Pike, 50 tuổi, bị kết án tử hình vào năm 1996 vì cùng đồng phạm tra tấn, sát hại Colleen Slemmer, nữ sinh 19 tuổi. Đã ngồi tù gần 30 năm, Pike là người phụ nữ đầu tiên bị tử hình ở Tennessee sau hơn hai thế kỷ.

Tuy nhiên, việc thi hành án thất bại bởi Pike vẫn sống sau khi bị tiêm hai liều pentobarbital tại Nhà tù An ninh Tối đa Riverbend ở Nashville vào khoảng 20h ngày 30/9.

Christa Pike, tử tù bang Tennessee. Ảnh: AFP

Chuyện gì sẽ xảy ra với Pike, người đang nằm viện và chưa rõ tình hình sức khỏe? Thống đốc Tennessee Bill Lee đã yêu cầu hoãn tất cả các vụ thi hành án tử hình còn lại trong năm 2026 tại bang sau vụ việc liên quan đến Pike và kêu gọi mở điều tra toàn diện, độc lập.

Trong lịch sử tư pháp Mỹ, Tòa án Tối cao Mỹ chưa từng ngăn chặn các quyết định thi hành án tử hình lần thứ hai, theo John Mills, luật sư chuyên bào chữa án tử hình.

Năm 2024, bang Alabama đã cho phép tiến hành thi hành án tử hình lần thứ hai đối với Kenneth Eugene Smith bằng phương pháp làm ngạt, sau lần tiêm thuốc độc bất thành vào hai năm trước.

Một vụ án khác đáng chú ý xảy ra vào năm 1947, khi Tòa án Tối cao cho phép bang Louisiana thử nghiệm thi hành án tử hình bằng ghế điện lần thứ hai đối với Willie Francis, người vẫn sống sau lần thi hành án đầu tiên bất thành năm 17 tuổi.

Tòa án Tối cao Mỹ cho rằng việc đưa phạm nhân ra thi hành án lần thứ hai vẫn hợp hiến, bởi không vi phạm quyền không bị xét xử hai lần cho cùng một tội danh. Ngoài ra, nếu sự cố ở lần thi hành án đầu tiên là do tai nạn hay lỗi kỹ thuật ngoài ý muốn thì việc tổ chức thi hành án lần hai không bị coi là hành vi tra tấn tàn bạo. Francis bị thi hành án lần hai năm 18 tuổi. 

"Nếu chúng ta đang đặt câu hỏi liệu tòa án liên bang có đứng ra ngăn chặn việc thi hành án lần hai hay không, tôi nghĩ rằng câu trả lời chắc chắn là không", Mills nói về trường hợp của Pike.

Theo dữ liệu tổng hợp của Austin Sarat, chuyên gia nghiên cứu pháp lý và Trung tâm Thông tin về Án tử hình, từ năm 1890 tới năm 2010 đã có 8.776 người bị tử hình ở Mỹ và trong số này có 276 trường hợp, tương đương 3,15%, gặp trục trặc. Sarat lưu ý tiêm thuốc độc là phương pháp có tỷ lệ thất bại cao nhất, ở mức 7,2% trong giai đoạn này. 

Một trong những sự cố điển hình là vụ tử tù Alva Campbell tại bang Ohio vào tháng 11/2017. Sau hơn 80 phút loay hoay tìm ven ở tay và chân bất thành, đội thi hành án buộc phải dừng việc xử tử vì không thể luồn kim truyền thuốc. 4 tháng sau, phạm nhân 69 tuổi này qua đời trong khu biệt giam do bệnh hiểm nghèo.

Clive Stafford Smith, luật sư nhân quyền từng đại diện cho nhiều tử tù tại Mỹ và từng ở trong phòng thi hành án cùng 6 thân chủ, cho biết "đã quan sát thấy rất nhiều trường hợp tiêm thuốc độc bất thành do thuốc hết hạn sử dụng trong 10 năm qua" và trong trường hợp của Pike, rất có thể thuốc đã mất tác dụng.

Theo ông, nguyên nhân thứ hai dẫn tới thất bại có thể xuất phát từ việc khó tìm tĩnh mạch - tình trạng chung ở những tử tù có tiền sử lạm dụng ma túy và bị bạo hành. Bên cạnh đó, luật pháp Mỹ cấm bác sĩ tham gia thi hành án, nên việc để nhân viên thiếu kỹ năng thực hiện tiêm thuốc rất dễ gây ra sự cố. 

"Các vụ thi hành án thất bại đã xảy ra rất nhiều lần. Trong nhiều năm qua, tôi đã có 6 thân chủ bị tử hình. Hai người bằng buồng khí độc, hai người bằng ghế điện và hai người bằng tiêm thuốc độc, mà hầu như lúc nào cũng xảy ra một sự cố nào đó", Smith nói.

Các luật sư đại diện cho Pike đang yêu cầu Thống đốc Lee giảm mức án tử hình cho thân chủ. Ông Lee không trả lời câu hỏi của báo chí về việc có thực hiện yêu cầu này không. Luật sư của Pike đang chờ thân chủ phục hồi sức khỏe trước khi tiến hành bước pháp lý tiếp theo. Tiến sĩ Joel Zivot, giáo sư tại Trường Y thuộc Đại học Emory, cho rằng Pike có thể bị tổn thương não do không cấp cứu kịp thời. 

May Martinez, mẹ của nạn nhân Slemmer, đã cùng chồng lái xe 11 tiếng từ Florida tới Tennessee để chứng kiến buổi thi hành án tử hình với Pike.

"Tôi đứng trước cửa sổ, quan sát cô ta rất kỹ. Tôi không rời mắt khỏi cô ta", bà nói. "Tôi muốn cô ta mãi khắc ghi Colleen là ai và những gì họ đã làm với con gái tôi".

Trong khi nhiều người đứng về phía Pike và phản đối thi hành án tử hình lần hai, May nhấn mạnh bà muốn kẻ đã sát hại con gái mình phải chết.

"Cô ta không biết hối cải. Suốt 31 năm qua, cô ta chưa từng ăn năn", May nói, cho hay từ năm 1995 tới nay, Pike chưa từng xin lỗi vì đã cướp đi sinh mạng của con gái bà.