Trong xưởng thực hành của Học viện Kỹ thuật Máy xây dựng Từ Châu, tỉnh Giang Tô, Li Kai cùng nhóm bạn đang chăm chú điều khiển máy xúc, kiểm tra động cơ và xử lý lỗi thiết bị. Chàng trai trẻ cho biết tốt nghiệp Đại học Sư phạm Nam Kinh một năm trước nhưng thu nhập thấp và khó vào biên chế nên quyết định chuyển hướng.

Li đăng ký học nghề hai năm, trong đó năm đầu học lý thuyết và thực hành, năm thứ hai thực tập hưởng lương tại doanh nghiệp. Anh nhanh chóng lấy được chứng chỉ thợ điện bậc cao và dự kiến thực tập tại Tập đoàn Máy xây dựng Từ Châu. Theo Yicai Global, những học viên vượt qua vòng tuyển chọn có thể trở thành kỹ sư dịch vụ ở nước ngoài với tổng thu nhập lên tới 2.850 USD một tháng.

Dù đi ngược lộ trình học vấn thông thường, những lớp học nghề như của Li đang ngày càng thu hút đông cử nhân. Truyền thông Trung Quốc gọi xu hướng này là "huilu" (nấu lại), chỉ những người đã có bằng đại học quay lại trường nghề để rèn luyện kỹ năng thực tế, đáp ứng trực tiếp nhu cầu tại các nhà máy, xưởng sửa chữa.

Tại Học viện Kỹ thuật viên Thanh Đảo, hơn 240 cử nhân đã đăng ký các lớp nghề toàn thời gian vào mùa thu năm nay, mức cao kỷ lục kể từ khi trường mở chương trình này năm 2009. Báo cáo từ Hiệp hội Giáo dục Kỹ thuật và Dạy nghề Trung Quốc cũng ghi nhận số trường mở hệ chính quy cho người tốt nghiệp đại học đã tăng từ 26 (năm 2023) lên 45 trường trong năm nay.

Làn sóng "huilu" bùng nổ trong bối cảnh Trung Quốc dự kiến có khoảng 12,7 triệu sinh viên tốt nghiệp năm nay, tăng 480.000 người so với năm trước. Nguồn cung lao động có bằng cấp liên tục lập đỉnh, trong khi các lĩnh vực từng thu hút nhiều nhân sự như bất động sản, giáo dục hay công nghệ lại tuyển dụng dè dặt.

Theo ông Ding Changfa, Phó giáo sư Kinh tế tại Đại học Hạ Môn, hiện tượng này phản ánh rõ khoảng cách giữa đào tạo hàn lâm và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. "Một số ngành mở rộng quá nhanh nhưng thiếu kỹ năng thực hành, khiến sinh viên ra trường có kiến thức sách vở nhưng không làm được việc", ông Ding nói với Think China.

Thay vì tiếp tục học lên cao để lấy thêm bằng cấp, người trẻ tìm đến các khóa sửa xe năng lượng mới, vận hành robot công nghiệp hoặc bảo dưỡng thiết bị. Khảo sát của nền tảng tuyển dụng Zhaopin cho thấy 52,2% sinh viên tin rằng học thêm nghề giúp họ dễ xin việc hơn; 43,2% coi kỹ năng mới là con đường mở rộng cơ hội phát triển.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhân sự cảnh báo trường nghề không phải là chiếc phao cứu sinh cho mọi cử nhân. Nhiều cơ sở hứa hẹn cơ hội việc làm nhưng thực tế chỉ đưa học viên vào các vị trí sai chuyên môn với mức lương bèo bọt. Việc có cam kết thực tập cũng không đồng nghĩa với việc chắc chắn được nhận vào làm chính thức, bởi học viên vẫn phải cạnh tranh gay gắt với nhóm lao động đã có kinh nghiệm thực chiến.

Với Li Kai, anh chưa biết mình có vượt qua vòng tuyển chọn cuối cùng hay không. Nhưng khác với thời điểm chênh vênh khi rời trường sư phạm, hiện anh biết rõ mình có thể vận hành loại máy nào và phù hợp với vị trí ra sao.

"Tôi không học chỉ để sưu tập thêm bằng cấp. Tôi muốn biết sau khóa học, mình thực sự làm được việc gì", Li nói.

Giảng viên hướng dẫn kỹ thuật dựng video ở lớp học thành phố Liên Vân Cảng, tỉnh Giang Tô. Ảnh: Jsnews