Thỏa thuận trên được thông qua ngày 1/10, trong đó số tiền viện trợ đối với Kyrgyzstan là 1,1 tỷ USD và Tajikistan là 200 triệu USD. Thông tin này do đích thân Tổng tham mưu trưởng các Lực lượng vũ trang Nga V.Gerasimov cung cấp cho báo chí một ngày sau đó.

Thực tế, dự định hỗ trợ cho các chương trình hiện đại hóa quân đội của hai nước nói trên đã có từ lâu. Từ tháng 6/2012, các bên đã tiến hành nhiều vòng đàm phán về vấn đề này nhưng mãi đến đầu tháng 10, tiến trình đàm phán mới kết thúc và các bên mới đưa ra được quyết định cuối cùng.

Tiến trình đàm phán bị kéo dài do một số điều kiện chủ chốt liên quan đến việc hỗ trợ quân sự của Nga cho hai nước này mãi đến thời gian gần đây mới được giải quyết dứt điểm.

Theo đó, Nga sẽ cung cấp cho Tajikistan các máy bay, phương tiện thông tin liên lạc, các tổ hợp tên lửa phòng không, vũ khí bộ binh. Ngoài ra, Tajikistan còn có thể nhận được một số ưu đãi khác như được đào tạo miễn phí các quân nhân tại các trường quân sự của Nga. Hiện nay, số học viên quân sự Tajikistan đang học tại Nga đã là 500 người.

Nga cũng dành các ưu đãi cho những người Tajikistan nhập cư lao động tại Nga và bãi bỏ thuế xuất khẩu đối với các mặt hàng nhiên liệu và dầu nhớt. Các thỏa thuận riêng về các nội dung nói trên sẽ sớm được ký kết trong thời gian tới.

Kyrgyzstan sẽ nhận được các máy bay lên thẳng, xe vận tải bọc thép và xe ôtô bọc thép, các tổ hợp tên lửa phản lực bắn dàn 9K57 “Uragan” (Cơn lốc), các tổ hợp pháo, vũ khí bộ binh cũng như các phương tiện thông tin liên lạc và trinh sát.

Theo một nguồn tin từ Bộ Quốc phòng Kyrgyzstan, danh mục các sản phẩm quân sự viện trợ của Nga có thể không chỉ dừng lại ở đây. Nga có thể sẽ cung cấp thêm các mặt hàng quân nhu, quân trang.

Một điều đáng chú ý trong thỏa thuận là Kyrgyzstan đồng ý tiếp nhận cả các loại vũ khí và phương tiện kỹ thuật quân sự của Nga  mới sản xuất, cũng như một khối lượng nhất định các sản phẩm quân sự đã qua sử dụng và hiện có trong trang bị của quân đội Nga. Các lô hàng đầu tiên sẽ đến Kyrgyzstan vào cuối quý này.

Lý do Nga viện trợ cho Kyrgyzstan và Tajikistan

Bằng việc giúp tăng cường tiềm lực quân sự của các nước này, Nga còn hướng tới những mục tiêu khác rất sát sườn.

Nga muốn đảm bảo an ninh trước các mối đe dọa từ Taliban, buôn lậu ma túy, sự xâm nhập của các khủng bố từ Afghanistan qua lãnh thổ Tajikistan đến Nga, sau khi NATO rút phần lớn quân khỏi Afghanistan vào năm 2014.

Bên cạnh đó, lý do quan trọng hơn là Nga muốn ngăn chặn Mỹ tăng cường và củng cố vị thế tại khu vực vốn được coi là “sân sau” của Moscow.

Theo một số chuyên gia, dù Mỹ chưa công khai các kế hoạch tại Trung Á nhưng không loại trừ khả năng Mỹ muốn bố trí một phần các căn cứ quân sự ở Tajikistan và Kyrgyzstan.

Với các thỏa thuận mới đạt được với Tajikistan và Kyrgyzstan, Nga muốn đi trước một bước, giành quyền chủ động từ tay Mỹ và vẫn là trung tâm có ảnh hưởng lớn đến các nước Trung Á, ít nhất là trong lĩnh vực an ninh.