Vì sao trẻ em châu Á hay bị đặt tên 'xấu'?

Zhang, sống tại tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc, có biệt danh ở nhà là "Gou Dan" (Cẩu Đản - chó và trứng). Hồi sinh viên, cô từng thấy ngượng khi mẹ gọi tên này trước mặt bạn cùng phòng. Cha mẹ Zhang giữ biệt danh này vì cô từng bạo bệnh, suýt qua đời lúc mới vài tháng tuổi. Họ tin cái tên xấu sẽ giúp con tránh tai ương.

Tập tục trên xuất phát từ nỗi lo trẻ nhỏ dễ mất sớm trong thời kỳ y học chưa phát triển. Tại Trung Quốc và Hàn Quốc, một số gia đình gọi con bằng biệt danh mang nghĩa "thức ăn thừa của chó", "phân chó" hoặc "lợn con". Nhiều nhà chọn tên con vật mong trẻ dẻo dai. Số khác dùng tên đá, búa sắt, cột sắt hoặc ổ khóa để gửi gắm hy vọng con cứng cáp vượt qua bệnh tật.

Giáo sư Anja M. Collazo của Đại học Kyoto, Nhật Bản gọi đây là những "tên bảo vệ". Theo bà, ở nhiều nền văn hóa, cái đẹp hoặc điều quý giá dễ thu hút lòng ganh ghét của thế lực siêu nhiên. Do đó, một cái tên tầm thường trở thành lớp ngụy trang giúp trẻ kém hấp dẫn và được an toàn.

Cộng đồng người Tuva ở Trung Quốc cũng dùng tên xấu để giấu danh tính trẻ trong giai đoạn nguy hiểm nhất. Các em có tên chính thức và tên dùng nội bộ gia đình, gồm các danh xưng như "đầu hói" hay "cậu bé hư". Những gia đình từng mất con thường đặt tên con trai cho bé gái hoặc ngược lại để đánh lừa ma quỷ. Trẻ dùng biệt danh ở nhà đến khoảng 3 tuổi.

Tại Ấn Độ, nhà nghiên cứu Mary Fuller ghi nhận trường hợp người dân mang tên có nghĩa là "phân bò", "phù thủy" hoặc "rác rưởi". Cách đặt tên này được áp dụng khi gia đình từng mất con, trẻ sinh ra yếu ớt hoặc chào đời vào ngày không may mắn.

Tập tục đặt biệt danh thô mộc xua đuổi vận rủi giảm dần ở các quốc gia châu Á nhưng vẫn tồn tại tại một số vùng nông thôn. Giáo sư Collazo nhận định, các nghiên cứu này nhằm giải thích niềm tin văn hóa đằng sau một tập tục dân gian, không chứng minh việc đặt tên xấu có khả năng ngăn chặn bệnh tật hay thay đổi số phận.

Ảnh minh họa: SCMP