Triển lãm người thật hóa thân thành búp bê: Khi hình ảnh nói dối

Nhìn thoáng qua, các bức ảnh trông như qua chỉnh sửa Photoshop quá đà. Nhưng thực ra đó là ảnh thật của người mẫu được trang điểm trông như những con búp bê đời thực, với đôi mắt giả vẽ lên mí mắt nhắm nghiền.

How We See (Trong mắt ta) là tên triển lãm của nữ nhiếp ảnh gia Laurie Simmons tại New York (Mỹ), sau 2 triển lãm cùng chủ đề là The Love Doll (Búp bê tình yêu) ghi lại 1 năm của một con búp bê tình dục, và Kimguri chụp ảnh chân dung những người trong đời thường hóa trang như các nhân vật phim hoạt hình Nhật.

Đến How We See, khai mạc hôm 13/3, chủ đề là những phụ nữ trang điểm như búp bê, từ Barbie cho đến các dòng búp bê khác.

Phiên bản giả mạo của mỗi người

Mỗi bức chân dung đều chụp một phụ nữ bằng xương bằng thịt, với một vài phần gương mặt đã được thay đổi theo một chuẩn mực nhất định. Simmons gọi chuẩn mực đó là “văn hóa búp bê của nữ giới”, ý chỉ xu hướng phụ nữ muốn có ngoại hình theo chuẩn của những mẫu búp bê xinh đẹp.

Điểm đặc biệt của bộ ảnh là đôi mắt giả của các người mẫu. Simmons để người mẫu nhắm chặt mắt lại và vẽ một đôi mắt khác ra ngoài mí mắt của họ. Chính đôi mắt vẽ không chút thần thái của các người mẫu là chi tiết ấn tượng trong các bức ảnh.

Trước đây, khi chụp mẫu hóa trang thành nhân vật hoạt hình, Simmons để người mẫu đeo mặt nạ hoặc tô vẽ rất đậm. Còn ở đây, mẫu không hề đeo mặt nạ, nhưng người ta vẫn tưởng như họ chẳng để lộ ra gương mặt thật của mình.

Peche Di, một trong những người mẫu của bộ ảnh, nói với ArtNews: “Là một phụ nữ chuyển giới, văn hóa búp bê có ảnh hưởng rất lớn đến tôi. Khi còn nhỏ, tôi từng ăn mặc bắt chước các nhân vật trong phim hoạt hình Nhật Bản. Hầu hết đều là nhân vật nữ và chính điều đó đã giúp tôi nhận ra giới tính thực của mình”.

Mặc dù vậy, Simmons không chụp bộ ảnh với thái độ đồng tình. Theo nhiếp ảnh gia người Mỹ này, các bức chân dung khiến bà “nghĩ về nền văn hóa thời công nghệ số, thời thật dễ dàng cho mỗi người để giới thiệu với thế giới một phiên bản giả mạo của chính họ”.

Máy ảnh chụp sự thật, hình ảnh toàn nói dối

Laurie Simmons là người Mỹ nhưng nguồn cảm hứng sáng tác của bà là Nhật Bản. Bà bắt đầu chú ý đến văn hóa Nhật Bản vào năm 2009, khi phát hiện ra búp bê tình dục, hay cách gọi khác là búp bê tình yêu - chủ đề của bộ ảnh đầu tiên. Khi đến Nhật Bản và nhận ra sức hấp dẫn to lớn của nền văn hóa nước này, Simmons như được khai sáng.

Nhưng cách bà sáng tác về nước Nhật không phải là ngợi ca. Bà nhìn thấy ở nền văn hóa đó nỗi ám ảnh đặc biệt với vẻ bề ngoài mà nhiều quốc gia khác cũng có nhưng không đậm đặc đến thế. Khi bà công bố bộ ảnh về người hóa trang hoạt hình, một số người trong cuộc đã phản đối. Họ cho rằng bà không hiểu gì về văn hóa của họ.

Nhưng nhà nhiếp ảnh nói: “Tôi là nghệ sĩ, và trong thế kỷ 21, nghệ sĩ đều là những con kền kền về hình ảnh. Chúng tôi vay mượn và tìm kiếm các hình ảnh. Điều tôi thấy ở nước Nhật là người ta đắm chìm vào hình ảnh. Hiện tại, có quá nhiều cảnh để thay đổi nhân dạng của con người, cũng dễ như thay đổi ảnh đại diện trên Instagram và mạng xã hội vậy”.

“Tôi thấy rất thú vị khi các cô gái trẻ có tiếng nói trong xã hội nhờ các bài dạy trang điểm trên YouTube” – Simmons nói, nhắc đến một đoạn phim dạy kẻ mắt bằng bút nước dài 15 phút mà bà đã xem - “Tôi tưởng tượng các cô gái đó ngồi trong phòng, giải thích tầm quan trọng của bút kẻ mắt, phấn nhũ mắt và son môi, nhờ đó cảm thấy tự tin”.

Khát vọng về bẻ ngoài đẹp như búp bê không chỉ có ở Nhật Bản. Ở thời đại hậu Barbie, dòng búp bê đẹp như siêu mẫu, dường như có một xu hướng văn hóa không được gọi tên nhưng thực sự tồn tại: nữ giới được coi như những món đồ trang trí.

“Khi người ta bắt đầu dùng máy ảnh, họ nghĩ đây là thứ công cụ tuyệt vời giúp họ ghi lại sự thật. Nhưng giờ đây, khi tất cả chúng ta đều giả tạo, chúng ta đều biết hình ảnh cũng nói dối như điên” – Simmons nói. Và bà đặt tên triển lãm là How We See để chất vấn người xem: Chúng ta đang nhìn thực tế như thế nào? Bằng đôi mắt trong sáng hay qua một lớp kính của những thủ thuật làm đẹp?