"Hải quân Nga lần đầu tiên trong 10 năm qua không có tàu nào tại Địa Trung Hải kể từ tháng 6. Họ không phải là lực lượng hải quân toàn cầu nếu không được triển khai trên khắp thế giới", một quan chức NATO ngày 21/8 nói với Telegraph.

Hải quân Nga bố trí lực lượng thường trực ở Địa Trung Hải vào năm 2013, song đã phải rút tàu chiến khỏi khu vực này để làm nhiệm vụ bảo vệ "hạm đội bóng tối". Đây là thuật ngữ chỉ đội tàu chủ yếu được Moskva sử dụng nhằm xuất khẩu dầu đi khắp thế giới và lách lệnh trừng phạt do phương Tây ban hành.

Số lượng tàu quân sự Nga ở Địa Trung Hải qua các năm. Đồ họa: Telegraph

Quan chức NATO cho biết Nga "rõ ràng cảm thấy bị đe dọa", đến mức tàu hộ vệ Đô đốc Grigorovich hồi tháng 6 đã phải nổ súng cảnh cáo một du thuyền Anh cỡ nhỏ ở eo biển Manche.

Bộ Quốc phòng Nga cáo buộc du thuyền này có hành động "tiếp cận gần đến mức nguy hiểm". "Sự việc đó phản ánh tâm lý hiện nay của hạm đội Nga", quan chức NATO nói.

Vụ nổ súng diễn ra hai ngày sau khi Smyrtos, phương tiện bị nghi thuộc "hạm đội bóng tối", bị thủy quân lục chiến Anh bắt khi di chuyển qua eo biển này. Các quốc gia NATO khác, trong đó có Pháp, Bỉ, Đức, Estonia và Phần Lan, cũng đã đổ bộ lên những tàu được cho là thuộc "hạm đội bóng tối", trong đó 13 chiếc đã bị bắt trong 6 tháng qua.

Vị trí Địa Trung Hải, eo biển Manche, Syria và Libya. Đồ họa: Telegraph

Telegraph cho biết các sự việc này khiến Nga phải duy trì một tàu chiến thường trực tại eo biển Manche. Tàu hộ vệ Neustrashimy đang tuần tra ở tuyến đường thủy trên sau khi tiếp quản nhiệm vụ từ chiến hạm Đô đốc Grigorovich vào tháng 7.

Bình luận về thông tin Nga không còn hiện diện hải quân ở Địa Trung Hải, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Anh trả lời rằng điều đó cho thấy "nỗ lực bền bỉ của chúng tôi, cùng với các đồng minh, nhằm thách thức 'hạm đội bóng tối' đã tạo ra tác động". Bộ Quốc phòng Nga chưa đưa ra bình luận.

Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đe dọa sẽ trả đũa việc phương Tây bắt các tàu của nước này, gọi đây là hành động "cướp biển". "Nếu điều đó được thực hiện, chúng tôi sẽ buộc phải đáp trả tương xứng", ông đưa ra cảnh báo khi thị sát một cuộc diễn tập hải quân ở Thái Bình Dương hôm 12/8.

Tàu hộ vệ Đô đốc Grigorovich tại eo biển Manche hồi đầu tháng 5. Ảnh: BQP Anh

Dù vậy, xung đột với Ukraine được cho là đang khiến Nga khó tiến hành các hành động trả đũa như vậy. Hải quân nước này, đặc biệt là Hạm đội Biển Đen, đã bị Ukraine gây nhiều thiệt hại. Kiev tuyên bố đã phá hủy hoặc làm hư hại hàng chục tàu chiến Nga, trong đó có hai tàu ngầm.

Hạm đội Phương Bắc hiện vẫn hoạt động bình thường từ các căn cứ ở Severomorsk và bán đảo Kola. Tuy nhiên, Hạm đội Baltic ngày càng bị thu hẹp vai trò, hiện chỉ còn làm nhiệm vụ phòng thủ bờ biển và hộ tống "hạm đội bóng tối", theo Telegraph. 

Vấn đề này càng trở nên trầm trọng hơn sau khi Syria và Nga đạt thỏa thuận dẫn đến việc Damascus sẽ lấy lại quyền kiểm soát các phần quan trọng của hai căn cứ quân sự Nga tại Syria.

Theo Bộ Ngoại giao Syria, căn cứ không quân Hmeimim và căn cứ hải quân Tartus, đều nằm trên bờ biển Địa Trung Hải, sẽ trở thành trung tâm huấn luyện chung của hai nước trong ba tháng tới.

Nga đang xem xét các lựa chọn khác ở khu vực và có tham vọng phát triển một căn cứ hải quân ở thành phố cảng Tobruk tại Libya, nơi vốn đã được sử dụng để phục vụ hoạt động hậu cần của Moskva.