Chương trình Đánh giá Học sinh Quốc tế (PISA) đã thực hiện cuộc khảo sát trên trang web nhằm khám phá, so sánh mối quan hệ giữa kết quả môn đọc, môn toán và khoa học của học sinh với nghề nghiệp của ba mẹ các em tại những quốc gia có tham gia bài kiểm tra PISA.
Báo cáo mới đây của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đã kết luận, kết quả học tập của học sinh không phụ thuộc nhiều vào tình trạng kinh tế xã hội, và mối quan hệ này cũng khác biệt giữa các quốc gia. Chẳng hạn, học sinh có ba mẹ làm nhân viên vệ sinh ở Thượng Hải có kết quả môn toán cao hơn học sinh có ba mẹ làm nhân viên vệ sinh ở Australia, Hoa kỳ, Vương quốc Anh và cao hơn cả học sinh có ba mẹ làm công việc lao động trí óc ở một số quốc gia khác.
Ảnh minh họa
Trong khi đó, Phần Lan và Nhật Bản là hai quốc gia có kết quả môn toán cao ngang nhau giữa học sinh có ba mẹ làm công việc chân tay và học sinh có ba mẹ là bác sĩ, kỹ sư nhờ vào chính sách đảm bảo cơ hội học tập ngang nhau cho tất cả học sinh. Điều này cũng cho thấy hệ thống trường học tại hai quốc gia này không bị phân hoá bởi điều kiện kinh tế như các quốc gia khác như Australia, Hoa kỳ, Vương quốc Anh, v.v.
Kết quả phân tích của OECD được rút ra từ kết quả kiểm tra PISA 2012 với sự tham gia của 500,000 học sinh ở độ tuổi 15 đến từ 65 quốc gia, trong đó có gần 15,000 học sinh được chọn ngẫu nhiên từ Australia. Bên cạnh việc đánh giá thành tích học môn toán, đọc hiểu và khoa học, những học sinh này còn được hỏi về nghề nghiệp của ba mẹ các em. Theo đó, các nhà phân tích sẽ mã hoá những nghề nghiệp này dựa vào lĩnh vực công nghiệp, loại hình công tác và trách nhiệm của người làm việc.
Theo kết quả báo cáo cho thấy, nhìn chung tại hầu hết quốc gia, học sinh có ba mẹ làm công việc trí óc thường có thành tích môn toán tốt nhất. Thế nhưng, Colombia, Indonesia, Italy, Mexico, Peru và Thuỵ Điển là những quốc gia ngoại lệ. Tại những quốc gia này, học sinh là con em của những người làm quản lý lại có điểm số cao nhất.
Báo cáo cũng cho thấy “Học sinh có ba mẹ là các chuyên gia và những học sinh khác có kết quả học tập khác biệt nhiều nhất ở môn toán và ít khác biệt hơn ở môn đọc”. “Tại Pháp và New Zealand, sự khác biệt này nằm ở mức trung bình đối với thành tích môn toán, cao hơn mức trung bình đối với trình độ học vấn, và khác biệt nhiều nhất giữa học sinh có ba mẹ là công nhân lành nghề và học sinh có ba mẹ là người lao động phổ thông”.
Các nhà phân tích của OECD cũng cho hay tất cả học sinh ở Phần Lan, Hong Kong và Hàn Quốc đều có trình độ cao như nhau là vì hệ thống giáo dục ở những quốc gia này đồng đều hơn so với các quốc gia khác. Trái lại, tại Đức học sinh có ba mẹ làm nghề nghiệp chuyên môn được xếp vào nhóm học sinh giỏi toán nhất trên thế giới trong khi phần lớn học sinh có ba mẹ làm công việc chân tay lại học rất yếu môn học này.
Mặc dù là hai quốc gia có những nghề nghiệp được trả lương cao nhất trên thế giới, nhưng thành tích môn toán của học sinh có ba mẹ là các chuyên gia ở Hoa Kỳ và Vương quốc Anh lại không cao bằng những học sinh có ba mẹ là các chuyên gia ở những quốc gia khác, và cũng không cao bằng học sinh có ba mẹ làm công việc chân tay ở Thượng hải và Singapore.
Cuối cùng, các nhà phân tích của OECD kết luận: mặc dù nghề nghiệp của phụ huynh có ảnh hưởng đến thành tích học tập của học sinh, thế nhưng thực trạng học sinh tại một số quốc gia có thành tích học tập tốt hơn học sinh ở những quốc gia khác cho dù ba mẹ của họ làm ngành nghề gì cho thấy, việc tạo cơ hội học tập như nhau giữa học sinh có ba mẹ là công nhân nhà máy và học sinh có ba mẹ là luật sư hay bác sĩ là hoàn toàn có thể.
