Dù được coi là những chiến binh cống hiến cuộc sống của họ trên mặt trận chống đại dịch Ebola, nhưng khi loại virus chết người này ngày càng có dấu hiệu lan rộng, những nhân viên y tế cũng đang phải lo cho sinh mạng của chính họ.

Những người tiếp xúc với virus Ebola hàng ngày

Một bác sĩ Mỹ cùng một nhà truyền giáo sống ở Bắc Carolina từng chăm sóc cho các bệnh nhân Ebola, đã trở thành những nạn nhân đầu tiên bị lây nhiễm loại virus này trên đất Mỹ. Cả 2 trường hợp đều bị lây nhiễm virus Ebola khi đang hoạt động ở Liberia và trở về nhà trong khi không hề hay biết sự thực này.

Mới đây, 2 nữ y tá ở Dallas cũng trở thành 2 trường hợp lây nhiễm virus Ebola đầu tiên trên đất Mỹ, sau khi trực tiếp chăm sóc cho một bệnh nhân người Liberia - Thomas Eric Duncan  người đã chết vì loại virus này từ đầu tháng 10. Trong khi 2 nữ y tá ở bang Texas (Mỹ) đang được cách ly để theo dõi, điều trị thì một nữ y tá khác ở Tây Ban Nha cũng trở thành trường hợp nhiễm virus Ebola đầu tiên ở châu Âu, sau khi tiếp xúc với một bệnh nhân nhiễm căn bệnh này.

Từ khi bệnh dịch bùng phát trở lại từ hồi đầu năm, có rất nhiều nhân viên y tế đã bỗng chốc trở thành bệnh nhân của chính căn bệnh mà họ đang điều trị. Ít nhất 416 nhân viên y tế đã bị lây nhiễm virus Ebola, và ít nhất 233 người trong số đó đã chết theo Tổ chức y tế Thế giới (WHO). Riêng ở Liberia - nơi dịch bệnh đang hoành hành loại virus này đã giết chết hơn 100 nhân viên y tế. Cũng kể từ khi bệnh dịch bùng phát, giới bác sĩ và y tá đã phàn nàn rằng điều kiện làm việc của họ là những chuỗi ngày không thể chịu đựng nổi. Mỗi hành động của họ trong việc điều trị người bị nhiễm Ebola đều phải tuân thủ tuyệt đối quy định an toàn. Chỉ một sai sót - một vết rách trên găng tay hay dính phải một ít chất dịch từ người bệnh cũng có thể đe dọa đến mạng sống của họ.

Một nhân viên y tế ở Tây Phi trong một cuộc trả lời phỏng vấn hãng CNN từng nói rằng, anh thức dậy vào mỗi sáng với cơn đau họng bỏng rát do thường xuyên hít phải khí Chlorine - loại khí dùng để khử virus Ebola.

Cuộc chiến của giới nhân viên y tế không chỉ là với virus Ebola mà theo những bệnh nhân ở Tây Phi, còn với những bí mật mà Chính phủ đang che đậy. Trong một công việc đòi hỏi sự xoa dịu cả về mặt vật chất lẫn tinh thần như vậy, nhưng các nhân viên y tế luôn trong tình trạng kiệt quệ xét về cả hai khía cạnh trên…chưa kể liên tục phải chứng kiến bệnh nhân và các đồng nghiệp của họ lần lượt ra đi.

Kêu cứu trong vô vọng

Tuần trước, Tổ chức Bác sĩ không biên giới cho biết một nhân viên y tế người Na Uy đã bị lây nhiễm virus Ebola. Nhân viên này từng làm việc ở thành phố Bo, Sierra Leaone và đã được chuyển về châu Âu để điều trị. Tổ chức này cũng cho biết họ đã liên tục kêu gọi cộng đồng quốc tế giúp đỡ, nhưng cho đến nay vẫn không có nhiều hành động thiết thực trên mặt trận chống virus Ebola. Đội ngũ y tế gồm 3.058 nhân viên của Tổ chức Bác sĩ không biên giới làm việc ở Guinea, Liberia, Nigeria, Sierra Leone và Senegal hiện đang phải đối mặt với rất nhiều khó khăn như: Tìm kiếm nguồn thuốc men, đào tạo nhân viên y tế, kiểm soát dịch, hệ thống cảnh báo, tuyên truyền cho người dân…

Tháng 9 vừa qua, hãng tin CNN từng đưa tin về hạt Bomi ở Liberia - nơi chỉ có duy nhất 2 bác sĩ phụ trách theo dõi trên 85.000 người dân và điều trị cho các bệnh nhân Ebola chỉ với cơ sở vật chất nghèo nàn với 12 giường bệnh. Cũng theo CNN, một nhân viên y tế ở trạm xá Monrovia còn quay lại cảnh anh đang phải làm việc trong điều kiện mất vệ sinh thế nào: Các bệnh nhân nằm la liệt trên ghế băng, trên sàn nhà, thùng rác tung nắp và rác vứt la liệt trên sàn.

