Ông Sato Kenji từng là trưởng phòng kinh doanh của một doanh nghiệp lớn ở Tokyo với thu nhập 82.000 USD mỗi năm. Trước đây, cuộc sống của ông gắn liền với các buổi tiếp khách tại nhà hàng, ở khách sạn hạng sang và đầu tư học phí cho con cái.

Khó khăn tài chính bắt đầu khi ông nghỉ hưu ở tuổi 65. Dù thu nhập giảm, ông vẫn giữ lối sống cũ. Mỗi tháng, ông chi khoảng 1.000 USD cho ăn uống, ngoại giao và 1.000 USD chơi golf. Ông thường xuyên giành phần thanh toán hóa đơn trong các cuộc gặp bạn bè.

Áp lực tài chính của ông còn đến từ việc duy trì tài sản. Chi phí bảo trì chiếc xe sang và hóa đơn điện nước của ngôi nhà rộng luôn ở mức cao, kèm theo 650 USD phí chăm sóc sân vườn mỗi tháng. Các khoản quyên góp, tài trợ hay hiếu hỉ trước đây do công ty chi trả nay được rút trực tiếp từ tài khoản cá nhân.

Lúc này, thu nhập thực tế của ông dựa vào mức lương hưu 1.100 USD mỗi tháng, chưa bằng một nửa chi tiêu cơ bản. Để bù đắp, ông sử dụng tiền tiết kiệm. Toàn bộ 258.000 USD tiền trợ cấp thôi việc cạn kiệt với tốc độ chi vượt mức 32.000 USD mỗi năm.

Ảnh minh họa: Japan Times

Sau 8 năm, tài khoản của ông trống rỗng. Ở tuổi 73, ông Sato phải đi bán ôtô và làm thuê tại một nhà máy để trang trải cuộc sống. Con trai ông từng chứng kiến cảnh cha mình đứng chờ mua hàng giảm giá tại siêu thị. "Đến tuổi này, sĩ diện không quan trọng bằng tồn tại", ông Sato nói.

Câu chuyện của ông Sato phản ánh thực trạng của nhiều người từng có thu nhập cao nhưng mất kiểm soát chi tiêu khi về già. Tại Nhật Bản, những người từng kiếm hơn 65.000 USD mỗi năm, mức lương hưu nhận cũng dao động 1.300 USD mỗi tháng. Với những người đã ly hôn và phải chia sẻ lương hưu như ông Sato, con số này thấp hơn.

Theo số liệu năm 2025 của Bộ Nội vụ Nhật Bản, người cao tuổi sống độc thân cần khoảng 1.100 đến 1.300 USD mỗi tháng, tương đương mức chi tiêu trung bình của một hộ gia đình. Với khoảng cách hẹp này, bất cứ biến động về sức khỏe hay giá cả dễ gây thâm hụt tài chính. Nếu không có chiến lược kiểm soát chi tiêu, khối tài sản tích lũy có thể biến mất sau vài năm đẩy người hưu trí Nhật vào cảnh trắng tay.

Theo báo cáo từ Viện Nghiên cứu Đời sống và Người cao tuổi Nhật Bản, số người trên 65 tuổi rơi vào cảnh nghèo đói đang tăng mạnh và đã lên mức 20%, gấp 1,6 lần tỷ lệ trung bình ở các nước OECD. Nguyên nhân chủ yếu là áp lực chi phí y tế và sự lỗi thời của các kế hoạch tài chính cá nhân. Điều này chứng minh an toàn tài chính tuổi già không quyết định bởi thu nhập trong quá khứ mà nằm ở khả năng kiểm soát thu chi phù hợp với thực tại.

Ông Ogawa Yohei, chuyên gia tại tổ chức tư vấn tài chính FP Soudan Net (Tokyo), cho biết mỗi cá nhân cần mô phỏng chính xác thu nhập lương hưu và chi phí sinh hoạt trước khi nghỉ hưu để tính toán thời gian duy trì tài sản. Theo ông, làm việc khi còn sức khỏe là một giải pháp, nhưng cần nằm trong kế hoạch định sẵn thay vì bị ép buộc do cạn tiền. Xác định giới hạn chi tiêu hàng tháng và tuổi thọ của tài sản là biện pháp phòng vệ cốt lõi.

"Tuổi già thảnh thơi không đến từ việc chắt bóp khi đã cạn tiền, mà đến từ việc chủ động tính toán chi tiêu ngay từ lúc còn cầm chắc thu nhập", Ogawa Yohei nói.