Theo báo mạng “The Diplomat”, dù việc chính phủ Mỹ đóng cửa đã buộc Tổng thống Barack Obama hủy bỏ chuyến công du Đông Nam Á, song khu vực này vẫn sẽ không thiếu người quan tâm khi Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) diễn ra ở Indonesia và Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á (EAS) diễn ra ở Brunei. Đặc biệt, cuộc chiến giành ảnh hưởng ở khu vực này giữa các cường quốc ở Đông Bắc Á là Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản đang trở nên căng thẳng.
Trung Quốc đang dẫn trước trong cuộc cạnh tranh này, với ảnh hưởng tích lũy vững chắc trong thập kỉ qua kể từ khi kí hiệp ước đối tác chiến lược với Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) năm 2003. Trong cùng năm đó, Trung Quốc đã trở thành đối tác đối thoại đầu tiên của ASEAN tham gia Hiệp ước Thân thiện và hợp tác mang tính bước ngoặt của tổ chức này, một động thái mà nhiều cường quốc bên ngoài đã tiếp bước sau đó.

Hợp tác kinh tế đã và đang trở thành một nền tảng chính trong mối quan hệ Trung Quốc-ASEAN. Năm 2009, Trung Quốc trở thành đối tác thương mại lớn nhất của ASEAN trong bối cảnh Đông Nam Á tìm cách hưởng lợi từ nền kinh tế bùng nổ của Trung Quốc. Kim ngạch thương mại song phương đã tăng 20%, từ 232 tỷ USD vào năm 2011 lên 280,4 tỷ USD, chủ yếu là do Trung Quốc tăng nhập khẩu từ các nước ASEAN.
Song, cơ hội cho các cường quốc khác cũng đã mở rộng trong những năm gần đây, khi quan hệ giữa Trung Quốc và ASEAN xấu đi do sự quyết liệt và hung hăng của Bắc Kinh trong tuyên bố tranh cướp chủ quyền lãnh hải ở biển Đông. Trung Quốc đang tìm cách xoa dịu căng thẳng với hầu hết các nước ASEAN trong năm nay với việc cử nhiều quan chức cấp cao tới khu vực và hoan nghênh nguyên thủ các nước ASEAN tới Trung Quốc. Đặc biệt, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cũng có chuyến thăm cấp nhà nước tới Malaysia và Indonesia trong tuần qua trước thềm Hội nghị cấp cao APEC ở Bali (Indonesia) và Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS) ở Brunei.
Trong khi đó, Tổng thống Hàn Quốc Park Geun-hye cũng tới Đông Nam Á tham dự APEC và EAS trước khi trở lại Indonesia trong chuyến thăm cấp nhà nước bắt đầu từ ngày 10-10. Dù thu hút ít sự chú ý hơn những nỗ lực của Trung Quốc, song Seoul đang lặng lẽ mở rộng ảnh hưởng và tăng cường hợp tác kinh tế trong những năm gần đây.
Năm ngoái, ASEAN đã trở thành đối tác thương mại lớn thứ hai sau Trung Quốc và là điểm đến đầu tư hàng đầu của Seoul. Mối quan hệ này được duy trì thông qua một loạt thể chế và hiệp định như Trung tâm ASEAN-Hàn Quốc, FTA Hàn Quốc-ASEAN và Hiệp định Đối tác chiến lược. Hành trình của Tổng thống Park Geun Hye cho thấy kinh tế sẽ vẫn là trọng tâm chuyến công du khu vực khi bà tham dự cả Hội nghị Các nhà lãnh đạo kinh tế APEC và Hội đồng Tư vấn doanh nghiệp APEC.
Tuy nhiên, năm 2013 lại có ý nghĩa đáng kể nhất khi đánh dấu sự trở lại khu vực của Nhật Bản. Dù trong khuôn khổ chính sách đối ngoại, Thủ tướng Shinzo Abe nổi bật với những bình luận lịch sử, tham vọng quân sự và tranh chấp với Trung Quốc liên quan đến quần đảo Senkaku/Điếu Ngư, song sự tái khẳng định ảnh hưởng của Nhật Bản ở ASEAN có lẽ sẽ mang lại những hệ quả lâu dài nhất.
Trong 7 tháng cầm quyền đầu tiên, ông Abe đã tới Đông Nam Á ba lần. Và vào cuối năm tại nhiệm đầu tiên trong nhiệm kì thứ 2, Thủ tướng Nhật Bản sẽ tới thăm khu vực này ít nhất 5 lần, thăm toàn bộ 10 quốc gia ASEAN. Giữa các chuyến thăm này, nhiều quan chức cấp cao trong chính quyền Abe cũng đã đến Đông Nam Á. Sự quan tâm trở lại này có thể nói đang được thúc đẩy bởi tranh chấp hải đảo giữa Nhật Bản với Trung Quốc. Ông Abe chắc chắn đang tìm kiếm sự tương đồng giữa tuyên bố tranh chấp chủ quyền của Trung Quốc ở cả biển Đông và biển Hoa Đông.
Theo giới phân tích, tất cả những diễn biến trên cho thấy Đông Nam Á đang ngày càng có vai trò quan trọng và cuộc chiến tranh giành ảnh hưởng tại khu vực này đang bước vào giai đoạn căng thẳng và quyết liệt.