.
Tuy nhiên, các cường quốc phương Tây bác bỏ điều này và cho rằng Iran đang nghiên cứu các phương pháp để phát triển và chế tạo vũ khí hạt nhân. Nhiều lệnh trừng phạt nối tiếp nhau nhằm vào Iran để ngăn chặn chương trình hạt nhân của nước này.
Các chuyên gia chỉ rằng quá trình làm giàu uranium tới 20% chiếm phần lớn trong những công việc cần thiết để có được uranium ở mức làm giàu 90% hoặc cao hơn, tức là đủ để có vũ khí nguyên tử. Đây là một trong những bước cần thiết để phát triển một kho vũ khí hạt nhân.
Trước thông tin về việc Iran đang làm giàu uranium tới mức 20%, các nước phương Tây đã có những phản ứng gay gắt. Pháp coi sự việc này là một sự vi phạm nghiệm trọng luật pháp quốc tế. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Pháp Romain Nadal cho hay sự thách thức mới này khiến phương Tây không có sự lựa chọn nào khác ngoài việc tăng cường các lệnh trừng phạt quốc tế với Iran.
Mỹ thì coi quá trình làm giàu uranium ở mức cao của Iran là một sự leo thang hơn nữa trong vấn đề hạt nhân mà cộng đồng quốc tế quan tâm. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Victoria Nuland một lần nữa kêu gọi Iran ngừng các hoạt động làm giàu uranium đồng thời hợp tác đầy đủ với IEAA và tuân thủ tất cả các nghị quyết Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc hay IAEA.
Israel, nước láng giềng đối địch của Iran, thì cho hay đã chuẩn bị cho kịch bản quốc gia Hồi giáo trở thành một nước sở hữu vũ khí hạt nhân. London Times trích một báo cáo an ninh Israel cho hay nước này thậm chí chấp nhận điều nói trên xảy ra trong vòng một năm tới.
Theo yêu cầu của các đại sứ Israel, các quan chức tình báo và các cựu tư lệnh quân đội, các chuyên gia Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel (INSS) đã sẵn sàng cho ngày tiếp theo sau khi Iran thử nghiệm vũ khí hạt nhân.
Hồi tháng 11/2011, các thanh sát viên của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) đã đưa ra bản báo cáo mới nhất về chương trình hạt nhân của Iran, trong đó nhấn mạnh quốc gia Hồi giáo chưa bao giờ tiến gần việc chế tạo vũ khí hạt nhân như hiện nay. Mỹ, Canada và Anh sau đó tuyên bố các lệnh trừng phạt mới nhằm vào Iran.
Tuy nhiên, vấn đề của Iran không bị đưa ra trước Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc vì Nga và Trung Quốc phản đối diễn biến này. Nga coi bản báo cáo mới nhất của IAEA là "không thể chấp nhận được và đi ngược lại luật pháp quốc tế".
Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc đã thông qua tổng cộng 4 vòng trừng phạt đối với Iran vì nước này từ chối ngừng việc làm giàu uranium. Uranium được làm giàu ở tỷ lệ cao có thể được sử dụng để sản xuất vũ khí hạt nhân.
Tiến Huy (Theo VnExpress)
