Thế giới ngầm của những tài xế công nghệ vô gia cư

Giữa trung tâm London, nép sau những tòa nhà văn phòng là các dãy lều lụp xụp dựng tạm. Thoạt nhìn, nơi này giống như một bãi phế liệu với vài chiếc ghế xếp cũ, bếp bạt tạm bợ và túi ngủ vứt ngổn ngang. Điểm nhận diện duy nhất là hàng chục chiếc xe đạp khóa chặt vào lan can, đeo lỉnh kỉnh túi giữ nhiệt in logo của các hãng giao hàng như Deliveroo, Uber Eats hay Just Eat.

Những người sống ở đây thuộc nhóm vô gia cư thế hệ mới tại Anh: Tài xế giao hàng tự do. Họ rong ruổi khắp London từ sáng sớm đến đêm khuya nhưng thu nhập thấp, không đủ để thuê một căn phòng trọ.

Một tài xế vô gia cư (giấu mặt) trò chuyện với phóng viên ở trung tâm London. Ảnh: Daily Mail

Năm 2025, thị trường giao đồ ăn trực tuyến tại Anh đạt quy mô hơn 14,3 tỷ bảng, trở thành biểu tượng của sự tiện lợi hiện đại. Người dùng có thể nhận bữa ăn nóng hổi chỉ vài phút sau tiếng "ting" trên ứng dụng. Nhưng đằng sau đó là lực lượng lao động đang chật vật sinh tồn. Trong số khoảng 20.000 tài xế giao hàng ở London, nhiều người là cử nhân đại học hoặc lao động có chuyên môn, mắc kẹt trong guồng quay bóc lột của ngành công nghiệp này.

Rami, 27 tuổi, người Maroc dành cả ngày dán mắt vào màn hình, chờ ứng dụng nổ cuốc. Mỗi lần đạp xe đi giao, anh lướt qua những ngôi nhà sáng đèn ấm cúng, đứng ngoài nhìn vào và thầm ao ước một cuộc sống bình thường. Sở hữu vóc dáng nhỏ bé, gương mặt hiền lành và cách nói chuyện lưu loát, Rami luôn mang theo túi ngủ cuộn chặt dưới chiếc ba lô màu cam của Just Eat để tranh thủ chợp mắt ở bất cứ nơi nào.

Anh làm việc 70-90 giờ mỗi tuần chỉ mong tiết kiệm đủ tiền đặt cọc thuê phòng, nhưng vô vọng. Mỗi ngày làm việc 12 tiếng, nhiều lúc anh chỉ kiếm được 50-80 bảng, chưa bằng nửa mức lương tối thiểu ở Anh. Những đêm vắng khách, thu nhập còn thảm hại hơn, vỏn vẹn 15 bảng cho bốn tiếng chờ đợi.

Sau đại dịch, nhu cầu đặt đồ ăn giảm mạnh khiến cuộc cạnh tranh giành giật từng đơn hàng trở nên khốc liệt. Thuật toán "giao hàng xếp chồng" của các ứng dụng ép tài xế nhận hai đơn gần nhau cùng lúc, nhưng tiền công cho đơn thứ hai thường bị cắt giảm một nửa, dù khách vẫn trả đủ phí.

Thu nhập bấp bênh nhưng họ còn gánh đủ thứ chi phí. Rami phải gửi xe ở bãi ngầm dưới một trung tâm thương mại với giá 50 bảng mỗi tuần. Xe phải được lấy ra sau mỗi 12 giờ gửi, nếu không sẽ bị phạt nặng. Ngoài chiếc xe đạp là "cần câu cơm", tài xế phải tự bỏ tiền túi mua sắm mọi thứ từ điện thoại, pin dự phòng đến túi giữ nhiệt. Tháng trước, Rami bị trộm mất cả hai chiếc túi.

"Tôi không còn đường lùi. Trở về quê nhà lúc này thật xấu hổ", nam thanh niên từng tốt nghiệp ngành Kinh tế tại quê nhà, lặn lội đến Anh mang theo giấc mơ đổi đời, ngậm ngùi nói.

Khu lều tạm bợ của tài xế ở trung tâm London, Anh. Ảnh: Daily Mail

Khi đêm xuống, tại bếp ăn từ thiện Humdingers ở phía đông London, đầu bếp Robert Hunningher lại hối hả chuẩn bị bữa nóng cho hàng nghìn người vô gia cư. Giữa cái lạnh cắt da, người ta thấy rất nhiều tài xế giao hàng đứng xếp hàng. Họ nhét đầy ba lô những hộp sushi, burger hay cà ri để ăn lót dạ hoặc nhường lại cho đồng nghiệp. Theo ông Robert, khoảng 20% số người đến đây là tài xế công nghệ.

Nghiên cứu của Đại học London chỉ ra, lao động giao đồ ăn chỉ nhận trung bình 2,8-5 bảng cho mỗi cuốc xe. Họ có thể mất tới 10 tiếng mỗi tuần chờ đợi ứng dụng "im lặng" mà không được trả một xu. Thậm chí, tài xế còn có nguy cơ tai nạn gây thương tích cao hơn 11% so với tài xế của các nhà hàng truyền thống. Họ buộc phải mạo hiểm phóng nhanh vượt ẩu để tối đa hóa thu nhập và giữ điểm đánh giá trên ứng dụng.

Đối mặt với thực trạng này, đại diện các hãng như Deliveroo hay Just Eat đều khẳng định tài xế là "xương sống của doanh nghiệp". Các nền tảng này nhấn mạnh tài xế là lao động tự do, được quyền linh hoạt thời gian, đồng thời cam kết sẽ nỗ lực hỗ trợ chi phí phương tiện và cải thiện chính sách bảo hiểm trong tương lai.

Tuy nhiên, với những người như Rami, những lời hứa hẹn ấy vẫn còn quá xa vời so với chiếc lều lạnh lẽo mà anh phải đối mặt đêm nay.