Thủ tướng Australia Anthony Albanese có bài phát biểu tại Đại học Sydney, ngày 15/7/2026. (Ảnh: Reuters)

Theo số liệu của Bộ Nội vụ Australia, tỷ lệ hồ sơ xin thị thực du học bị từ chối đã tăng từ 7,9% vào tháng 6/2016 lên 24,2% vào tháng 6/2026, tức tăng hơn 3 lần trong vòng một thập kỷ. Mức từ chối cũng có sự chênh lệch đáng kể giữa các quốc gia. Trong tài khóa 2025-2026, hơn 51% tổng số hồ sơ xin thị thực du học của công dân Nepal bị từ chối. Tỷ lệ này đối với công dân Ấn Độ là hơn 40%, trong khi hồ sơ của công dân Trung Quốc ghi nhận tỷ lệ bị từ chối là 5,8%.

Tuy nhiên, Bộ Nội vụ Australia khẳng định cơ quan này không đánh giá hồ sơ dựa trên quốc tịch của người nộp đơn. Việc tỷ lệ từ chối tăng mạnh đang tạo ra nhiều trường hợp gây chú ý trong cộng đồng sinh viên quốc tế.

Angelica Felincia, một nữ sinh Indonesia, cho biết cô đã ấp ủ ước mơ du học Australia từ những năm đầu trung học. Với mong muốn trải nghiệm cuộc sống bên ngoài Indonesia, tìm hiểu các nền văn hóa khác nhau và theo đuổi lĩnh vực giáo dục mầm non, cô đã từ bỏ một suất học tại trường đại học trong nước để chuẩn bị kế hoạch du học Australia. Trong hồ sơ xin thị thực, Felincia nộp bản trình bày dài 27 trang giải thích lý do lựa chọn Australia. Tuy nhiên, đơn của cô bị từ chối chỉ sau một ngày. Theo Felincia, cán bộ xét duyệt đặt câu hỏi vì sao cô không lựa chọn học ngành tương tự tại Indonesia. Thư từ chối cho rằng phần trình bày về tiêu chí "Sinh viên thật" chưa đưa ra lý do đủ thuyết phục cho việc học tại Australia.

Một trường hợp khác là Asif Rahim, công dân Nepal, nộp hồ sơ vào tháng 3 để học chương trình thạc sĩ kế toán tại Melbourne nhưng bị từ chối vào tháng 4. Rahim cho biết nhiều người bạn Nepal nộp hồ sơ trong cùng giai đoạn cũng bị từ chối. Theo anh Rahim, Bộ Nội vụ Australia không hài lòng với đề xuất học tập trong hồ sơ. Rahim cho biết bản thân đã dành khoảng 15-16 tháng để chuẩn bị nên rất thất vọng khi đơn xin thị thực không được chấp thuận. 

Tỷ lệ từ chối gia tăng trong lúc sinh viên quốc tế trở thành một trong những tâm điểm của cuộc tranh luận về cắt giảm nhập cư tại Australia. Trong tuần trước, Chính phủ Australia đã ngừng tuyển sinh mới đối với một khóa đào tạo nghề do lo ngại một số sinh viên có thể sử dụng chương trình này chủ yếu để duy trì thị thực, thay vì phục vụ mục đích học tập thực sự.

Hiện hồ sơ xin thị thực du học tại Australia được đánh giá theo tiêu chí "Sinh viên thật" (viết tắt là GS), nhằm xác định liệu người nộp đơn có thực sự có ý định học tập tại nước này hay không. Theo hướng dẫn của Bộ Nội vụ Australia, việc đánh giá bao gồm hoàn cảnh của người nộp đơn tại quốc gia xuất phát, hoàn cảnh dự kiến khi đến Australia, giá trị của khóa học đối với tương lai của người học, lịch sử nhập cư cùng các yếu tố có liên quan khác.

Bộ Nội vụ Australia cho biết nhiều biện pháp đã được triển khai nhằm củng cố tính toàn vẹn và nâng cao chất lượng của lĩnh vực giáo dục quốc tế cũng như chương trình thị thực du học. Theo cơ quan này, những biện pháp trên dẫn tới việc hồ sơ được kiểm tra kỹ lưỡng hơn và tỷ lệ từ chối cao hơn đối với những trường hợp không đáp ứng đầy đủ điều kiện. Bộ Nội vụ Australia khẳng định từng hồ sơ xin thị thực du học đều được đánh giá dựa trên đặc điểm riêng và theo các yêu cầu của luật di trú nước này.

Tuy nhiên, chính cách áp dụng tiêu chí GS đang gây tranh luận giữa các đại lý tư vấn, luật sư di trú và giới chuyên gia giáo dục. Ông Umar Ashraf, đại lý di trú thuộc công ty Magpie Consultants, cho rằng việc từ chối là có thể hiểu được trong những trường hợp có khoảng trống dài trong quá trình học tập, lộ trình nghề nghiệp không phù hợp hoặc có dấu hiệu người nộp đơn muốn ở lại Australia lâu hơn thời gian cần thiết với thị thực du học. Dù vậy, ông cho biết vẫn khó lý giải nhiều hồ sơ nộp từ bên ngoài Australia bị từ chối. Theo ông Ashraf, có những người thực sự có mục tiêu học tập chính đáng nhưng vẫn không được cấp thị thực.

