Nhật Bản đang chuẩn bị đưa 100 quân và thiết bị radar đến tiền đồn ở cực Tây, nằm gần Senkaku, trong bước đi có thể chọc giận Trung Quốc.
Sân bay trên đảo Yonaguni.
Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Itsunori Onedera trong ngày 19/4 sẽ tham gia lễ khởi công xây dựng cơ sở quân sự trên đảo Yonaguni, nằm cách quần đảo Senkaku mà Tokyo đang kiểm soát, chỉ 150 km.
Việc quân sự hóa hòn đảo 1.500 dân này là một phần của kế hoạch cải thiện khả năng giám sát và phòng thủ tại các tiền tuyến xa xôi của Nhật Bản nhưng nhiều khả năng sẽ chọc giận Trung Quốc, nước đang đòi chủ quyền Senkaku.
Việc đặt radar trên hòn đảo, vốn có vị trí địa lý gần Trung Quốc hơn là các đảo chính của Nhật Bản, có thể cải thiện hoạt động do thám tàu thuyền và máy bay Bắc Kinh khi chúng đến gần Senkaku.
Ông Onodera cho biết: “Chúng tôi quyết định trển khai một đơn vị của Lực lượng tự vệ mặt đất đến đảo Yonaguni nhằm cải thiện khả năng giám sát ở miền Tây Nam đất nước”.
Ông Heigo Sato, một giáo sư tại Đại học Takushoku, nhận định: “Căn cứ mới nói trên sẽ giúp Nhật Bản tăng cường khả năng giám sát gần Trung Quốc đại lục. Nó sẽ cho phép việc cảnh báo sớm tên lửa và giám sát tốt hơn những chuyển động của quân đội Trung Quốc”.
Một số nhà phân tích khác cho rằng Nhật Bản có thể lấy Yonaguni làm căn cứ tuần tra, tăng số lượng tàu chiến và rút ngắn thời gian triển khai tàu chiến tuần tra ở vùng biển quanh Senkaku.
Nhật Bản không nêu đích danh một kẻ thủ nào khi bàn về chiến lược bảo vệ các đảo xa xôi. Tuy nhiên, nước này không hề che giấu suy nghĩ rằng Trung Quốc đang là mối đe dọa hàng đầu đối với chủ quyền lãnh thổ của mình.
Ngoài ra, Tokyo còn lo ngại trước việc Bắc Kinh tỏ ra không minh bạch trong việc tăng cường sức mạnh quân sự và tìm cách dùng vũ lực để thay đổi hiện trạng lãnh thổ và lãnh hải trong khu vực.
Động thái nãy của Nhật diễn ra ngay sau khi có thông tin Trung Quốc có thể dùng tàu cá để đổ bộ chiếm quần đảo Senkaku/Điếu Ngư trên biển Hoa Đông.
Tờ Thời báo Hoàn cầu (Trung Quốc) dẫn nguồn từ tờ Sankei Shimbun (Nhật Bản) cho biết, Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc (PLA) sẽ điều các tàu cá đến bao vây Senkaku/Điếu Ngư, quần đảo tranh chấp giữa Nhật Bản và Trung Quốc.
Với số lượng nhiều, các tàu cá này sẽ gây cản trở tuần duyên Nhật Bản và lợi dụng sự mất cảnh giác của họ để đổ bộ lên quần đảo Senkaku/Điếu Ngư trong màu áo "ngư dân". Sau đó, PLA sẽ có cớ để tấn công toàn diện nhằm “bảo vệ ngư dân” và chiếm quần đảo.
Tờ Nikkei (Nhật Bản) cho hay, lực lượng phòng vệ trên không của Nhật đã quyết định thành lập nhóm cảnh báo sớm trên không thứ 2, với các máy bay E-2C đồn trú ở thành phố Naha trên đảo Okinawa của nước này.
Điều này có thể cho thấy rằng, Nhật vẫn chưa hoàn toàn yên tâm trước Trung Quốc cho dù Nhật có đồng minh là Mỹ.
Theo đó, ngày 13/4/2014, nhiều tờ báo dẫn thông tin từ Kyodo News của Nhật Bản về việc Mỹ có thêm một lời hứa để đảm bảo an ninh cho đồng minh lớn nhất châu Á – Thái Bình Dương này trước Trung Quốc.
Theo đó, Trung tướng John Wissler, chỉ huy lực lượng Thủy quân lục chiến Mỹ ở Nhật Bản, nói rằng họ sẽ giành lại đảo tranh chấp Senkaku/Điều Ngư cho Nhật Bản nếu Trung Quốc chiếm nó.
Ông John Wissler phân tích: Đó là một tập hợp những hòn đảo rất nhỏ. Nhật không cần thiết phải đưa bất kỳ ai ra quần đảo này cho đến khi loại bỏ các mối đe dọa từ phía tranh chấp hoặc ít nhất đến khi hai bên ngồi vào bàn đàm phán.
“Nếu phía Trung Quốc đánh chiếm đảo, lực lượng Thủy quân lục chiến Mỹ ở khu vực Thái Bình Dương có thể giành lại chúng cho Nhật Bản” – Trung tướng này khẳng định.
Trước đó, trong cuộc gặp mặt giữa ông chủ Lầu Năm Góc Chuck Hagel với Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Thường Vạn Toàn tại Bắc Kinh hồi đầu tháng 4/2014, người Mỹ đã nói với Trung Quốc rằng giữa Mỹ - Nhật có một hiệp ước an ninh, và trong đó bao gồm cả Senkaku/Điếu Ngư.
Tuyên bố của chỉ huy lực lượng thủy quân lục chiến của Mỹ tại châu Á – Thái Bình Dương một lần nữa tái khẳng định quyết tâm bảo vệ đồng minh của Mỹ tại khu vực này, qua đó cũng thể hiện thái độ đối đầu trực tiếp giữa hai cường quốc hàng đầu thế giới là Mỹ và Trung Quốc.
Tuy nhiên trước những hành động không thể đoán được của Trung Quốc, Nhật vẫn phải có những hành động để có thể bảo vệ mình.