Hiện đang có đề xuất cho những dự án tại Queensland để xây dựng hệ thống tưới tiêu lớn nhất nước Úc. Những cuộc tranh cãi nổ ra xung quanh việc liệu bắc Úc có thể trở thành vùng sản xuất lương thực lớn nhất toàn quốc hay không.

Đề xuất 2 tỉ đô la sẽ lấy đi khoảng 500 tỉ mét khối nước của lưu vực sông Gibert ở Queensland. (Credit: ABC)

Cơ quan phát triển lương thực và năng lượng Úc (IFED) muốn xây dựng hai đập chắn và hệ thống đường ống có khả năng dẫn được 500 tỉ mét khối nước mỗi năm để dẫn nước từ sông Gilbert của Queensland tới các đồn điền trồng mía khổng lồ.

Đề xuất 2 tỉ đô la còn bao gồm các kế hoạch cho một nhà máy ép mía ở Georgetown , các cơ sở sản xuất ethanol và một lò mổ.

Chương trình AM của đài phát thanh ABC có những tài liệu mật trong đó tiết lộ cơ quan này thậm chí còn muốn lấy thêm nước từ sông.

Theo đó, dung tích nước lấy từ sông có thể lên tới 1200 tỉ mét khối nước, hơn gấp đôi dung lượng được đề xuất hiện nay.

Chủ tịch IFED, Keith De Lacy nói công ty tin rằng hệ thống tưới nước mới “sẽ thay đổi phương thức sản xuất nông nghiệp của Úc”

Ông De Lacy cho biết ông không cùng quan điểm với những quan ngại về dự án tưới tiêu sẽ lấy quá nhiều nước sông, vì 500 tỉ mét khối nước chỉ bằng khoảng 10% dung lượng dòng nước.

“Chúng ta cần có cơ sở khoa học và chúng ta muốn có cơ sở khoa học, nhưng có một nguyên tắc chung là chúng ta có thể tận dụng một phần ba lượng nước trong dòng chảy mà không làm ảnh hưởng tới sự bền vững sinh thái”, ông nói.

Các chủ nuôi gia súc có quan điểm trái ngược nhau về dự án

John Bethel có trại thả gia súc rộng 90,000 héc-ta ở Gulf Savannah, vùng đất cách Cairns khoảng 400 km trong khu vực dẫn nước từ sông Gilbert.

Là thế hệ thứ ba trong gia đình nông dân chăn gia súc, ông Bethel đồng ý bán đất cho IFED để xây dựng dự án tưới nước.

Ông nói, nhiều chủ nuôi gia súc trong vùng rất khó làm ăn trong những năm qua do lụt lội, cháy rừng, mưa ít và lệnh cấm xuất khẩu gia súc sống.

“Tôi lo lắng nhiều hơn cho thế hệ sau nếu muốn sống trên mảnh đất này. Tôi nghĩ rằng không có những dự án như thế này thì tương lai hẳn là mờ mịt.”

Greg Ryan, cũng là một nông dân có thâm niên nuôi gia súc trong vùng, nói đề xuất này đang gây chia rẽ trong cộng đồng.

“Tất cả đều muốn dự án thành công ở vùng này”, ông nói.

“Chúng tôi chỉ có một cơ hội để thử vì vậy phải quyết định đúng đắn. Tôi thấy rõ là chưa có đủ thông tin và số liệu nghiên cứu cho thấy dự án này sẽ thành công hay không.”

Ông Ryan cho biết một trong những điều ông lo ngại là dự án sẽ lấy bao nhiêu nước sông.

“Dự án chỉ có thể lấy một phần nước nhất định thôi”, ông nói.

“Nếu công ty lấy hết nước sông thì sẽ có nhiều vùng đất chất lượng tốt bị bỏ hoang không khai thác được. Không thể để cho một công ty độc quyền sử dụng nước sông và nhiều người khác có dự án tốt hơn nhưng lại không có nước.”

Có ba con sông chảy qua vùng này.

Lo ngại dự án lớn hơn mức đánh giá khả thi của CSIRO

Người phát ngôn của Quỹ Bảo Tồn Úc (ACF), Paul Sinclair, lo ngại trước viễn cảnh hơn một nghìn tỉ mét khối nước sẽ lấy từ sông Gilbert.

“Chúng tôi quan ngại trong tương lai nhiều vùng đất phía bắc nước Úc sẽ bị bán khi nước từ những dòng sông cổ trong khu vực này bị dẫn vào trong các đường ống nước tưới”, ông nói.

CSIRO gần đây đưa ra một bản báo cáo về tiềm năng phát triển nông nghiệp trong vùng.

Tiến sĩ Sinclair nói đề xuất của IFED rõ ràng lớn hơn nhiều mức độ khả thi do CSIRO đưa ra.

“CSIRO cùng nhiều cơ quan đánh giá khác cho rằng còn nhiều cơ hội để phát triển các dự án nông nghiệp quy mô nhỏ nhưng giá trị lớn trong vùng bắc nước Úc”, ông nói.

“ACF muốn xem xét tất cả các cơ hội nhưng các đề xuất cần dựa trên cơ sở khoa học đúng đắn, đáng tin cậy về mặt kinh tế, và công bằng”.

Chính quyền bang Queensland cho biết đề xuất này sẽ được đánh giá toàn diện và tính tới các tác động tới môi trường, kinh tế và xã hội.

Dự án này hiện đang ở dạng “được điều phối”, có nghĩa là dễ được thông qua trong các kiểm tra về thủ tục hành chính.

Hôm nay đại diện của IFED và các nhà khoa học CSIRO sẽ tham gia một cuộc họp mở tại Georgetown, đông bắc Mount Isa, để tranh luận về vấn đề này.

Barnaby Joyce ủng hộ dự án

Trong khi đó, Bộ trưởng nông nghiệp Barnaby Joyce ủng hộ dự án này.

"Đã bao nhiêu thế hệ người dân chỉ hy vọng, trông chờ điều kỳ diệu xảy ra mà không làm gì cả? Khi có một bản đề xuất hứa hẹn nhiều sự phát triển mà chỉ lấy một lượng nước trong giới hạn cho phép, tôi muốn ủng hộ kế hoạch này”

Bộ trưởng nói rằng ông tin tưởng mạnh mẽ đề xuất này bền vững về mặt môi trường.

"Hệ thống chỉ lấy 10% lượng nước sông,” ông nói. "Nhìn chung lượng nước này còn ít hơn rất nhiều lượng nước trong một dự án khác lấy nước từ sông Murray-Darling."

Ông Joyce nói Công ty cán ép mía đường Georgetown sẽ là “nhà đầu tư lớn nhất trong lịch sử của thị trấn”.