Trong thông báo ngày 17/9, Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết đã duyệt thương vụ tiềm năng để bán cho Arab Saudi tổng cộng 48 tiêm kích tàng hình F-35 và thiết bị liên quan, có giá trị ước tính 24,3 tỷ USD. Số lượng khí tài và mức giá cuối cùng sẽ được chốt trong quá trình đàm phán giữa bên mua với nhà cung cấp.

"Thương vụ được đề xuất sẽ nâng cao khả năng răn đe của Arab Saudi trước các mối đe dọa trong hiện tại và tương lai, bằng cách tăng cường năng lực phòng thủ nội địa và cải thiện khả năng phối hợp với lực lượng Mỹ. Thương vụ sẽ không gây ảnh hưởng đến cán cân quân sự trong khu vực", thông báo có đoạn.

Tiêm kích F-35A Mỹ bay tại Trung Đông hôm 10/9. Ảnh: USAF

Quốc hội Mỹ sẽ có 30 ngày kể từ khi nhận thông báo để quyết định có chặn thương vụ hay không. Nếu không gặp sự phản đối từ quốc hội Mỹ, hợp đồng sẽ được trình lên Tổng thống Donald Trump ký duyệt.

Mỹ hiện chỉ đồng ý bán chiến đấu cơ F-35 cho các đồng minh thân cận nhất. Israel là quốc gia duy nhất ở Trung Đông đang vận hành dòng máy bay này.

Arab Saudi muốn mua tiêm kích F-35 từ lâu, song giới chức Israel đã nhiều lần bày tỏ lo ngại về khả năng này. Thủ tướng Benjamin Netanyahu hồi năm 2019 công khai phản đối mọi thương vụ bán F-35 cho các nước Arab, gọi đó là "mối đe dọa với tồn vong quốc gia của Israel".

Mỹ cũng lo ngại về nguy cơ Trung Quốc tiến hành hoạt động gián điệp liên quan đến dòng F-35. New York Times tuần này cho biết các nhà phân tích tình báo Mỹ đã nêu khả năng Trung Quốc mua được công nghệ liên quan chiến đấu cơ F-35 thông qua quan hệ đối tác với Arab Saudi.

Nghị sĩ Raja Krishnamoorthi, thành viên đảng Dân chủ tại Ủy ban Tình báo Hạ viện Mỹ, viện dẫn lý do trên khi phản đối bán tiêm kích F-35 cho Arab Saudi. Theo ông, thương vụ không nên được xúc tiến sau khi tình báo Mỹ đã cảnh báo rằng nó có thể khiến Bắc Kinh tiếp cận được công nghệ quân sự quý giá của Washington. 

Đây là một trong hàng loạt nỗ lực mua vũ khí của Arab Saudi trong năm nay. Bộ Ngoại giao Mỹ hồi đầu tháng thông báo duyệt hợp đồng bán cho Arab Saudi hơn 10.000 quả bom trị giá 5 tỷ USD, cũng như 60 động cơ xe tăng và thiết bị liên quan trị giá 750 triệu USD.

Washington hồi tháng 7 cũng duyệt thỏa thuận trị giá 1,96 tỷ USD để bán 20.000 rocket APKWS II và thiết bị liên quan cho Riyadh.

Các động thái diễn ra trong bối cảnh Arab Saudi đã nhiều lần bị Iran tập kích kể từ khi xung đột Trung Đông bùng phát cuối tháng 2. Nước này cũng đã bị nhóm vũ trang Houthi do Iran hậu thuẫn ở Yemen tấn công.