Theo AFP, Tổng thống U-crai-na Víc-to Y-a-nu-cô-vích (Viktor Yanukovych) đã ký ban hành luật về những cơ sở chính sách quốc ngữ, theo đó trao quy chế ngôn ngữ chính thức cho tiếng Nga tại một loạt khu vực của U-crai-na. Theo luật trên, tiếng Nga sẽ được nhận quy chế ngôn ngữ của khu vực tại những địa phương mà tiếng Nga là tiếng mẹ đẻ của ít nhất 10% dân số, tức là tại 13 trong số 27 đơn vị hành chính-lãnh thổ của U-crai-na. Ngoài việc mở rộng phạm vi sử dụng tiếng Nga, luật này cũng quy định củng cố vị thế ngôn ngữ của các dân tộc thiểu số ở U-crai-na.
Trước khi ký thông qua luật trên, Tổng thống Y-a-nu-cô-vích đã gặp gỡ giới trí thức nước này nhằm trao đổi các vấn đề về luật ngôn ngữ. Tổng thống cũng giao Chính phủ thành lập nhóm công tác với sự tham gia của các tầng lớp xã hội, các nhà hoạt động nổi tiếng trong lĩnh vực giáo dục, khoa học và nghệ thuật cùng các chuyên gia ngôn ngữ hàng đầu để bàn thảo, đưa ra những đề xuất hệ thống nhằm hoàn thiện luật pháp về quy trình sử dụng ngôn ngữ ở U-crai-na. Nhóm công tác cũng phải đảm bảo “sự phát triển toàn diện và vai trò của tiếng U-crai-na trong tất cả các lĩnh vực đời sống xã hội” cũng như “sự phát triển tự do, sử dụng và bảo vệ tất cả các tiếng mẹ đẻ của các dân tộc U-crai-na”.
Quốc hội U-crai-na thông qua dự luật ngôn ngữ ngày 3-7. Ảnh: Ria Novosti
Ông Y-a-nu-cô-vích đã ký ban hành luật ngôn ngữ trong bối cảnh có những cảnh báo rằng động thái trên sẽ dẫn đến tình trạng căng thẳng tại quốc gia này. Dự luật ngôn ngữ được Quốc hội U-crai-na thông qua ngày 3-7 với 248 phiếu thuận, trong khi số phiếu tối thiểu để thông qua là 226 phiếu. Dự luật này đã kéo theo nhiều ý kiến trái chiều trong dư luận U-crai-na. Phe phản đối cho rằng nâng vị thế tiếng Nga sẽ khiến xã hội U-crai-na bị phân hoá nhiều hơn và nước này càng chịu nhiều ảnh hưởng từ Mát-xcơ-va. Ngược lại, phe ủng hộ lập luận là cộng đồng người U-crai-na nói tiếng Nga chiếm đa số ở miền nam và miền đông nên cần được bảo tồn, phát triển văn hoá, ngôn ngữ của họ. Ngay sau khi Quốc hội thông qua dự luật này, Chủ tịch Quốc hội U-crai-na V.Lít-vin (Volodymyr Lytvyn) đã đệ đơn từ chức.
Việc Quốc hội thông qua dự luật ngôn ngữ đã làm dấy lên các cuộc biểu tình khắp thủ đô Ki-ép. Các cuộc biểu tình đã biến thành các vụ xô xát giữa hai phe ủng hộ và phản đối dự luật, khiến cảnh sát chống bạo động phải can thiệp bằng đạn hơi cay và dùi cui. Không chỉ trên đường phố, nghị trường U-crai-na cũng diễn biến phức tạp. Tổng thống Y-a-nu-cô-vích đã tuyên bố nước này có thể phải tổ chức bầu cử Quốc hội trước thời hạn nếu cuộc khủng hoảng tại cơ quan lập pháp tiếp diễn dai dẳng. Ông đã gặp một số nhà lãnh đạo thuộc các phe trong Quốc hội để thảo luận cuộc khủng hoảng tại cơ quan lập pháp sau khi Chủ tịch Quốc hội V.Lít-vin từ chức. Theo đúng lịch trình, U-crai-na sẽ tiến hành bầu cử Quốc hội vào tháng 10 tới.
Ngay sau khi luật ngôn ngữ được Tổng thống Y-a-nu-cô-vích ký ban hành, phe đối lập U-crai-na đã lên tiếng phản đối luật này. Họ kêu gọi các dân biểu địa phương triệu tập kỳ họp bất thường để thông qua nghị quyết ngăn chặn việc thực hiện luật ngôn ngữ nói trên.
Lâm Toàn