Ngày 12/10, Mỹ và Afghanistan đã đạt được một thỏa thuận nguyên tắc về các vấn đề chính của một hiệp định, theo đó cho phép binh lính Mỹ tiếp tục ở lại Afghanistan sau năm 2014. Tuy nhiên, các quan chức Mỹ cho biết, vấn đề thẩm quyền xét xử đối với các lực lượng này vẫn cần phải được xử lý.

Các quan chức tháp tùng Ngoại trưởng Mỹ John Kerry cho hay, trong suốt các cuộc hội đàm với Tổng thống Afghanistan Hamid Karzai, ông Kerry thường xuyên gọi điện về Washington để thảo luận với Bộ trưởng Quốc phòng Chuck Hagel và Cố vấn An ninh quốc gia Susan Rice.

Sau các cuộc gặp này, cả hai bên đều cho hay thỏa thuận đã đạt được yêu cầu của mỗi bên về các vấn đề chủ quyền gây tranh cãi và an toàn của các công dân Afghanistan dưới bàn tay của quân đội Mỹ cũng như các binh lính thuộc lực lượng đồng minh.

Trước đó, các cuộc đàm phán diễn ra hồi năm ngoái đều không đi đến thống nhất về vấn đề này. “Sau vài tháng thương lượng và các cuộc đàm phán căng thẳng hôm 11 và 12/10, chúng tôi đã đạt được một loạt các thỏa thuận” – ông Karzai nói với các phóng viên trong một cuộc họp báo chung ở Kabul.

Ngoại trưởng John Kerry cho hay, vấn đề còn vướng mắc chính giữa hai bên để có thể đi đến ký kết Hiệp định an ninh song phương (BSA) là nước nào sẽ có thẩm quyền xét xử các binh lính Mỹ đang triển khai tại Afghanistan nếu họ phạm luật.

“Chúng tôi phải nói rằng, nếu vấn đề này không được giải quyết thì sẽ không có một thỏa thuận song phương nào cả” – ông Kerry tuyên bố.

Tuy nhiên, Tổng thống Karzai cho biết, một Hội đồng quốc gia gồm các bô lão, lãnh đạo và những người có ảnh hưởng của Afghanistan (Hội đồng Loya Jirga) sẽ được triệu tập để thảo luận về việc liệu các binh lính nước ngoài có được quyền miễn truy tố tại Afghanistan hay không vì vấn đề này vượt trên thẩm quyền của Chính phủ.

Nhóm các nhà đàm phán của Mỹ hy vọng rằng Hội đồng Tư vấn quốc gia của các lãnh đạo bộ lạc và Quốc hội Afghanistan sẽ thông qua thỏa thuận này. Một hiệp định an ninh tương tự của Mỹ với Iraq cũng đã sụp đổ hồi năm 2011 do vấn đề quyền miễn trừ của binh lính.

Vấn đề thẩm quyền xét xử được đưa ra thành chủ đề tranh luận chính sau khi một binh lính Mỹ giết chết 16 người tại 2 ngôi làng ở phía Nam Afghanistan hồi năm ngoái. Hồi tháng 8 vừa qua, binh lính này đã bị một tòa án quân sự buộc tội và kết án tù chung thân không được ân xá.

Quan hệ giữa Mỹ và Afghanistan đã xấu đi trong vài tuần qua sau một loạt các phát biểu giận dữ từ Karzai khi cho rằng Mỹ và NATO đã liên tục xâm phạm chủ quyền lãnh thổ của nước này và khiến người dân nước này phải gánh chịu những tổn thất nặng nề.

Theo ước tính, hiện có khoảng 87.000 binh lính quốc tế đang đóng quân tại Afghanistan, trong đó có khoảng 52.000 binh lính Mỹ. Con số này sẽ được giảm còn một nửa vào tháng 2 năm tới và tất cả các binh lính chiến đấu sẽ rút hết khỏi Afghanistan vào cuối năm 2014.

Mỹ muốn duy trì khoảng từ 5.000 đến 10.000 binh lính tại Afghanistan sau năm 2014 để chiến đấu chống lại các nhóm tàn dư của Al Qaeda và đào tạo binh lính quốc gia của Afghanistan. Tuy nhiên, nếu không có một thỏa thuận nào được ký kết, tất cả các binh lính Mỹ sẽ rời Afghanistan vào ngày 31/12/2014.