Thủ tướng Anh Andy Burnham, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Canada Mark Carney hôm 8/9 ra tuyên bố chung nói rằng giải pháp hai nhà nước cho xung đột Israel - Palestine rất quan trọng đối với hòa bình, ổn định và an ninh ở Trung Đông cũng như các khu vực khác.

"Viễn cảnh hòa bình đang bị đe dọa trực tiếp và cấp bách bởi việc Israel mở rộng khu định cư có hệ thống, đặc biệt là dự án E1, cùng tình trạng bạo lực gia tăng tại Bờ Tây", tuyên bố nêu rõ.

Lãnh đạo Anh, Pháp, Canada cho biết ba nước sẽ "thực hiện các bước để cấm nhập khẩu hàng hóa từ khu định cư và áp dụng biện pháp chống lại khu định cư cũng như những người tạo điều kiện hoặc thu lợi từ chúng".

Binh lính Israel tại làng Aqraba thuộc khu Bờ Tây bị chiếm đóng hôm 8/9. Ảnh: AFP

Ba quốc gia sẽ đồng chủ trì một cuộc họp tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc vào cuối tháng này "để thúc đẩy những nỗ lực của chúng tôi và theo đuổi hòa bình". Tuy nhiên, các lãnh đạo cũng nhấn mạnh muốn có "mối quan hệ đối tác chặt chẽ và hiệu quả với Israel", đồng thời cam kết đảm bảo an ninh cho Israel.

Kế hoạch xây dựng khu định cư E1, được Israel phê duyệt năm ngoái sau nhiều thập kỷ bị đóng băng, sẽ xây 1.200 đơn vị nhà ở tại Bờ Tây.

Tuyên bố chung được đưa ra sau khi ngoại trưởng 12 quốc gia, trong đó có Anh, Canada và Pháp, tuyên bố sẽ trừng phạt hoạt động thương mại với các khu định cư của Israel, do các cuộc tấn công của người định cư nhằm vào người Palestine ở vùng lãnh thổ bị chiếm đóng này ngày càng gia tăng.

Phát biểu trước quốc hội Anh, Ngoại trưởng Anh Ed Miliband tuyên bố chính phủ nước này đồng tình với quan điểm rằng đang xảy ra "tình trạng thanh lọc sắc tộc người Palestine" tại một số khu vực ở Bờ Tây "do những phần tử định cư cực đoan gây ra".

"Chính phủ Israel quá thường xuyên làm ngơ trước tình trạng này. Tệ hơn nữa, một số thành viên chính phủ đưa ra những tuyên bố và thực hiện các hành động nhằm ủng hộ việc cưỡng ép người Palestine rời khỏi nơi sinh sống", ông Miliband cho hay.

Israel phản ứng giận dữ trước động thái nói trên, lập tức ra lệnh đóng cửa lãnh sự quán Anh tại Jerusalem và cấm 12 công dân Anh nhập cảnh, trong đó có các nghị sĩ thuộc Công đảng cầm quyền. Israel cũng sẽ trục xuất các nhà ngoại giao Anh tại một trung tâm giám sát kế hoạch ngừng bắn ở Gaza, đồng thời từ chối cho phép Anh tiếp tục huấn luyện lực lượng của Chính quyền Palestine.

"Các cáo buộc mà Ngoại trưởng Anh đưa ra hôm nay là những lời dối trá trắng trợn", Ngoại trưởng Israel Gideon Saar nói.

Vị trí Bờ Tây. Đồ họa: AFP

Israel chiếm đóng Bờ Tây, Dải Gaza và đông Jerusalem trong chiến tranh Trung Đông năm 1967. Israel đã rút quân và người định cư khỏi Gaza năm 2005, nhưng vẫn kiểm soát Bờ Tây.

Hơn 500.000 người Israel đang sinh sống tại các khu định cư ở Bờ Tây, giữa khoảng 3 triệu người Palestine. Theo thống kê của AFP dựa trên dữ liệu từ Bộ Y tế Palestine, lực lượng Israel hoặc người định cư Israel đã khiến ít nhất 1.105 người Palestine thiệt mạng tại vùng lãnh thổ này kể từ khi chiến sự Gaza bùng phát tháng 10/2023.

Các khu định cư chủ yếu xuất khẩu nông sản, rượu vang, mỹ phẩm và nhiều sản phẩm công nghiệp khác. Theo chính phủ Anh, kim ngạch thương mại giữa Anh và các vùng lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng chỉ đạt khoảng 38 triệu bảng Anh (51 triệu USD) trong năm 2025.

Ireland và Tây Ban Nha trước đó đã áp dụng biện pháp hạn chế thương mại với các khu định cư. Pháp trong nhiều tuần qua cũng thúc đẩy Liên minh châu Âu (EU), đối tác thương mại lớn nhất của Israel, đưa ra quyết định tương tự. Tuy nhiên, nỗ lực này bị một số thành viên EU ngăn cản.

Tuyên bố chung của các Ngoại trưởng cũng có chữ ký của Đan Mạch, Phần Lan, Iceland, Ireland, Na Uy, Ba Lan, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha và Thụy Điển, với nội dung chỉ trích "mức độ bạo lực chưa từng có của người định cư và việc mở rộng các khu định cư" tại Bờ Tây.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Washington sẽ không tham gia biện pháp trừng phạt mới, thêm rằng Mỹ không muốn gây bất ổn cho vùng lãnh thổ bị chiếm đóng.