Trong cuộc phỏng vấn với Guardian ngày 8/9, Ngoại trưởng Nepal Shisir Khanal xác nhận Bộ Tài chính và Bộ Tài nguyên Môi trường Nepal đã gửi thư chung tới Quỹ Tổn thất và Thiệt hại của Liên Hợp Quốc - tổ chức thành lập năm 2022 theo Thỏa thuận Khí hậu Paris, để yêu cầu 20 triệu USD đền bù cho các thiệt hại liên quan đến khí hậu.

Ông nhấn mạnh số tiền Nepal yêu cầu từ Liên Hợp Quốc "rõ ràng là không đủ để bù đắp những thiệt hại mà chúng tôi phải chịu đựng". Theo một số ước tính, tổng thiệt hại do lũ lụt gây ra có thể lên tới hơn 5 tỷ USD, dù ông Khanal nhận định con số thực tế còn có thể cao hơn.

Ngoại trưởng Khanal kêu gọi công lý khí hậu và nhấn mạnh rằng các nền kinh tế lớn nhất thế giới bắt buộc phải vào cuộc để giúp Nepal phục hồi và tái thiết sau trận lũ tàn khốc.

"Chúng tôi chịu phần rất nhỏ trách nhiệm về tình trạng biến đổi khí hậu", ông nói. "Những nền kinh tế lớn, gây ô nhiễm nhiều và tạo ra lượng khí thải nhà kính khổng lồ trong lịch sử bắt buộc phải chia sẻ trách nhiệm. Vấn đề này ảnh hưởng tới toàn nhân loại".

Ngoại trưởng Nepal Shisir Khanal. Ảnh: Kathmandu Post

Nepal chiếm chưa đến 0,1% tổng lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu, trong khi các nước láng giềng như Ấn Độ và Trung Quốc lại nằm trong nhóm xả thải lớn nhất thế giới. Dãy Himalaya - trải dài qua Ấn Độ, Trung Quốc, Nepal và Bhutan - đang nóng lên với tốc độ nhanh hơn gần 50% so với mức trung bình toàn cầu.

Năm 2023, Liên Hợp Quốc cho biết các khối núi của Nepal đã mất gần 1/3 lượng băng chỉ trong hơn 30 năm do nóng lên toàn cầu.

"Cộng đồng quốc tế không nên coi trận lũ quét vừa qua là một thảm họa đơn lẻ. Nó phải được nhìn nhận trong bối cảnh khí hậu đang biến đổi ở Himalaya", Ngoại trưởng lưu ý. "Chúng ta thừa hiểu đây sẽ là kịch bản lặp đi lặp lại mà ngày càng nhiều cộng đồng không chỉ ở Nepal mà trên toàn thế giới sẽ phải đối mặt". 

Các nhà khoa học cho rằng khủng hoảng khí hậu đóng vai trò trong trận lũ quét ngày 26/8. Thiên tai bắt nguồn từ một sông băng sạt lở do tan chảy, kích hoạt đợt sạt lở đất và lũ quét ở biên giới Nepal - Trung Quốc, khiến hơn 1.300 người thiệt mạng và hơn 5.500 người mất tích. Hy vọng tìm được người sống sót đang tắt dần sau 12 ngày cứu hộ.

Liên Hợp Quốc cho biết Quỹ Tổn thất và Thiệt hại đang đối mặt với "khoảng trống tài chính nghiêm trọng". Quỹ đã nhận được các yêu cầu hỗ trợ với tổng số tiền 2,8 tỷ USD từ khoảng 119 quốc gia, nhưng đến nay cộng đồng quốc tế mới chỉ đóng góp khoảng 400 triệu USD. Mỹ đóng góp 17 triệu USD sau khi Tổng thống Donald Trump rút khỏi Thỏa thuận Paris.

Quân đội Nepal lắp ráp một cây cầu thép mô-đun qua sông Tadi ở Devighat, Nuwakot, Nepal, hôm 7/9, trong nỗ lực tái thiết các khu vực bị lũ quét ảnh hưởng. Ảnh: AFP

Ông Khanal thừa nhận có những "thách thức chính trị" trong việc giúp Nepal nhận được khoản đền bù khí hậu mà nước này yêu cầu.

"Đúng vậy, luôn có những người không đồng tình với góc nhìn của chúng tôi hoặc phủ nhận sự tồn tại của biến đổi khí hậu, nhưng cũng có những người phủ nhận việc Trái Đất hình cầu đấy thôi", ông nói.