Tranh luận về tác động đối với giáo dục quốc tế

Bên cạnh sự gia tăng tỷ lệ từ chối, một vấn đề khác đang được quan tâm là mức độ chủ quan trong quá trình đánh giá hồ sơ. Luật sư Chris Johnston thuộc Work Visa Lawyers cho biết trong những tháng gần đây, số vụ kháng nghị của người nộp đơn đang ở Australia sau khi bị từ chối thị thực đã tăng khoảng 5 lần. Ông cho rằng khi người nộp đơn đã trả lệ phí và chuẩn bị đầy đủ tài liệu, các bằng chứng phải được xem xét dựa trên giá trị thực tế của từng hồ sơ. Theo ông Johnston, người nộp đơn có thể phải trả tới 2.500 AUD để thực hiện quy trình xin thị thực, vì vậy sẽ không công bằng nếu hồ sơ bị từ chối chỉ vì mục tiêu hạn chế số người đến Australia.

Bộ Nội vụ Australia bác bỏ quan điểm này, đồng thời nhấn mạnh việc tăng cường kiểm tra hồ sơ là một phần trong nỗ lực bảo vệ tính toàn vẹn của hệ thống.

Trong giới học thuật, nhiều ý kiến cũng cho rằng Australia có lý do chính đáng để xử lý các vấn đề liên quan đến chất lượng giáo dục và việc lạm dụng thị thực, nhưng cần thận trọng với các biện pháp siết chặt trên diện rộng. 

Những lo ngại này cũng được phản ánh từ phía các trường đại học. Giám đốc điều hành Universities Australia Luke Sheehy cho rằng quy trình xử lý thị thực du học hiện nay đang tạo ra tác động bất lợi đối với các trường đại học. Theo ông, ảnh hưởng đặc biệt nghiêm trọng đối với các trường đại học tại khu vực ngoài các đô thị lớn và các cơ sở nằm ở những khu vực đang tăng trưởng. Ông Sheehy cho biết để thu hút một sinh viên quốc tế, các trường thường mất nhiều năm xây dựng quan hệ, tiếp cận sinh viên tại nước sở tại, cung cấp thông tin và hỗ trợ họ đưa ra quyết định lựa chọn Australia làm điểm đến học tập. Do đó, việc tỷ lệ từ chối thị thực tăng có thể ảnh hưởng không chỉ tới người học mà còn tới hoạt động tuyển sinh, tài chính và khả năng duy trì các chương trình đào tạo tại nhiều trường.

Giới chuyên gia cũng cảnh báo rằng nếu những sinh viên thực sự có mục tiêu học tập bị từ chối với tỷ lệ cao, Australia có thể đối mặt với nguy cơ suy giảm sức hấp dẫn trong thị trường giáo dục quốc tế. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gia tăng giữa các quốc gia thu hút sinh viên nước ngoài, hình ảnh về một môi trường tiếp nhận cởi mở, minh bạch và có thể dự đoán được được xem là yếu tố quan trọng đối với quyết định của người học.

Bộ Nội vụ Australia cho rằng một chương trình thị thực du học mạnh và đáng tin cậy sẽ hỗ trợ sinh viên, các cơ sở giáo dục và cộng đồng trên toàn nước này, trong đó có các khu vực ngoài đô thị lớn. Theo cơ quan này, duy trì tính toàn vẹn của hệ thống cũng là điều cần thiết để bảo vệ danh tiếng của Australia với tư cách một điểm đến giáo dục chất lượng cao.

Diễn biến hiện nay cho thấy Chính phủ Australia đang phải xử lý một bài toán cân bằng giữa hai mục tiêu: kiểm soát việc lạm dụng thị thực, bảo đảm chất lượng của lĩnh vực giáo dục quốc tế, đồng thời duy trì sức hấp dẫn đối với những sinh viên thực sự có nhu cầu học tập.

Trong khi các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn được chính phủ coi là cần thiết để củng cố tính toàn vẹn của hệ thống, giới chuyên gia, đại lý di trú và các trường đại học tiếp tục kêu gọi quy trình xét duyệt phải bảo đảm tính minh bạch, nhất quán và dựa trên giá trị của từng hồ sơ.

Với tỷ lệ từ chối thị thực du học đã lên mức cao nhất trong một thập kỷ, cách Australia điều chỉnh chính sách trong thời gian tới được dự báo sẽ tiếp tục có ảnh hưởng lớn tới dòng sinh viên quốc tế, hệ thống đại học và vị thế của nước này trên thị trường giáo dục toàn cầu.