Một thiếu nữ 17 tuổi bị ba người đàn ông giả danh cảnh sát cưỡng hiếp tập thể trong một công viên giữa trung tâm thủ đô New Delhi hôm 21/9. Vụ tấn công xảy ra cách trường Cao đẳng Lady Shri Ram (LSR) khoảng 2 km. Đây là một trong những trường cao đẳng hàng đầu dành cho nữ sinh.

Cảnh sát đã nổ súng bắt một nghi phạm hôm 22/9 sau khi thiếu nữ trình báo và đang thẩm vấn hai người nữa là anh em ruột. Cha của hai người này cho rằng các con đã bị gài bẫy.

Theo cảnh sát, thiếu nữ cùng một bạn nam 17 tuổi vào công viên Aastha Kunj nghỉ chân sau khi viếng thăm một ngôi đền gần đó. Hai người đang ngồi trên ghế đá thì ba nghi phạm tiếp cận, bắt cậu thiếu niên ra chỗ khác. Thiếu nữ bị đưa tới một nơi vắng vẻ trong công viên và bị ba nghi phạm thay phiên cưỡng hiếp, đồng thời bị đe dọa không được phép tiết lộ với ai.

Người biểu tình ở New Delhi hôm 23/9. Ảnh: Reuters

Vụ việc khiến người ta nhớ đến thảm án cưỡng hiếp tập thể và sát hại nữ sinh viên ngành y 23 tuổi trên xe buýt năm 2012, dẫn tới làn sóng biểu tình khắp Ấn Độ và buộc giới chức siết chặt luật chống bạo lực tình dục.

Hàng trăm sinh viên đã xuống đường biểu tình ở New Delhi hôm 23/9, hô khẩu hiệu và giơ biểu ngữ yêu cầu áp dụng các biện pháp an ninh mạnh mẽ hơn sau vụ án mới nhất.

Các nhà hoạt động cho rằng những thay đổi về luật kể từ vụ án năm 2012 như mở rộng định nghĩa về tội phạm tình dục và áp dụng hình phạt nặng hơn cho tội hiếp dâm vẫn chưa đủ.

"Chưa có động thái tập trung vào giải pháp cốt lõi, đó là thay đổi nhận thức", nhà hoạt động vì quyền phụ nữ Yogita Bhayana ngày 25/9 chia sẻ.

"Định kiến xã hội vẫn coi đó là lỗi của người phụ nữ khi ra đường muộn, hoặc đàn ông có quyền kiểm soát phụ nữ nếu thấy họ đi cùng người đàn ông khác", bà nói. "Thật phẫn nộ khi xã hội vẫn giữ tư duy này".

Ấn Độ ghi nhận trung bình 80 vụ hiếp dâm mỗi ngày trong năm 2024. Con số này thậm chí cao hơn mức 68 vụ một ngày vào năm 2012, thời điểm trước khi các điều luật nghiêm khắc hơn có hiệu lực.

Theo các nhà hoạt động, con số thực tế của các vụ xâm hại tình dục có thể lớn hơn vì nhiều nạn nhân không báo án do sợ bị dị nghị trong một xã hội còn nặng tư tưởng phụ quyền.

Sự việc ngày 21/9 xảy ra sau hai vụ án rúng động gần đây: một thiếu nữ 16 tuổi bị cưỡng hiếp và sát hại, một cô gái 17 tuổi bị tài xế cùng phụ xe bus cưỡng hiếp khi xin đi nhờ lúc trời mưa.

Cả hai vụ án đều xảy ra tại New Delhi, nơi thường xảy ra các vụ án chấn động về cưỡng hiếp tại Ấn Độ. Những vùng khác cũng không ngoại lệ, một video xuất hiện trong tháng này cho thấy một thiếu nữ bị 7 người đàn ông xâm hại tình dục ở bang Bihar, miền đông đất nước.

Mỗi vụ việc bùng lên đều kéo theo những vụ bắt giữ, cơn thịnh nộ của công chúng cùng lời lên án từ giới chính khách.

Sau vụ án mang tính bước ngoặt năm 2012, các nạn nhân được dư luận gọi bằng biệt danh "Nirbhaya" (Dũng cảm), do luật pháp Ấn Độ không cho phép báo chí công bố tên nạn nhân bị cưỡng hiếp. Chính phủ Ấn Độ đã mở rộng các định nghĩa pháp lý về hành vi xâm hại và đồng thuận.

Tội hiếp dâm tập thể phải chịu mức án tối thiểu là 20 năm tù, kẻ tái phạm có thể bị kết án tử hình. Tuy nhiên, các luật sư và nhà hoạt động cho rằng thách thức lớn nhất nằm ở khâu thực thi.

Shilpi Jain, luật sư hình sự từng đại diện cho nhiều nạn nhân bị bạo lực tình dục, cho biết lực lượng cảnh sát và tòa án đang trong tình trạng quá tải nghiêm trọng, thiếu nguồn lực để điều tra các vụ án một cách triệt để, từ đó cản trở hiệu quả của các cải cách.

"Vấn đề không nằm ở luật pháp mà ở những người thực thi luật", bà nói. "Các thẩm phán và cảnh sát đều làm việc quá sức. Một đồn cảnh sát phải phụ trách từ 200.000 đến 300.000 dân. Làm sao hệ thống có thể vận hành hiệu quả? Đó là một vòng luẩn quẩn".

Tỷ lệ kết án tội hiếp dâm ở Ấn Độ nhìn chung vẫn giậm chân tại chỗ kể từ năm 2012, chỉ duy trì ở mức khoảng 25% tổng số vụ án được đưa ra xét xử. 

Không những vậy, hệ thống tư pháp hình sự đang phải chật vật với lượng hồ sơ tồn đọng khổng lồ. Theo dữ liệu mà chính quyền công bố, trong số hơn 200.000 vụ án hiếp dâm chờ xét xử tại tòa án vào năm 2024, chưa đến 10% số vụ thực sự được giải quyết xong.

"Một vụ án hiếp dâm trung bình mất 7-8 năm. Nếu đưa lên Tòa án Tối cao thì phải mất 20 năm, khiến tội phạm không còn sợ pháp luật còn nạn nhân thì mất hết hy vọng", bà Jain nhận định.

Đối với nhà hoạt động vì quyền bình đẳng giới Poonam Muttreja, chỉ riêng các cải cách pháp lý không thể giải quyết được một căn bệnh vốn bắt rễ sâu xa từ định kiến xã hội và bất bình đẳng.

Theo các chuyên gia, những hủ tục xưa cũ và sự cản trở từ giới chính trị đã khiến các chiến dịch chống bạo lực tình dục của chính phủ không đạt hiệu quả.

"Việc phòng ngừa phải được bắt đầu từ rất lâu trước khi tội ác xảy ra: từ trong gia đình, nhà trường, cộng đồng, không gian mạng cho đến hệ thống cảnh sát", bà Muttreja nhấn mạnh.