Đầu năm nay, trào lưu "so sánh ngược" - hay "khoe nghèo", "kể khổ" - bùng nổ trên các mạng xã hội như Xiaohongshu, Weibo và Douyin. Thay vì khoe khoang những chuyến du lịch đắt đỏ hay thành tích thăng tiến như giai đoạn 2010-2020, một bộ phận Gen Z giờ đây chọn công khai mức lương thấp, áp lực bủa vây và cách họ thắt chặt chi tiêu.

"Bạn cùng phòng săn được hai túi bột giặt giá một tệ khiến tôi trằn trọc cả đêm vì ghen tị", một bài đăng thu hút 52.000 lượt thích trên Xiaohongshu viết. Ở một bài khác nhận hàng nghìn lượt tương tác, người dùng chia sẻ: "Tôi đã nghiến răng tức tối khi biết bạn mình mua được 100 tờ giấy A4 chỉ với 0,99 tệ".

Bên cạnh việc khoe săn đồ giá siêu rẻ, hàng loạt bài viết chia sẻ bí quyết sống sót ở các siêu đô thị như Bắc Kinh, Thượng Hải với ngân sách 3.000 nhân dân tệ (hơn 400 USD) mỗi tháng cũng được lan truyền rộng rãi.

Một "người có ảnh hưởng" (influencer) khoe phong cách ăn mặc bằng quần áo giá rẻ ở Thượng Hải, tháng 9/2025. Ảnh: SCMP

Cuối năm 2025, báo cáo về xu hướng tiêu dùng của McDonald's Trung Quốc gọi "so sánh ngược" là một trong 5 trào lưu định hình giới trẻ, nhấn mạnh việc họ đang cạnh tranh nhau về "độ đáng đồng tiền" thay vì mức chi tiêu khủng. Theo khảo sát của tờ Xinmin Evening News, 55% người tham gia trào lưu này cho biết giá trị tiêu dùng của họ đã thay đổi, trong khi 35% ưu tiên tìm kiếm sản phẩm chất lượng cao nhưng giá rẻ.

Sự chuyển dịch này mang ý nghĩa giải tỏa tâm lý. Một người dùng bình luận: "Khi ai cũng chia sẻ thất bại, tôi không còn lo lắng việc so sánh giàu nghèo nữa, thay vào đó thấy nhẹ nhõm vì hóa ra ai cũng đang chật vật".

Ông Gu Junhui, giám đốc chiến lược một doanh nghiệp ở Quảng Đông, cho rằng việc người trẻ tìm đến hàng giá rẻ hay đồ cũ không có nghĩa họ mất gu thẩm mỹ. Nguyên nhân cốt lõi là khả năng tài chính bị thu hẹp trong bối cảnh kinh tế chuyển đổi. Nếu điều kiện cho phép, họ vẫn khao khát lối sống chất lượng cao.

Dưới góc độ xã hội học, giáo sư Yang Xueyan từ Đại học Giao thông Tây An đánh giá xu hướng này phản ánh tâm thế tự trào và mang tính phòng thủ của giới trẻ. Trong môi trường cạnh tranh khốc liệt, việc khoe khoang sự giàu có dễ gây đố kỵ. Ngược lại, "kể khổ" giúp họ tạo sự đồng cảm, giảm bớt kỳ vọng và áp lực từ những người xung quanh.

"Tuy nhiên, nếu lạm dụng, xu hướng này có thể làm thui chột tham vọng vươn lên, kéo theo tâm lý bi quan lan rộng và làm mờ đi những triển vọng tương lai của người trẻ", bà Yang cảnh báo.