Ngân hàng trung ương Anh (Bank of England - BoE) trong nỗ lực cải tổ mạnh mẽ mới nhất của mình đã đề cao vai trò của những nữ lãnh đạo cấp cao khi trao chức danh phó thống đốc cho người phụ nữ gốc Ai Cập. Đó là bà Nemat Shafik - người có một lý lịch công việc thuộc hàng khủng của thế giới tài chính.

BoE vừa thông báo 2 cái tên sẽ đảm nhận chức vụ Phó thống đốc BoE là ông Ben Broadbent - chuyên gia tư vấn Bộ Tài chính và Kinh tế Anh và bà Nemat Shafik - Phó tổng giám đốc Quỹ tiền tệ quốc tế IMF.

Bắt đầu từ tháng 8.2014, bà Shafik sẽ đảm nhận vị trí này với vai trò hoàn toàn mới chưa từng có ở BoE trước đây là phụ trách khối thị trường và ngân hàng. Bà Shafik là người phụ nữ thứ 2 ngồi vào chiếc ghế Phó tổng thống đốc của BoE trong lịch sử hơn 300 năm của tổ chức này. Ngoài ra, bà còn là thành viên nữ duy nhất của Ủy ban chính sách tiền tệ thuộc BoE.

Việc bổ nhiệm này của BoE đúng vào thời điểm khó khăn khi ngân hàng vừa đình chỉ công tác một nhân viên trước những suy diễn cho rằng có sự can thiệp vào thị trường ngoại hối. Nhưng bà Shafik lại cho biết “rất hứng khởi khi được tham gia BoE vào thời điểm diễn ra những thay đổi mạnh mẽ”.

Nổi lên thời hậu DSK

Năm 2011 khi Tổng giám đốc lúc đó của IMF là ông Dominique Strauss-Kahn, thường được gọi tắt là DSK bị bắt vì những cáo buộc tấn công tình dục thì người thay thế ông tại một cuộc họp chủ chốt của khu vực đồng tiền chung châu Âu chính là bà Shafik. Sự kiện thử lửa này ập tới khi bà gia nhập IMF chưa đầy 1 tháng và khi đang diễn ra những cuộc đàm phán căng thẳng về gói giải cứu lần thứ 2 dành cho Hy Lạp.

Với vị trí Phó tổng giám đốc IMF trong gần 3 năm, Shafik - thường được bạn bè và người thân gọi với cái tên Minouche - quản lý ngân sách hành chính 1 tỉ USD. Người phụ nữ 52 tuổi này còn nắm rõ tình hình nước Anh bởi trước khi về IMF, bà cũng trải qua 3 năm tại Bộ Phát triển quốc tế Anh DFID khi nắm giữ chức vụ thư ký thường trực từ năm 2008. Tại đây, dưới trướng của bà là hơn 2.400 nhân viên và một ngân sách gần 60 tỉ USD.

Bà Minouche đã quen với việc quản lý những khoản ngân sách ở con số tỉ đô từ sớm. Sau khi tốt nghiệp Đại học Oxford với tấm bằng tiến sĩ kinh tế, bà Minouche nhận công việc đầu tiên ở Ngân hàng Thế giới WB, rồi trở thành Phó tổng giám đốc trẻ nhất của WB ở tuổi 36 chịu trách nhiệm quản lý các khoản đầu tư trị giá 50 tỉ USD.

Phải chia tay với một cộng sự tài năng như bà Minouche, bà Tổng giám đốc IMF Christine Legarde chia sẻ: “Việc Minouche sẽ rời bỏ chúng tôi để đảm nhận một trọng trách quan trọng như thế là bằng chứng cho thấy sự am hiểu sâu rộng về các chính sách, khả năng lãnh đạo và giao tiếp tuyệt vời, và danh tiếng tầm thế giới của bà”.

“Tôi đánh giá cao sự đóng góp của Minouche khi là một phần của nhóm lãnh đạo cao cấp IMF. Tôi rất cảm kích trước những lời khuyên, tính bộc trực và lòng trung thành của bà ấy. Minouche là một đồng nghiệp đáng mến. Và tôi cũng hãnh diện khi nói rằng bà ấy còn là một người bạn đáng quý. Chúng tôi sẽ nhớ Minouche”, bà Legarde nói thêm.

