Chiến dịch nghiền nát thực phẩm phương Tây của Nga

Giới chức khu vực Belgorod tiêu hủy pho mát. Ảnh: EPA

Thanh tra đến một nhà kho ở thành phố mỏ Kemerovo khi thực hiện nhiệm vụ tịch thu và tiêu hủy hơn 40 kg mực cấm từ Tây Ban Nha.

Mọi diễn biến đều được ghi lại trên máy quay. Đầu tiên, lô mực bị tịch thu tại kho rồi đưa đến một cơ sở xử lý chất thải gần đó. Cuối cùng, chúng bị tống vào một lò đốt rác. "Chúng ta đang chứng kiến việc tiêu hủy mực được sản xuất tại Tây Ban Nha", một quan chức nói. "Lô mực này là sản phẩm bị cấm".

Tổng thống Nga Vladimir Putin cuối tháng 7 yêu cầu giới chức tìm và tiêu hủy tất cả những mặt hàng đã lách lệnh cấm vận thực phẩm phương Tây chính quyền ban hành cách đây một năm, nhằm đáp trả lệnh trừng phạt mà phương Tây áp đặt với Nga vì khủng hoảng Ukraine.

Mạnh tay

Kể từ khi nghị định này có hiệu lực vào ngày 6/8, thanh tra địa phương trên cả nước tích cực xúc tiến việc tiêu hủy thực phẩm trái phép. Họ đăng video ghi lại công việc và mời các đội tin tức đến quay. Video quay cảnh tiêu hủy dường như đã trở thành một "trào lưu" trên mạng, và có lẽ là hình ảnh biểu tượng lạ kỳ nhất của đối đầu Nga - phương Tây.

Video của khu vực Tula có hình ảnh các công nhân trong bộ áo liền quần xúc một tấn rưỡi thực phẩm bị tịch thu vào một chiếc hố. Khu vực Leningrad thì có đoạn phim ghi lại cảnh công nhân dỡ một đống xuân đào bất hợp pháp vào một bãi rác trong một cơn giông bão.

Tại Moscow, đoàn quay phim ghi lại hành trình tịch thu 25 tấn cà chua, 5 tấn táo và 9 tấn cà rốt, bị cho là từ Ba Lan và đưa đến một bãi rác. Cuối cùng, máy ủi cán qua, phá nát đống rau củ và hoa quả còn tươi ngon.

Bộ Nội vụ Nga hồi đầu tuần cũng công bố video về một cuộc đột kích 6 nghi phạm bị buộc tội vận hành một đường dây buôn pho mát lậu trị giá 30 triệu USD. Một cảnh sát chĩa súng vào một nghi phạm khi áp anh ta lên một chiếc SUV. Các sĩ quan khác chiếu đèn pin vào mặt một nghi phạm khác bị khống chế trên mặt đất.

Video thu hút nhiều sự chú ý nhất là từ huyện Apastovo, Cộng hòa Tatarstan thuộc Nga. Các nhà chức trách đến một cửa hàng và phát nghiện ba con ngỗng Hungary đông lạnh. Với sự chứng kiến của các nhân chứng, họ dùng máy ủi cán qua cán lại đống ngỗng trên một bãi đất. Tuy nhiên, các thanh tra sau đó phải đối mặt với chỉ trích từ chính quyền địa phương vì đã không tuân theo giao thức tiêu hủy gia cầm. Ngỗng phải được thiêu chứ không phải cày nát.

Cơ quan quản lý nông nghiệp Nga, Rosselkhoznadzor, tuần trước công bố kết quả tiêu hủy thực phẩm trên toàn quốc. Các thanh tra đã tịch thu và tiêu hủy 550 tấn sản phẩm có nguồn gốc thực vật, 321 tấn sản phẩm có nguồn gốc động vật, kể từ khi yêu cầu của Tổng thống Putin có hiệu lực.

Các nhà phân tích nói rằng chiến dịch do điện Kremlin yêu cầu dường như là một cách gây sức ép với các quan chức tham nhũng hoặc làm việc không hiệu quả, để họ phải thực hiện nghiêm lệnh cấm vận đã bị thi hành lỏng lẻo trong nhiều tháng.

Tatyana Stanovaya, người đứng đầu bộ phận phân tích tại Trung tâm Công nghệ chính trị ở Moscow, cho rằng nghị định của ông Putin cho thấy sự phân cấp trong hệ thống Nga. "Sự khác biệt là nếu ngày hôm qua, một quan chức hải quan nhận hối lộ từ bạn, thì hôm nay ông ấy sẽ thiêu sản phẩm của bạn", bà Stanovaya viết trong một phân tích gần đây cho Moscow Center Carnegie. "Ông ta phải thiêu càng nhiều càng tốt để thể hiện cho cấp trên thấy ông ta nỗ lực làm việc như thế nào".

Tranh cãi

Người Nga ủng hộ lệnh cấm vận nhập khẩu thực phẩm, xem đó là cách đáp trả lệnh trừng phạt của phương Tây và đồng thời đẩy mạnh sản xuất lương thực trong nước. Theo trung tâm thăm dò ý kiến Levada, 78% người Nga ủng hộ lệnh này khi nó được ban hành vào năm ngoái. Khoảng 68% người Nga hiện vẫn đồng ý.

Tuy nhiên, chiến dịch tiêu hủy thực phẩm trái phép lại được hưởng ứng ít hơn nhiều. Hình ảnh xe ủi phá hủy những sản phẩm hoàn toàn ăn được khiến một số người Nga bất bình, khi họ phải vật lộn với giá thực phẩm tăng vọt do lạm phát gia tăng. Một cuộc thăm dò của trung tâm Levada cho thấy chỉ có 40% số người Nga được hỏi ủng hộ biện pháp này, trong khi 48% phản đối.

Một số nhà lập pháp đề xuất phương án không tiêu hủy mà phân phát những sản phẩm bị thu giữ. Bộ trưởng Nông nghiệp Nga Alexander Tkachyov nói rằng bất kỳ nỗ lực cho hay tặng thực phẩm bị tịch thu sẽ làm dấy lên nạn tham nhũng, và sản phẩm có thể sẽ không đến được tay những người thực sự cần. "Nếu những sản phẩm này được phân phát, thì làm sao đảm bảo được rằng sẽ không có bất kỳ hành vi tham nhũng hay lạm dụng quyền lực nào?", ông Tkachyov nói trên truyền hình.

Bộ trưởng Nông nghiệp nhấn mạnh rằng các sản phẩm có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, vì chúng không có giấy tờ chuẩn và khó có thể đảm bảo chất lượng. "Đó cách xử lý tốt nhất: Nếu bạn vi phạm pháp luật, nếu đó là hàng lậu, thì phải bị tiêu hủy", ông nói.

Đối với một số người, việc tiêu hủy lại giúp ích cho công việc kinh doanh của họ. Mikhail Vostrikov, giám đốc điều hành của Turmalin, công ty Nga sản xuất và bán lò đốt rác, bày tỏ vui mừng với lệnh tiêu hủy.

Kể từ khi nghị định mới được đưa ra, điện thoại của công ty liên tục đổ chuông với những đơn đặt hàng mới. Doanh nghiệp này cũng đang thảo luận để làm việc với chính phủ. Hai lò đốt mới đang được triển khai để tiêu hủy hàng lậu tuồn từ biên giới Trung Quốc sang. "Chúng tôi rất vui về việc này", Vostrikov nói.