Có thể nói, chính sách của Mỹ đối với Israel hơn nửa thế kỷ qua chưa bao giờ thay đổi. Tuy có lúc lạnh nhạt, lúc nồng ấm, Israel vẫn luôn là đồng minh tin cậy và quan trọng nhất của Mỹ tại khu vực Trung Đông. Vai trò của Israel càng được nâng lên trong bối cảnh có những lời đồn đoán về một cuộc tấn công nhằm vào Iran. Chính vì thế, chuyến thăm Israel mới đây của ứng cử viên đảng Cộng hòa Mit Romney chỉ đơn thuần là cuộc cạnh tranh trên mặt trận ngoại giao trên đường chạy đua vì chiếc ghế Tổng thống vào tháng 11 tới đây.
Lợi bất cập hại
Mục đích chuyến thăm của ứng viên đảng Cộng hòa là nhằm giành giật sự ủng hộ của các cử tri gốc Do Thái từ phía đương kim Tổng thống Obama, đồng thời vận động gây quỹ tranh cử. Thế nhưng, những phát biểu “hở miệng” của ông Romney tại đây đã khiến nhiều nhà phân tích cho rằng ông Romney mới chỉ là “thực tập ngoại giao”.
Không thể nói ông Romney không đạt được các mục tiêu của mình. Trong buổi phát biểu trước khoảng 40 nhà tài trợ tại khách sạn sang trọng King David, ông Romney đã thu được thành công đáng kể với tổng khoản cam kết cho chương trình tranh cử của ông lên tới 1 triệu USD. Trong bài phát biểu, ông Romney đã hoàn toàn làm hài lòng những cử tri Israel khó tính nhất bằng việc tuyên bố Jerusalem phải là thủ đô của Israel, nêu bật sự khác biệt trong thu nhập giữa Israel và Palestine trong khi lờ tịt việc Israel đang chiếm đóng Bờ Tây và một phần Jerusalem.
Thế nhưng, Trung Đông là một mớ hỗn độn cả về chính trị, lý tưởng và địa chính trị, là cái bẫy với không ít các Tổng thống Mỹ. Và các ứng viên Tổng thống cũng không là một ngoại lệ. Đầu tiên, cố vấn Dan Senor của Romney có phát biểu với hàm ý rằng Romney sẽ “bật đèn xanh” với việc Israel đơn phương tấn công Iran để ngăn chặn nước này chế tạo bom nguyên tử. Bản thân Romney cũng khiến cho người Palestine tức giận khi phát biểu rằng một trong những lý do thành công về mặt kinh tế so với Palestine là “sức mạnh của ít nhất là nền văn hóa và một vài thứ khác”. Phát biểu đó được rất nhiều người cho là “phân biệt chủng tộc”. Chưa hết, ông Romney còn tuyên bố Jerusalem phải là thủ đô của Israel và Mỹ sẽ di chuyển Đại sứ quán từ Tel Aviv về Jerusalem.
Phản ứng trước phát biểu của ông Romney, Trưởng đoàn đàm phán của Palestine, ông Saeb Erekhat, đã nói: “Đây là một phát biểu phân biệt chủng tộc và ông ta không biết rằng kinh tế Palestine không thể phát huy hết tiềm năng của mình khi bị Isreal chiếm đóng. Phát biểu của Romney về việc nền văn hóa của Israel ưu việt hơn nền văn hóa của Palestine chứng tỏ đó là một người thiếu giáo dục và thiếu hiểu biết”.
Ngay Hogan Gidley, cố vấn cao cấp của cựu ứng viên đảng Cộng hòa Rick Santorum cũng phải thốt lên “Sao ông ta lại có thể phát biểu như vậy!”
Lợi thế người đương nhiệm
Gần như ngay lập tức, chiến lược gia cao cấp của Tổng thống Obama, ông David Axelrod, phản pháo trên Twitter của mình với ngụ ý rằng “làm sao chúng ta có thể tin tưởng vào khả năng đối ngoại của ông Romney nếu ông ta được bầu làm Tổng thống?”
Trước đó, Tổng thống Obama đã cho thấy lợi thế của một ứng viên khi là đương kim Tổng thống. Chỉ một ngày trước khi ông Romney đặt chân xuống Israel, Tổng thống Obama đã ký một dự luật tăng cường quan hệ quân sự Mỹ - Israel. Ông Obama cũng cho biết sẽ thúc giục Quốc hội Mỹ đồng ý cấp thêm một khoản viện trợ bổ sung 70 triệu USD cho Israel để nước này củng cố hệ thống phòng thủ tên lửa, hay còn được gọi là Mái vòm Sắt.
Động thái này được cho là nỗ lực của ông Obama nhằm vận động sự ủng hộ của các cử tri Do Thái tại một số bang quan trọng, trong đó có Florida, những người còn có thể hoài nghi về sự ủng hộ của ông đối với Israel. Với tư cách ứng cử viên Tổng thống, ông Obama cũng đã đến thăm Israel năm 2008 nhưng chưa từng đặt chân đến đất nước này với tư cách Tổng thống. Quan hệ Mỹ - Israel cũng được cho là khá căng thẳng dưới thời ông Obama. Theo một thăm dò mới đây của viện Gallup thì hiện ông Obama đang dẫn trước ông Romney rất xa trong số cử tri gốc Do Thái được hỏi (68% so với 25%). Tuy nhiên, chính sách đối ngoại sẽ không phải là mấu chốt của cuộc đua tới Nhà Trắng năm nay. Các vấn đề kinh tế, việc làm, lạm phát sẽ là những vấn đề mà cử tri Mỹ quan tâm nhất.
Lợi Trần
Xem thêm