Cam quýt nằm trong danh sách những loại trái cây tốt nhất thế giới do một trang web ẩm thực nổi tiếng của Anh bình chọn. Loại quả này vô cùng quen thuộc với người dân ở các tỉnh thành. Đặc biệt, ở Lào Cai có một giống quýt rừng có tên gọi vô cùng ấn tương, vỏ quýt thơm nức mũi khiến ai ăn thử cũng nhớ mãi không quên, đó là quả quýt sen.

Tại vùng cao Mường Khương, Lào Cai, quýt sen được xem là giống chủ lực, mang lại giá trị kinh tế cao và góp phần tạo nên thương hiệu nông sản nổi tiếng của địa phương.

Mường Khương là vùng đất nằm ở độ cao hơn 1.000m so với mực nước biển, quanh năm được bao phủ bởi sương mù và khí hậu mát mẻ. Sự chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm khá lớn, cùng độ ẩm cao và nền đất đồi núi màu mỡ đã tạo nên điều kiện lý tưởng để các loại cây ăn quả có múi phát triển. Trong đó, quýt sen được đánh giá là giống cây phù hợp nhất với khí hậu nơi đây, cho chất lượng quả vượt trội so với nhiều vùng trồng khác.

Quýt sen còn được nhiều người gọi là quýt ngọt. Loại quả này có hình dáng tròn đều, kích thước khá lớn, vỏ mỏng và khi chín chuyển sang màu vàng cam bắt mắt. Điểm nổi bật của quýt sen nằm ở phần tép mọng nước, vị ngọt thanh dịu, xen chút chua nhẹ rất dễ chịu. Khi bóc vỏ, hương thơm lan tỏa đặc trưng, tạo cảm giác tươi mát và hấp dẫn. Chính nhờ hương vị riêng biệt ấy mà quýt sen từ lâu đã trở thành một trong những đặc sản nổi tiếng của Mường Khương, được nhiều người tìm mua mỗi khi vào mùa.

Mùa thu hoạch quýt sen thường bắt đầu từ tháng 11 và kéo dài đến đầu tháng 12. Đây cũng là thời điểm quýt vào chính vụ, cho chất lượng ngon nhất. Trước đó, từ khoảng tháng 9, một số giống quýt chín sớm như quýt giấy, quýt bột đã bắt đầu được thu hoạch. Sau quýt sen, các giống chín muộn như quýt đường, quýt sim hay quýt van sù tiếp tục cho quả đến gần Tết Nguyên đán. Việc trồng đa dạng các giống quýt giúp kéo dài mùa vụ, tạo nguồn thu ổn định và đáp ứng nhu cầu thị trường trong thời gian dài.

Những năm gần đây, quýt sen ngày càng được nhiều người biết đến và trở thành mặt hàng nông sản có sức tiêu thụ mạnh. Nhờ chất lượng tốt, mẫu mã đẹp, nguồn cung ổn định và uy tín trên thị trường, loại quả này luôn được thương lái trong và ngoài tỉnh chủ động tìm đến đặt mua từ sớm. Không chỉ tiêu thụ mạnh trong nước, quýt Mường Khương còn dần khẳng định vị thế trên thị trường nông sản chất lượng cao, trở thành món quà biếu được ưa chuộng mỗi dịp cuối năm.

So với trước kia, khi nguồn cung tại địa phương còn hạn chế, phải nhập thêm quýt từ nơi khác để đáp ứng nhu cầu, hiện nay sản lượng và chất lượng quýt sen đã tăng lên rõ rệt. Các vườn quýt được đầu tư chăm sóc bài bản hơn, áp dụng các tiêu chuẩn canh tác giúp quả đồng đều, đẹp mã và bảo đảm chất lượng.

Để cây quýt sen phát triển tốt, kỹ thuật chăm sóc đóng vai trò rất quan trọng. Đây là loại cây ưa khí hậu mát mẻ, đất tơi xốp, giàu dinh dưỡng và thoát nước tốt. Trong quá trình sinh trưởng, việc bón phân đúng thời điểm, kết hợp giữa phân hữu cơ và phân chuồng là yếu tố quyết định đến khả năng ra hoa, đậu quả. Nếu chỉ bón một loại phân hoặc chăm sóc không đúng kỹ thuật, cây dễ bị còi cọc, ít quả và năng suất thấp.

Thông thường, sau vài năm trồng và chăm sóc đúng cách, cây bắt đầu cho thu hoạch ổn định. Năng suất trung bình có thể đạt từ 10 tấn mỗi hecta trở lên, thậm chí cao hơn nếu thời tiết thuận lợi và được đầu tư tốt. Nhờ hiệu quả kinh tế cao, cây quýt sen ngày càng được xem là cây trồng chủ lực, góp phần giúp nhiều hộ dân vùng cao nâng cao thu nhập và phát triển kinh tế bền vững.

Không chỉ có giá trị kinh tế, quýt sen còn góp phần thúc đẩy du lịch trải nghiệm tại địa phương. Vào mùa quýt chín, những đồi quýt vàng rực trở thành điểm đến hấp dẫn du khách. Nhiều người tìm đến để tham quan, chụp ảnh và trực tiếp hái quýt tại vườn. Việc thưởng thức những trái quýt chín mọng ngay tại nơi trồng mang đến trải nghiệm thú vị và góp phần quảng bá hình ảnh vùng cao Mường Khương.