Ngày 26/8, một khối băng ở vùng Himalaya sụp xuống, đẩy lượng lớn nước, đá, băng và bùn vào hệ thống sông miền trung Nepal. Dòng lũ tràn qua nhiều khu dân cư, phá hủy nhà cửa, cầu đường và các công trình thủy điện trên đường đi.

Tại huyện Nuwakot, một gia đình mắc kẹt trong căn nhà hai tầng sơn xanh. Video lan truyền trên mạng xã hội cho thấy họ đứng sát nhau trên ban công, phía dưới là dòng nước đục ngầu cuốn theo đá lớn, cây bật gốc và những mảng nhà vỡ.

Nước chảy xiết ở cả hai bên, cắt đứt mọi lối thoát. Những người trên ban công chỉ có thể nhìn các công trình gần đó lần lượt đổ sập rồi biến mất. Riêng căn nhà của họ vẫn trụ lại.

Vài giờ sau, video quay tại cùng địa điểm cho thấy nước đã rút, bùn đất phủ kín khu vực nhưng ngôi nhà không đổ. Những người mắc kẹt bên trong cũng sống sót.

Ngôi nhà tại huyện Nuwakot, tỉnh Bagmati, Nepal, giữa dòng lũ ngày 26/8. Ảnh: NDTV

Tài khoản chuyên trang kiến trúc Architecture Presentation trên nền tảng X cho biết bộ khung bê tông cốt thép là nguyên nhân chính giúp công trình chịu được sức nước. Hệ thống cột, dầm và móng được nối với nhau bằng thép liên tục, tạo thành khối thống nhất. Khi dòng lũ đập vào tường, lực tác động truyền qua dầm, cột rồi xuống móng thay vì dồn vào một mảng tường đơn lẻ.

Giả thuyết này tương đồng với các nghiên cứu về thiệt hại do lũ bùn đá. Năm 2012, nhóm nhà khoa học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc đã khảo sát 8 công trình sau thảm họa lũ quét tại Chu Khúc, tỉnh Cam Túc. Kết quả công bố trên tạp chí Natural Hazards and Earth System Sciences cho thấy, nhà có khung bê tông cốt thép chịu được lực va đập lớn hơn đáng kể so với nhà gạch và bê tông không có hệ khung tương đương.

Ngoài vật liệu, nghiên cứu tại Chu Khúc chỉ ra mức độ hư hại của nhà cửa còn phụ thuộc vào tốc độ, độ sâu của dòng chảy, hướng nhà và hình dáng công trình.

Phân tích hình ảnh cho thấy căn nhà màu xanh tại Nepal nằm lệch khỏi luồng chảy chính và ở vị trí cao hơn xung quanh. Vị trí này giúp móng nhà tránh được các tảng đá lớn thường lăn ở khu vực nước sâu và chảy xiết nhất.

Hình dáng nhỏ gọn của ngôi nhà cũng khiến nước tách sang hai bên, giảm thiểu sức ép dồn vào mặt tiền. Quá trình bùn đất tích tụ quanh chân nhà ở những đợt nước đầu tiên tạo thành một bờ dốc tự nhiên, đẩy các đợt lũ phía sau vòng qua công trình.