Vào ngày cuối của Triển lãm EXPO Yeosu 2012 – triển lãm quốc tế đầu tiên tổ chức trên không gian biển - ngày 12-8, Tổng Thư ký LHQ Ban Ki-moon đã giới thiệu Hiệp ước Đại dương. Đây được cho là cơ sở, công cụ bảo vệ đại dương khỏi thực trạng ô nhiễm, đánh bắt hải sản quá mức, mực nước biển dâng cao, đe doạ sự sống của hàng triệu người trên thế giới.
Công cụ hữu ích
Nội dung của Hiệp ước Đại dương nhắm đến mục tiêu cải thiện sức khoẻ của các đại dương cũng như củng cố khả năng quản lý đại dương của các nhà chức trách thuộc các tổ chức quốc tế cũng như từ chính mỗi quốc gia.
Đại dương khoẻ mạnh là một trong những cơ sở cho sự phát triển bền vững.
Hiệp ước cũng sẽ tạo ràng buộc khung chuẩn bị hướng đến Hội nghị Thượng đỉnh LHQ về biến đổi khí hậu lần thứ 18 (COP-18) ở Doha (thủ đô Qatar) vào tháng 11 tới. Bên cạnh đó, theo ông Ban Ki-moon, hiệp ước này cũng sẽ giúp UNCLOS (Công ước Liên hiệp quốc về Luật Biển vốn có hiệu lực từ năm 1994) được thực hiện đầy đủ hơn. Do đó, sáng kiến trên được gọi là một trong những công cụ pháp lý quan trọng nhất cho sự phát triển bền vững mà các quốc gia cần sớm phê chuẩn. Tổng Thư ký LHQ Ban Ki-moon nói: “Hiệp ước Đại dương đóng góp vào tiến trình xây dựng, gìn giữ hoà bình, an ninh thế giới, đảm bảo sự khai thác nguồn lợi từ đại dương một cách công bằng và hiệu quả, bảo vệ môi trường sinh thái biển cũng như các lợi ích kinh tế liên quan”.
Bên cạnh đó, hiệp ước cũng hướng đến mục tiêu bảo vệ con người trước hiện tượng sóng thần, khai thác quá mức và ô nhiễm biển. Thông qua việc khuyến khích các quốc gia đưa ra những kế hoạch cụ thể để giúp người dân nước mình kịp thời ứng phó với các thảm hoạ, hiệp ước đưa ra cột mốc đến năm 2025, tất cả quốc gia, vùng lãnh thổ nên đưa ra những mục tiêu riêng, cụ thể để xử lý rác thải đại dương, nước biển nhiễm bẩn.
Đại dương cạn kiệt
Kết quả nghiên cứu do các nhà khoa học thuộc Đại học Dalhousie của Canada công bố hồi tháng 5 cho thấy, nguồn tài nguyên cá cũng như các loại hải sản sẽ cạn kiệt vào năm 2048 nếu tốc độ khai thác vô tội vạ không bị kìm hãm. Kéo theo đó, nguồn cung cho nhu cầu thực phẩm hàng ngày của con người bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Theo National Geographic, tình trạng ô nhiễm đại dương do con người gây ra (bao gồm việc thải khí carbon tới việc sử dụng phân bón, khai thác hải sản quá mức) có thể khiến kinh tế toàn cầu mỗi năm thiệt hại tới 2.000 tỷ USD vào năm 2100.
Tại Hội nghị cấp cao về các đại dương thế giới (WOS) tổ chức tại Singapore hồi tháng 2-2012, Chủ tịch Ngân hàng Thế giới (WB) Robert B. Zoellick đã đưa ra công bố: Các đại dương hiện cung cấp tới 15% tổng lượng protein toàn cầu, cung cấp an ninh lương thực, bảo vệ bờ biển và an ninh kinh tế cho nhân loại. Thế nhưng do quản lý kém và ô nhiễm, 85% nguồn hải sản bị khai thác quá mức hoặc cạn kiệt, 20% rặng san hô đã bị phá huỷ. Hội nghị trên cũng nhắc đến sáng kiến “Đối tác toàn cầu mới vì các đại dương lành mạnh” (NGPHO) là cách để đối phó hiệu quả với các vấn đề đang đe doạ môi trường các đại dương. Trong đó, NGPHO là liên minh giữa nhiều chính phủ các nước phát triển và đang phát triển, các cơ quan của LHQ, các tổ chức quốc tế… nhằm huy động các nguồn tài trợ mới, thúc đẩy hợp tác giữa các nước, các tổ chức quốc tế và xã hội dân sự, khu vực tư nhân cùng phối hợp hành động tập thể nhằm đảo ngược các mô hình đang làm suy thoái và cạn kiệt nguồn tài nguyên của các đại dương.
NHƯ QUỲNH (tổng hợp)
