Nó còn đe doạ làm phá sản kế hoạch giải cứu nợ công mới được Châu Âu thông qua chưa đầy một tuần và làm sụp đổ khu vực đồng tiền chung Châu Âu (eurozone).

Thủ tướng Hy Lạp Papandreou

Nguy cơ khủng hoảng chính trị

Thị trường tài chính trên toàn cầu đã lao đầu giảm giá ngày 2.11. Chỉ số chứng khoán Athens mất 6,8%, trước nỗi lo về sự sụp đổ không chỉ của Chính phủ Hy Lạp mà của cả khối 17 quốc gia đồng euro. Song Thủ tướng Papandreou khẳng định kế hoạch giải cứu không thể tiến hành theo cách “ép buộc, mà phải có sự đồng thuận từ người dân”.

Theo người đứng đầu khu vực đồng euro - Jean-Claude Juncker - nếu Hy Lạp nói “không” với gói giải cứu, nước này sẽ rơi vào cảnh vỡ nợ trong vòng chưa đầy 2 tuần, đối mặt với nguy cơ bị loại ra khỏi khu vực đồng euro. Đồng thời, còn có thể đẩy Châu Âu vào cuộc suy thoái đen tối nhất kể từ thập niên 1930 và làm sụp đổ khu vực đồng tiền chung Châu Âu.

Kế hoạch trưng cầu dân ý được giữ bí mật ngay cả với một số bộ trưởng Hy Lạp. Tuy nhiên, trong cuộc họp khẩn của nội các Hy Lạp sáng 2.11, các bộ trưởng cao cấp đã bày tỏ sự “ủng hộ hoàn toàn”, cho biết sẽ bổ nhiệm một uỷ ban đặc biệt để giám sát cuộc bỏ phiếu.

Ông Papandreou có lý do cá nhân để tiến hành cuộc trưng cầu: Chuyển gánh nặng trách nhiệm về các biện pháp “thắt lưng buộc bụng” sang vai người dân. Điều này sẽ khiến phe chỉ trích ông phải lặng im, trong lúc ông có thêm thời gian vận động người dân ủng hộ gói giải cứu. Đổi lại, ông Papandreou cũng đối mặt với canh bạc may rủi, nếu ông thất bại trong cuộc bỏ phiếu, đồng nghĩa với việc Chính phủ Hy Lạp có thể sụp đổ.

"Gây sốc toàn châu Âu"

Động thái bất ngờ của Thủ tướng Hy Lạp đã “gây sốc cho toàn Châu Âu” - Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy mô tả.

Ngày 2.11, Thủ tướng Đức Angela Merkel và Tổng thống Pháp Sarkozy đã họp khẩn với Quỹ Tiền tệ quốc tế và các nhà lãnh đạo khu vực đồng euro về động thái của Hy Lạp. Một cuộc gặp riêng với Thủ tướng Hy Lạp cũng được tổ chức trong cùng ngày, trước thềm Hội nghị thượng đỉnh G20 tại Cannes.

Hồi tuần trước, các nhà lãnh đạo Châu Âu đã đồng ý cấp gói cứu trợ 130 tỉ euro cho Hy Lạp, cùng khoản xoá nợ 50%. Đổi lại, Hy Lạp phải siết chặt chi tiêu công và thâm hụt ngân sách. Cắt giảm ngân sách quá lớn khiến thu nhập trung bình của người dân Hy Lạp hiện sụt giảm 50%.

Theo cuộc thăm dò gần đây, có 60% số người dân phản đối chính sách tiết kiệm mà Chính phủ Hy Lạp đang thực thi.

Hoàng Dung (Theo The Sun, BBC)