Còn với người sắp đón bà Minouche - Thống đốc BoE Mark Carney thì lại phấn khởi bởi sự xuất hiện của nữ lãnh đạo này sẽ góp phần “tạo nên sự kết hợp đa dạng về kỹ năng và kinh nghiệm để BoE có thể tạo được sự chuyển mình mạnh mẽ để đối mặt với những thách thức mới”.

Người Hy Lạp lưu vong

Bà Minouche mỗi khi được hỏi về những thành công trong sự nghiệp luôn nhắc đến những kỷ niệm thời thơ ấu. Với bà, quá khứ sống lưu vong nơi đất khách quê người, mà theo tờ The Telgraph nhận xét “có khả năng phá hủy mọi tham vọng của bất kỳ ai”, là động lực để bà vươn lên trong cuộc sống.

Năm Minouche 4 tuổi, bà phải theo gia đình sang Mỹ khi tướng Nasser ra lệnh quốc hữu hóa. Bà Minouche kể lại chuyện cả nhà bị tước đoạt hết toàn bộ tài sản là một “vết thương quá lớn” nhưng để lại cho bà một “di sản mạnh mẽ”. “Bố tôi không bao giờ vượt qua được nỗi đau ấy”, bà nói. Nhưng rồi họ vẫn về Ai Cập. Bà tốt nghiệp cấp 3 tại quê hương và sau đó quay lại Mỹ lấy bằng cử nhân kinh tế và chính trị ở Đại học Massachusetts-Amherst.

“Khi bạn sống ở một nước nghèo, bạn bị bao vây bởi cái nghèo. Cho nên tự nhiên bạn sẽ luôn bị cuốn vào suy nghĩ rằng tại sao những người này có của cải còn những người khác lại không”, bà Minouche nói năm 2001. “Tôi đoán rằng quan điểm của tôi về sự phát triển bắt nguồn từ việc gia đình tôi bị tịch thu tài sản. Khi điều đó xảy ra, tôi còn nhỏ và được nuôi dạy tại Mỹ. Nhưng chính trải nghiệm về sự quốc hữu hóa và sự đấu tranh với một nhà nước đang cố gắng lấy đi tài sản để phân phối lại rồi phải nhận thất bại là một phần tuổi thơ của tôi”.

Với nền tảng đó, bà Minouche đã khẳng định biệt danh mà các đồng nghiệp tặng bà “nhà quản lý hiệu quả dưới những điều kiện cực kỳ căng thẳng”.

Nhưng để có được hiệu quả tại công sở, bà Minouche cho biết bà cũng phải vật lộn để cân bằng giữa sự nghiệp và gia đình. “Sự thật là tôi luôn về nhà đúng giờ, ăn tối với các con, rồi cho chúng đi ngủ và lại làm việc sau khi chúng đã say giấc”, bà mẹ của 2 cặp sinh đôi 10 tuổi cho biết. “Nhưng thỉnh thoảng tôi vẫn cảm thấy mình có lỗi khi làm việc ở nhà như thế”.

Được xem là một trong những người phụ nữ quyền lực nhất thế giới, bà Minouche được xem là biểu tượng của xu hướng tăng quyền lực cho phụ nữ. Nhưng nhà kinh tế người Ai Cập này lại không đồng tình với quan điểm “phụ nữ phải vượt qua được glass ceiling (nghĩa đen: tấm trần kính, nghĩa bóng: sự “kỳ thị” hay “cản trở vô hình”).

“Với kinh nghiệm bản thân, tôi muốn so sánh sự cản trở vô hình đó với hình ảnh sticky door - cánh cửa dính. Tấm trần kính một khi bạn phá vỡ nó thì ai cũng có thể vượt qua được. Còn với cánh cửa dính, để đi qua được bạn phải tạo được cú thúc. Và bạn sẽ nhận được sự hỗ trợ nếu bạn có được đồng minh đứng phía bên kia, giúp một tay bằng cách kéo cửa”.

Bà Minouche đã vượt qua được cánh cửa dính của đời bà để bước lên những nấc thang lớn trong sự nghiệp. Minouche đã được xếp cạnh những tên tuổi nữ khác trong câu lạc bộ các ngân hàng trung ương như Janet Yellen - Chủ tịch Quỹ dự trữ liên bang Mỹ và Elvira Nabiullina - Thống đốc Ngân hàng trung ương Nga. Và tờ The Guardian còn dự đoán ứng viên lớn nhất để thế chỗ Thống đốc BoE Mark Carney trong tương lai không ai khác chính là bà Minouche.