Rạng sáng mùa đông năm 2025, tại ký túc xá nữ của một trường cao đẳng nghề ở Trung Quốc, tiếng khóc yếu ớt của một đứa trẻ sơ sinh bất ngờ vang lên phá tan sự yên tĩnh. Khi quản lý ký túc xá phá cửa phòng, cảnh tượng trước mắt khiến ai cũng bàng hoàng: một nữ sinh năm hai, mới 20 tuổi, co ro trên giường với tấm ga nhuốm máu, ôm trong lòng một em bé vừa chào đời, cơ thể tím tái, còn bản thân thì tái nhợt vì mất sức.

Vụ sinh con trong ký túc xá nhanh chóng gây bão mạng xã hội. Người trách móc cô gái vì mang thai ngoài hôn nhân, người lại xót xa cho hoàn cảnh éo le. Câu hỏi lớn nhất được đặt ra là: mang thai hơn 9 tháng, vì sao không ai hay biết?

Ảnh minh hoạ.

Sau đó, nữ sinh cho biết mình mang thai trong dịp nghỉ đông khi ở bên bạn trai. Thế nhưng, sau khi sự việc vỡ lở, người từng thề non hẹn biển ấy lại hoàn toàn biến mất, “block” luôn không một cuộc gọi, không một lời hỏi han. Nhà trường buộc phải liên hệ với gia đình. Cha mẹ cô vội vã bắt tàu xuyên đêm lên thành phố. Khi nhìn thấy con gái nằm trên giường bệnh và đứa cháu ngoại đỏ hỏn, hai ông bà đã không cầm được nước mắt.

Thực tế, đây không phải là trường hợp cá biệt. Tại Hà Nam, một cô gái tên Đình Đình mang thai khi mới 19 tuổi, đang học năm hai đại học. Cô mang thai 6 tháng rồi lặng lẽ bỏ nhà theo bạn trai. Gia đình hoảng loạn báo công an, tìm kiếm khắp nơi nhưng bặt vô âm tín. Hai năm sau, họ vô tình thấy video con gái kết hôn, sinh con trên mạng xã hội.

Thế nhưng, khi cha mẹ tìm đến, Đình Đình lại nép sau lưng mẹ chồng, lạnh lùng nói rằng “cả đời cũng không muốn quay về nhà”. Thậm chí, khi được gửi ảnh mẹ ruột lâm bệnh chỉ mong gặp con gái một lần, cô vẫn khước từ, cho rằng những hình ảnh gia đình gửi chỉ là ảnh ghép.

Ảnh minh hoạ.

Một trường hợp khác tại Hàng Châu cũng khiến nhiều người chua xót. Một nữ sinh mang thai ngoài ý muốn sau khi đính hôn, dự định xin bảo lưu một năm để sinh con rồi quay lại trường. Nhưng thực tế nuôi con nhỏ khiến cô kiệt sức. Khi trường chỉ cho phép bảo lưu tối đa hai năm, đứng giữa việc học dang dở và đứa con còn đỏ hỏn, cô buộc phải viết đơn thôi học. Trong căn phòng trọ chật hẹp, cô ôm con khóc khi thấy bạn bè cùng khóa cầm bằng tốt nghiệp đi xin việc.

Các chuyên gia cho rằng, gốc rễ của vấn đề nằm ở sự thiếu hụt kiến thức sinh sản và tâm lý chưa trưởng thành. Một khảo sát cho thấy hơn 60% sinh viên không nắm được kiến thức cơ bản về mang thai. Có người tin vào “ngày an toàn”, không biết rằng phương pháp này có tỷ lệ thất bại cao. Có người mang thai nhưng tăng cân rất ít, mặc đồ rộng nên không ai phát hiện cho đến lúc sinh con.

Bên cạnh đó, giáo dục giới tính tại nhiều trường vẫn còn hình thức, né tránh những nội dung quan trọng. Và đáng buồn hơn cả là sự vô trách nhiệm của một bộ phận nam giới, để lại gánh nặng sinh nở, nuôi con và đánh đổi tương lai lên vai những cô gái còn quá trẻ.

