9 ngày cầm cự dưới đường hầm thủy điện của hai công nhân Nepal

Nằm giữa vũng nước bùn trong bóng tối tĩnh mịch của đường hầm bên dưới dự án thủy điện Thượng Trishuli 3A ở Nepal, Kabir Maharjan liên tục rơi vào trạng thái nửa tỉnh nửa mê.

Sáng 26/8, lúc anh cùng hàng chục công nhân khác đang làm việc trong đường hầm, trận lũ quét tại biên giới Nepal - Trung Quốc tràn qua, kéo theo lượng bùn đất khổng lồ vùi lấp nhà máy thủy điện.

Đội cứu hộ khiêng Kabir Maharjan ra ngoài sau chiến dịch giải cứu tại dự án nhà máy thủy điện Thượng Trishuli-3A, Nepal, ngày 4/9. Ảnh: AP

Maharjan hôm 4/9 được giải cứu sau 9 ngày mắc kẹt. Khi tỉnh lại tại bệnh viện, anh thậm chí không nhận ra vợ mình. Trong trạng thái hoang mang, Maharjan hỏi vợ tại sao không sắp xếp cho anh một chiếc giường sớm hơn.

Maharjan cùng quản đốc cơ khí Sanjay Sah đã sống sót nhờ trú ẩn trong một khoang hẹp trong đường hầm, theo lời nghị sĩ Shri Ram Neupane, kỹ sư giàu kinh nghiệm trực tiếp tham gia chỉ huy công tác cứu nạn.

Cuộc giải cứu Maharjan và Sah đã thắp lên hy vọng cho các đội tìm kiếm rằng vẫn còn nhiều người công nhân mắc kẹt trong các đường hầm thủy điện còn sống.

Buổi sáng định mệnh

7h30 ngày xảy ra thảm họa, Maharjan gọi điện cho vợ trước khi vào ca làm việc. "Anh phải vào trong hầm đây", Maharjan nói. "Trong đó sẽ không có sóng điện thoại đâu".

Khoảng 60 phút sau, khối băng sạt lở từ đỉnh Langtang Lirung cách gần 40 km về phía thượng nguồn đã gây ra trận lũ quét dữ dội san phẳng các làng mạc và nhấn chìm mạng lưới 12 dự án thủy điện của Nepal cùng gần 900 công nhân bên trong.

Tại thủ đô Kathmandu, các quan chức điện lực đang theo dõi nguồn điện từ các nhà máy trên màn hình. Các ô tín hiệu bắt đầu tắt ngấm, hết trạm này đến trạm khác biến mất khỏi bảng điều khiển.

Suraj Dahal, kỹ sư tại Cơ quan Điện lực Nepal kiêm chỉ huy một phần chiến dịch cứu nạn, cho hay ban đầu ông không quá hoảng loạn vì "lũ lụt là chuyện thường ngày".

Nhưng họ nhanh chóng nhận ra tình hình không đơn giản như vậy. Do quản lý nhà máy 3A đang ở nước ngoài, các quan chức phải mất thêm hai phút mới liên lạc được với khoảng 40 công nhân được cho là đang ở bên trong. Đến lúc đó, ít nhất hai dự án thủy điện phía thượng nguồn đã bị nhấn chìm.

Đến 9h15, hai phút sau khi Hira Shova Maharjan, vợ Maharjan, cố gọi cho chồng nhưng không được, các quan chức phát lệnh cho công nhân tại nhà máy 3A: "Sơ tán ngay!".

Sah kể lại với các nhân viên cứu hộ rằng lúc bấy giờ anh đang làm việc tại phòng điều khiển nhà máy điện và đã chạy đến từng tầng để cảnh báo các đồng nghiệp. Bên ngoài đường hầm, các công nhân cố gắng tháo chạy khỏi dòng lũ nhưng không kịp.

Bản vẽ kỹ thuật cho thấy trong 4 lối vào đường hầm, có một đường dài hơn 180 m dẫn thẳng tới nhà máy điện ngầm, nhưng lực lượng cứu hộ tin rằng nó đã bị lũ bùn nhấn chìm hoàn toàn. Vì thế, Neupane quan tâm đến một đường hầm dẫn cáp ngắn hơn, nằm dốc lên trên và ít chịu ảnh hưởng từ dòng nước lũ. Đây là nơi Maharjan và Sah đã trú ẩn, chỉ cách lối ra chừng 160 m. 

Nỗi sợ về điều tồi tệ nhất

Trong 9 ngày tiếp theo, khoảng không cứu sống Maharjan và Sah đã trở thành nhà tù giam lỏng chính họ. Không khí bên trong đủ cho họ hít thở, nhưng cửa khoang đã bị lớp bùn dày bịt kín.

Sah kể anh đã liên tục cầu nguyện theo nghi thức Hindu giáo để giữ vững tinh thần. Maharjan thì nhấp từng ngụm nước bùn bẩn chính tại nơi anh nằm để duy trì sự sống.

Khi Hira Shova, vợ Maharjan, lần đầu nghe tin về trận lũ, cô tin nhà máy điện sẽ an toàn. Cô cố gọi cho chồng, cho đồng nghiệp của chồng, cho bất kỳ ai có thể biết thông tin, nhưng không ai nghe máy.

Khi cán bộ cho cô xem ảnh nơi từng là lối vào công trình, giờ chỉ còn lại một bờ sông trơ trọi, cô thầm nghĩ đến kịch bản tồi tệ nhất. "Tận đáy lòng, một niềm tuyệt vọng ghê gớm xâm chiếm lấy tôi", cô nhớ lại. Nhưng trước mặt hai con trai, cô vẫn cố tỏ ra vững vàng.

