Nhiều người trắng tay vì lầm tưởng khi sống thử

Bốn năm trước, bạn trai của Katie Weatherhead (hiện 31 tuổi) đột ngột qua đời. Họ đã chung sống 7 năm, cùng mua nhà, nuôi chó và chuẩn bị tổ chức lễ cưới. Do thủ tục lập di chúc và mua bảo hiểm nhân thọ chưa hoàn tất, toàn bộ tài sản của người bạn đời tự động chuyển cho cha mẹ anh theo luật thừa kế.

Khoản tiền chung để tổ chức đám cưới nhưng đứng tên người bạn đời, cùng tiền cọc tuần trăng mật trả bằng thẻ tín dụng của anh đều thuộc về gia đình. Katie đã phải chi hàng nghìn bảng cho cuộc chiến pháp lý kéo dài ba năm với gia đình bạn đời để đòi lại một phần tài sản.

Câu chuyện của Katie xuất phát từ lầm tưởng phổ biến ở Anh và xứ Wales về khái niệm "hôn nhân thực tế" (common law marriage). Dù luật không quy định, gần một nửa dân số tin rằng việc chung sống hơn hai năm sẽ tự động mang lại các quyền lợi pháp lý như vợ chồng hợp pháp.

Anh hiện có khoảng 3,5 triệu cặp đôi sống thử. Tỷ lệ không kết hôn chiếm 1/5 và được dự báo tăng lên mức 1/4 vào năm 2031. Luật sư gia đình Joanne Edwards cho biết nhiều phụ nữ sốc vì trắng tay sau các mối quan hệ lâu dài do tin vào "hôn nhân thực tế".

Diễn viên Ricky Gervais và bạn gái. Ảnh: AP

Để lấp khoảng trống pháp lý, chính phủ Anh đang tham vấn cộng đồng về đề xuất bảo vệ tài chính cho người sống chung ít nhất ba năm hoặc có con chung. Theo đó, quyền thừa kế tự động khi bạn đời qua đời không để lại di chúc sẽ được áp dụng, trừ khi hai bên chủ động từ chối. Đề xuất này cũng nhằm bảo vệ nạn nhân bạo hành gia đình và những phụ nữ phải gác lại sự nghiệp để chăm sóc con cái.

Trước Anh, các nước như Canada, Australia và một số bang của Mỹ đã áp dụng cơ chế tương tự.

Rose và Simon, một cặp đôi đang mua nhà chung, cho biết trước đây chưa nhận thức hết những thiệt thòi của việc không kết hôn hợp pháp. Do đều có con riêng, họ muốn đảm bảo không ai bị mất chỗ ở hoặc ảnh hưởng quyền lợi của con cái nếu biến cố xảy ra. "Luật sống thử rõ ràng hơn sẽ mang lại sự an tâm", cô nói.

Mới đây, diễn viên hài Ricky Gervais cho biết sẽ kết hôn với bạn gái sau 40 năm chung sống nhằm tránh thuế thừa kế. Ông gọi việc không được công nhận quyền lợi dù chia sẻ tài sản nhiều thập niên là hành động thiếu hợp lý.

Tuy nhiên, đề xuất của chính phủ vấp phải một số phản đối. Bá tước Deech thuộc Thượng viện Anh cho biết đây có thể là hình thức "hôn nhân bị nhà nước ép buộc" do 70% công chúng chưa từng nghe về dự luật. Việc xác định mốc bắt đầu sống chung cũng phức tạp do thiếu giấy tờ chứng minh.

Luật sư Julian Hawkhead cho biết quy định mới có thể biến sống thử thành "kết hôn mặc định", làm mất đi quyền tự do lựa chọn ràng buộc pháp lý của người dân. Trong khi đó, tiến sĩ Harry Benson từ tổ chức Marriage Foundation cho biết sự cam kết cần tính tự nguyện, việc tự động hóa quyền lợi sẽ phá vỡ bản chất của sự gắn kết hôn nhân. Giới chuyên gia tư vấn các cặp sống thử nên chủ động lập thỏa thuận chung sống hoặc di chúc để tự bảo vệ tài sản.