18h, vừa tan sở, Zhang Jin, 25 tuổi, bắt xe bus về thẳng viện dưỡng lão Yiyang ở Tô Châu, tỉnh Giang Tô. Tại sảnh lớn, một cụ ông 89 tuổi đã đợi sẵn. Thấy cô, cụ phấn khởi hỏi: "Đi làm mệt không cháu?". Cuộc hội thoại giản đơn này là nhịp sống quen thuộc ba năm qua của cô gái trẻ tại nơi vốn chỉ dành cho người cao tuổi.

"Tôi hay đùa với bạn bè là mình đã nghỉ hưu sớm từ tuổi 22", Zhang cười nói.

Năm 2022, sau khi tốt nghiệp và đến Tô Châu lập nghiệp, Zhang đối mặt với áp lực tài chính căng thẳng. Giữa lúc tiền thuê nhà chiếm quá nửa thu nhập, cô tình cờ thấy thông báo tuyển "tình nguyện viên nội trú" của viện Yiyang. Điều kiện đặt ra là: Dưới 35 tuổi, chưa có nhà, có việc làm toàn thời gian và cam kết dành 15 giờ mỗi tháng để hỗ trợ người già. Đổi lại, giá thuê phòng chỉ 200-300 nhân dân tệ (khoảng 700.000 - 1 triệu đồng), bằng 1/10 giá thị trường.

Vượt qua 40 ứng viên, Zhang trở thành người trẻ đầu tiên dọn vào viện và được bố trí một căn phòng riêng.

Zhang Jin đang dạy một cụ ông ở viện dưỡng lão dùng điện thoại thông minh.

Nhiệm vụ chính của cô là bầu bạn với các cụ già. Vào dịp cuối tuần, cô dạy các cụ sử dụng điện thoại thông minh, tập nhảy hiện đại hoặc đơn giản là ngồi nghe họ kể những câu chuyện thời quá khứ. Ngược lại, thời gian sống tại đây, cô nhận lại sự chăm sóc ấm áp từ những người hàng xóm đặc biệt. Có lần Zhang bị ốm, ông bà ở phòng kế bên dậy từ 5h sáng, lúi húi nấu bát canh nóng mang sang tận giường cho cô.

"Ở thành phố này, tôi không có người thân. Nếu về muộn mà không báo trước, các cụ sẽ lo lắng, bồn chồn đứng đợi hệt như ông bà ở quê", Zhang chia sẻ. Viện dưỡng lão vô tình trở thành điểm giao thoa, nơi sự cô đơn của người trẻ xa quê và nỗi trống trải của người cao tuổi được lấp đầy.

Lựa chọn của Zhang Jin đang phản ánh một xu hướng mới tại quốc gia tỷ dân. Với gần 300 triệu người trên 60 tuổi, các viện dưỡng lão tại Trung Quốc đang nỗ lực xóa bỏ định kiến về sự cô lập bằng cách đưa người trẻ vào sống chung.

Bà Shen Rong, quản lý viện Yiyang cho biết, sự hiện diện của những người trẻ mang lại sức sống và năng lượng tích cực cho gần 1.500 cụ già tại đây. Tuy nhiên, mô hình này không dễ duy trì. Trong 5 người được tuyển cùng đợt với Zhang, 4 người đã rời đi sau khi kết hôn hoặc chuyển việc. Hiện tại, cô là tình nguyện viên nội trú duy nhất còn bám trụ.

Giới chuyên gia xã hội học đánh giá đây là mô hình "đôi bên cùng có lợi". Người trẻ giảm được gánh nặng chi phí sinh hoạt, trong khi người già được cải thiện đời sống tinh thần. Quan trọng hơn, nó phá vỡ rào cản thế hệ, tạo ra một cộng đồng thu nhỏ nơi sự tử tế và tình người trở thành thước đo, thay vì những giá trị vật chất đơn thuần.