Cuộc đua với tử thần

Với hơn 7.500 ngôi nhà bị phá hủy khắp thung lũng, ông Dharam Raj Uprety, người đứng đầu Cơ quan Quản lý và Giảm thiểu Rủi ro Thiên tai Quốc gia Nepal, cho hay lực lượng tìm kiếm cứu nạn phải cân nhắc rất kỹ lưỡng xem nên đào xới ở đâu trước.

Nhà máy thủy điện 3A được ưu tiên hàng đầu vì giới chức hy vọng kết cấu nhiều tầng gồm hệ thống turbin và tầng thông gió có thể đã giữ lại những khoảng không khí vô cùng quan trọng để giúp người mắc kẹt sống sót.

Nghị sĩ kiêm kỹ sư Sagar Dhakal cùng Neupane đã đến hiện trường một ngày sau thảm họa. Họ nhận thấy máy móc hạng nặng không thể tiếp cận đường hầm ngay lập tức vì đống bùn đất quá sũng nước.

"Bất cứ thứ gì thả xuống đó đều bị chìm trong bùn", Prakash Pokhrel, nhà địa chất thuộc Cơ quan Quản lý Thiên tai Nepal, cho biết.

Công tác đào bới quy mô lớn chỉ bắt đầu 3 ngày sau thảm họa, khi bùn bớt nhão. Cả 4 đường hầm đều bị bịt kín bởi bùn, đá, gỗ và những đống đổ nát. Một số đoạn bị chôn vùi dưới lớp sạt lở dày 15 đến 30 m. Lực lượng cứu hộ phải dùng thiết bị hạng nặng để đào bới từng mét.

Hy vọng nhen nhóm khi một mũi khoan xác định chính xác hướng đường hầm, giúp lực lượng cứu hộ tìm được vị trí chuẩn xác để đào. Nhưng mưa lớn làm mọi thứ tồi tệ hơn. Suốt nhiều đêm, những trận mưa rào làm ngập hố đào, xóa sạch công sức hàng giờ chỉ trong vài phút.

Lực lượng cứu hộ mất gần 6 ngày chỉ để tới được lối vào bị chôn vùi của đường hầm, theo Amshu Kiran Shahi, thành viên hội đồng quản trị Cơ quan Điện lực Nepal. Khi họ cất tiếng gọi, không ai đáp lời.

Bước đột phá

Sanjay Sah được giải cứu hôm 4/9 từ đường hầm nhà máy thủy điện. Ảnh: AP

Đêm 3/9, lực lượng cứu nạn vấp phải bức tường đất đá nghẽn bùn không thể xuyên thủng. Đội của Dhakal đành ứng biến, tận dụng một rãnh nước tự nhiên nằm cách đường hầm chừng 15 m phía trên rồi dùng vòi phun áp lực cao xả nước qua đó, dọn sạch 4-5 m chướng ngại vật.

Song mưa lại trút xuống, gây ra đợt sạt lở nhỏ khiến vài người trong đội cứu nạn bị mắc kẹt. Đến 4h sáng 4/9, Dahal nhận được cuộc gọi từ một người vận hành thiết bị hạng nặng thông báo rằng lực lượng cứu hộ nghe thấy âm thanh, có thể là từ người sống sót. Nhưng cũng có thể đó chỉ là tiếng của chính họ vọng lại.

Tại hiện trường, Ganga Baral, người dẫn đầu đội cứu nạn, cho biết họ bắt đầu nghe thấy tiếng động khi khoan sâu vào đường hầm và đã nhiều lần tắt máy móc để lắng nghe. "Chúng tôi gọi 'Mọi người ở đâu? Có ai ở đó không?'", Baral kể. "Đôi khi cảm giác như thực sự có người sống đang tìm cách liên lạc với chúng tôi".

Họ ước tính nguồn phát ra âm thanh chỉ cách khoảng 15-20 m. Cuối cùng, dưới ánh sáng đèn, họ nhìn thấy một bàn tay.

Khoảng 5 đến 10 m đoạn hầm ngập bùn vẫn chia cắt họ với hai công nhân sống sót. Đến 7h sáng, lực lượng cứu hộ đục mở được một lỗ nhỏ. Từ bên trong, cất lên tiếng nói thều thào: "Chúng tôi ở đây".

Cả 2 người đàn ông đều không thể tự đứng vững khi được kéo ra khỏi đường hầm. Sah được một người cứu hộ cõng trên lưng. Maharjan bị thương nặng hơn, được đưa ra ngoài bằng cáng.

Người dân đu dây cáp vượt sông Trishuli sau trận lũ quét tại Devighat, huyện Nuwakot, Nepal, hôm 7/9. Ảnh: AP

"Mẹ ơi, bố về rồi!", hai người con trai của Maharjan reo lên khi nghe tin.

Tại bệnh viện, các bác sĩ đã phẫu thuật chữa trị một vết thương sâu và nhiễm trùng trên chân Maharjan, vợ anh cho hay.

Khi Hira Shova bước vào phòng bệnh, anh không còn nhận ra cô.

"Tôi đang ở đâu thế này?", anh hỏi.

Nhưng cô chỉ thấy vỡ òa trong hạnh phúc vì chồng vẫn còn sống trở về.

"Ông trời đã ban cho anh ấy cuộc đời thứ hai", Hira Shova nói.