Như các chuyên gia tâm lý nhận định, dù đã đủ 18 tuổi về mặt pháp lý, nhiều sinh viên vẫn chưa sẵn sàng về mặt tâm lý để gánh vác một sinh mệnh. Mang thai và sinh con không phải là sai, nhưng nếu thiếu chuẩn bị, cái giá phải trả có thể là cả tương lai.

Giáo dục sức khỏe sinh sản: Vì sao cần sớm và cần đúng cách?

Giáo dục sức khỏe sinh sản không chỉ là việc cung cấp kiến thức về cơ thể, giới tính hay phòng tránh thai, mà còn là nền tảng giúp người trẻ hình thành nhận thức đúng đắn về trách nhiệm, ranh giới và hệ quả của các quyết định liên quan đến tình dục và sinh sản. Trong bối cảnh ngày càng nhiều trường hợp mang thai ngoài ý muốn ở lứa tuổi sinh viên, vai trò của giáo dục sức khỏe sinh sản càng trở nên cấp thiết.

Vì sao giáo dục sức khỏe sinh sản lại quan trọng?

Trước hết, giáo dục sức khỏe sinh sản giúp người trẻ hiểu đúng về cơ thể và quá trình mang thai, từ đó biết cách tự bảo vệ bản thân. Nhiều bạn trẻ mang thai ngoài ý muốn đơn giản vì thiếu kiến thức cơ bản, tin vào các biện pháp tránh thai truyền miệng như “ngày an toàn” hay “xuất tinh ngoài”, trong khi những phương pháp này có tỷ lệ thất bại cao.

Bên cạnh đó, giáo dục sinh sản còn giúp người trẻ nhận thức rõ hậu quả lâu dài của việc sinh con khi chưa sẵn sàng, bao gồm ảnh hưởng đến sức khỏe, học tập, sự nghiệp, tài chính và tâm lý. Khi hiểu rằng sinh con không chỉ là chuyện “sinh ra” mà còn là quá trình nuôi dưỡng, chăm sóc và gắn bó suốt nhiều năm, người trẻ sẽ thận trọng hơn trong các quyết định của mình.

Những nội dung cần có trong giáo dục sức khỏe sinh sản

- Kiến thức khoa học về giới tính và sinh lý: Giúp người học hiểu rõ sự thay đổi của cơ thể, chu kỳ kinh nguyệt, quá trình thụ thai và các bệnh lây truyền qua đường tình dục.

- Biện pháp tránh thai an toàn và hiệu quả: Cung cấp thông tin chính xác về bao cao su, thuốc tránh thai, que cấy, vòng tránh thai… thay vì né tránh hoặc nói qua loa.

- Kỹ năng tự bảo vệ và tôn trọng ranh giới cá nhân: Giáo dục sinh sản không chỉ dành cho nữ giới mà cần áp dụng cho cả nam giới, nhấn mạnh trách nhiệm chung trong các mối quan hệ.

- Chuẩn bị tâm lý cho hôn nhân và làm cha mẹ: Giúp người trẻ hiểu rằng sinh con đòi hỏi sự ổn định về tinh thần, tài chính và sự đồng thuận của cả hai phía.

Những lưu ý khi triển khai giáo dục sức khỏe sinh sản

- Cần bắt đầu sớm và phù hợp lứa tuổi: Giáo dục sinh sản không nên đợi đến đại học mới đề cập, mà cần được xây dựng từ sớm, tăng dần mức độ theo độ tuổi.

- Tránh né tránh, định kiến hay làm người học xấu hổ: Việc né tránh các chủ đề “nhạy cảm” chỉ khiến người trẻ tìm đến nguồn thông tin thiếu kiểm chứng trên mạng.

- Gia đình, nhà trường và xã hội cần đồng hành: Cha mẹ cần cởi mở, lắng nghe; nhà trường cần chương trình bài bản; xã hội cần truyền thông đúng đắn, không phán xét.