Kieraite, 33 tuổi, cảm thấy mình bị bỏ lại phía sau khi người thân liên tục thông báo mang thai, bạn bè rủ cô đến những sự kiện dành cho trẻ nhỏ. "Dường như mọi người đang bước vào một câu lạc bộ nhưng tôi không phải thành viên", cô nói.

Kieraite chưa bao giờ thích sinh con. Cô từng phải phụ chăm sóc một người em họ và thấy trách nhiệm ấy đầy thử thách. Khi trưởng thành, cô càng chắc chắn làm mẹ không phải điều mình muốn.

Nhưng ở độ tuổi 20, Kieraite bắt đầu bối rối. Một số người dẫn chương trình podcast và kênh YouTube cô yêu thích thông báo sắp có con. Thay vì vui mừng hay thờ ơ, cô lại thấy buồn. "Tại sao tôi lại đau buồn, tiếc nuối một trải nghiệm mình không muốn?", cô tự hỏi.

Tỷ lệ người trẻ Mỹ dự định không có con đang tăng. Theo Trung tâm Nghiên cứu Pew, 47% người dưới 50 tuổi chưa có con cho biết họ không có ý định sinh con, so với 37% năm 2018.

Tuy nhiên, các nghi lễ xã hội như đám cưới, tiệc mừng em bé và những lời chúc dành cho người mới làm cha mẹ vẫn củng cố quan niệm kết hôn, sinh con là những cột mốc quan trọng của tuổi trưởng thành.

Brittany Stahnke, trợ lý giáo sư công tác xã hội tại Đại học Bang Đông Tennessee, cho rằng xã hội vẫn tồn tại kỳ vọng con người sẽ sinh con hoặc xây dựng gia đình theo cách truyền thống. Những người chủ động không sinh con, đặc biệt là phụ nữ, vì thế dễ bị coi là ích kỷ, cô đơn hoặc rồi sẽ hối hận.

Holly, 46 tuổi, cảm nhận rõ sự khác biệt đó. Cô có nhiều bằng cấp nhưng thấy những thành tựu này chưa bao giờ được người thân chúc mừng nhiệt tình như khi bạn bè cô mang thai. "Tôi nhận được vài lời chúc mừng, nhưng đôi lúc chỉ muốn nói: hãy làm gì đó cho tôi đi chứ. Tặng tôi một cái bánh chẳng hạn", Holly kể.

Cô và chồng đều không muốn có con. Tuy vậy, trong một lần đi mua sắm, Holly bế con nhỏ của bạn trong lúc người mẹ đi vệ sinh. Những người lạ đi ngang mỉm cười ấm áp với cô và đứa trẻ. "Sẽ chẳng bao giờ có ai nhìn tôi như thế nữa, dù tôi có làm gì đi nữa", cô nói.

Ảnh minh họa: AI

Nhà trị liệu tâm lý Annie Wright cho rằng khi một đứa trẻ ra đời, cha mẹ thường nhận được lời chúc, quà tặng và sự hỗ trợ, như một cách cộng đồng công nhận họ đã bước sang giai đoạn mới. Người quyết định không sinh con lại không có nghi lễ tương tự.

"Không ai tụ tập để ăn mừng cuộc sống mà bạn đã chủ động xây dựng", Wright nói. Một người có thể hoàn toàn tin tưởng quyết định của mình nhưng vẫn buồn vì lựa chọn ấy không được nhìn nhận, chúc mừng hay thấu hiểu tương tự việc trở thành cha mẹ.

Jennifer Chalmers, 61 tuổi, từng trải qua cảm giác đó. Trong khoảng 10 năm kể từ giữa tuổi 20, rất nhiều người quanh cô lần lượt sinh con. Chalmers chưa từng dao động về quyết định của mình, nhưng đôi lúc vẫn nghĩ: "Mình là người duy nhất không làm điều đó. Liệu mình có chọn sai đường?".

Khi bạn bè vượt qua giai đoạn bận rộn nuôi con nhỏ, câu hỏi ấy dần biến mất.

Các nghiên cứu cũng cho thấy người không có con vẫn có thể hài lòng cao với cuộc sống. Theo Wright, thứ họ tiếc đôi khi không phải một đứa trẻ, mà là một "bản sắc", những nghi lễ xã hội hay vị trí họ từng hình dung mình sẽ có trong gia đình tương lai.

Nhà nghiên cứu Kenneth J. Doka gọi những cảm xúc không được xã hội thừa nhận là "nỗi đau bị tước quyền". Khái niệm này vốn mô tả những mất mát mà người xung quanh khó nhìn thấy hoặc công nhận.

Wright cho rằng mọi quyết định đều có giá. Chọn một cuộc đời cũng đồng nghĩa từ bỏ những cuộc đời khác có thể xảy ra.

Nicola Marchant, 37 tuổi, cũng từng tự hỏi cuộc sống không con cái liệu có thiếu ý nghĩa. Cô tìm đến những người bạn cùng lựa chọn và đọc chia sẻ của những người không có con trên mạng xã hội. Những câu chuyện của người lớn tuổi sống hạnh phúc, trọn vẹn mà không làm cha mẹ giúp cô bớt lo lắng.

"Chúng giúp tôi thoát khỏi vòng xoáy tuyệt vọng và nhận ra mình không đơn độc với những nghi ngờ, sợ hãi này", Marchant nói.

Theo Wright, mục tiêu không phải loại bỏ mọi cảm xúc phức tạp. "Quan trọng là tạo không gian cho nỗi buồn, nhưng không để nó xóa bỏ ý nghĩa và sự trọn vẹn của cuộc sống không con cái mà bạn đã chọn".