Tàu cao tốc Trung Quốc ngốn bao nhiêu điện cho một km?

Theo báo cáo công bố hồi tháng 9/2024 từ Viện Nghiên cứu Đầu máy và Toa xe thuộc Viện Khoa học Đường sắt Trung Quốc, kết quả thử nghiệm trên 4 dòng tàu chủ lực CRH380A, CRH380B, CR400AF và CR400BF ở cấu hình 8 toa cho thấy mức tiêu thụ điện năng có sự chênh lệch tùy theo công nghệ.

Chạy khứ hồi trên tuyến đường sắt cao tốc Bắc Kinh - Thượng Hải với tổng quãng đường 2.636 km ở vận tốc 350 km/h, các đoàn tàu này tiêu tốn từ 51.364 kWh đến 61.861 kWh. Tính trung bình, mỗi km di chuyển tiêu thụ khoảng 21,4 kWh điện.

Để dễ hình dung, lượng điện để chạy 1 km đường tàu (21,4 kWh) đủ để sạc 1/3 tới một nửa dung lượng pin cho một chiếc ôtô điện gia đình (50 - 70 kWh). Các dòng tàu Fuxing thế hệ mới nhờ tích hợp công nghệ tiết kiệm năng lượng nên đạt hiệu suất cao hơn so với dòng Hexie thế hệ cũ.

Mức độ tiêu thụ điện của tàu cao tốc phụ thuộc rất lớn vào tốc độ vận hành, tải trọng và địa hình. Nếu chạy vượt dốc hoặc chở đầy tải, tàu sẽ tốn nhiều điện hơn. Điều này tương tự nguyên lý hoạt động của ôtô điện.

Yếu tố tốc độ quyết định chênh lệch điện năng rất rõ rệt. Dữ liệu tháng 8/2021 cho thấy dòng tàu Fuxing CR300AF chạy ở tốc độ 250 km/h trên tuyến Nam Ninh - Quảng Châu dài 562 km chỉ tiêu thụ khoảng 7.200 kWh khi chở đầy tải, tương đương 12,8 kWh/km. Như vậy, giảm tốc độ từ 350 km/h xuống 250 km/h giúp tiết kiệm tới gần một nửa lượng điện tiêu thụ. 

Trung Quốc không áp dụng mức giá ưu đãi cố định cho đường sắt cao tốc mà xếp ngành này vào nhóm tiêu thụ điện công nghiệp lớn (110kV - 220kV). Chi phí điện được cấu thành từ giá giao dịch tự do trên thị trường điện lực, kết hợp với phí truyền tải phân phối do nhà nước niêm yết theo vùng. Do đó, đơn giá sẽ biến động linh hoạt theo biến động giá nhiên liệu đầu vào và khung giờ cao - thấp điểm trong ngày.

Nếu áp theo mức giá điện công nghiệp tại Bắc Kinh vào tháng 8 dao động trung bình 0,62-0,82 tệ/kWh (0,086-0,114 USD/kWh), một chuyến tàu chạy khứ hồi Bắc Kinh - Thượng Hải ở vận tốc 350 km/h sẽ ngốn khoảng 4.850 - 7.500 USD tiền điện.

Tiếp viên trên tàu cao tốc Trung Quốc. Ảnh: The Paper

Mạng xã hội Trung Quốc trước đây từng nổi lên chủ đề đường sắt cao tốc nước này tiêu tốn tới 10.000 kWh/km, trong khi tàu Shinkansen của Nhật Bản chỉ mất 43 kWh/km.

Theo các chuyên gia Viện Nghiên cứu Đầu máy và Toa xe, đây là tin đồn thất thiệt. Con số 43 kWh/km của Shinkansen áp dụng cho đoàn tàu 16 toa. Nếu quy đổi về cùng quy mô 8 toa như tàu Trung Quốc, mức tiêu thụ của Shinkansen rơi vào khoảng 21,5 kWh/km, không chênh lệch nhiều so với con số 21,4 kWh/km của Trung Quốc.

Tuy nhiên, tàu cao tốc Trung Quốc vận hành ở vận tốc lên tới 350 km/h, trong khi tốc độ tối đa của tàu Shinkansen Nhật Bản là 320 km/h.