Điều kiện làm việc của nhân viên y tế ở Liberia tệ đến nỗi đã trở thành nỗi ám ảnh với các đội ngũ y bác sĩ, buộc họ phải tổ chức một cuộc đình công rộng khắp. Cách đây chỉ vài ngày, các nhân viên y tế đình công còn biểu tình trước trung tâm điều trị Ebola lớn nhất Libeeria đặt tại Monrovia.

Cũng trong tuần qua, tờ Washington Post đã đăng tải những hình ảnh ghê rợn về điều kiện làm việc tại trung tâm điều trị Ebola ở Monrovia - nơi đã có một bác sĩ chết vì lây nhiễm loại virus này, trong khi một nhân viên khác xét nghiệm dương tính. Theo tờ báo này, các bác sĩ tại đây "để đồ bảo hộ của họ trên bếp", trong khi do không có lò thiêu nên rác thải y tế từ việc chữa trị bị đổ ngay ra sân sau của trung tâm này. Không có nhà xác, nhiều thi thể bệnh nhân còn thối rữa ngay bên ngoài, nơi các bệnh nhân còn sống đang ngồi chờ khám bệnh. Ngoài ra, an ninh cũng là một vấn đề đáng quan tâm tại các trung tâm y tế này. Tháng 8 vừa qua, nhiều tờ báo phương Tây đã đưa tin về một nhóm côn đồ đã đến cướp trang thiết bị y tế ở trung tâm Monrovia khiến các bệnh nhân nhiễm Ebola bỏ chạy tán loạn.

Các nhân viên y tế ở những nơi dịch Ebola bùng phát như ở Tây Phi vẫn phải tiếp tục làm việc trong điều kiện thiếu thốn trang thiết bị, thiếu sự đào tạo…với hy vọng rằng sẽ có một loại vaccine đặc trị có thể tiêu diệt loại virus đang được coi là mối đe dọa với toàn thế giới.Áp lực và rủi roMột trong những ví dụ điển hình về sự cống hiến sinh mạng để chăm sóc những bệnh nhân Ebola là Sheik Umar Khan, bác sĩ hàng đầu về phòng chống virus Ebola ở Sierra Leone. Ông đã chết hồi cuối tháng 7 vừa qua vì lây nhiễm loại virus này. Vị bác sĩ này từng chịu trách nhiệm điều trị Ebola ở bệnh viện Chính phủ Kenema, cách thủ đô Freetown của Sierra Leone khoảng 185 dặm về phía Tây.

Ngay cả trước khi đại dịch Ebola tái bùng phát thì Sierra Leone cũng đã trong tình trạng thiếu y bác sĩ và cơ sở y tế nghiêm trọng. Công việc của những nhân viên y tế tại quốc gia này còn trở nên rủi ro hơn khi phải trực tiếp theo dõi sự tiếp xúc giữa người nhiễm Ebola với cộng đồng. Thế nhưng, ngay cả trong điều kiện làm việc được cho là hoàn hảo nhất như ở Mỹ, các nhân viên y tế vẫn bị lây nhiễm virus Ebola. Hai nữ y tá làm việc tại bệnh viện bang Texas vẫn bị lây nhiễm dù mang đầy đủ đồ bảo hộ, găng tay, mặt nạ và theo đúng quy định an toàn nghiêm ngặt.

Trung tâm Kiểm soát và Ngăn chặn bệnh dịch của Mỹ (CDC) đã không đưa ra được nguyên nhân cụ thể khiến những nhân viên y tế này bị lây nhiễm bệnh mà chỉ hàm ý rằng, việc không mang mũ bảo hộ đã gây nên sự việc. Trên thực tế, các y bác sĩ Mỹ từng nói rằng họ không hề được đào tạo chuyên biệt để phát hiện và chăm sóc cho bệnh nhân nhiễm virus Ebola, mặc dù đã yêu cầu cấp trên làm như vậy. Dù vậy, những nhân viên y tế này vẫn phải tiếp xúc hàng ngày với loại virus có tỉ lệ gây tử vong đến 90%.