Mỹ có thể mở thêm hai căn cứ tại Greenland

Reuters ngày 21/9 dẫn ba nguồn tin giấu tên am hiểu tình hình cho biết một trong hai địa điểm được đề cập là Narsarsuaq ở phía nam Greenland, nơi từng đặt căn cứ quân sự Bluie West One của Mỹ trước khi đóng cửa vào những năm 1950. Sau khi lực lượng Mỹ rời khỏi đây, dân số Narsarsuaq đã giảm xuống chỉ còn vài chục người.

Căn cứ còn lại sẽ nằm ở Mestersvig, tiền đồn quân sự ở bờ đông hòn đảo, hiện được lực lượng đặc nhiệm Đan Mạch sử dụng cho Đội Tuần tra Chó kéo xe Sirius.

Kế hoạch sẽ được xúc tiến sau khi Đan Mạch, Greenland và Mỹ ký thỏa thuận hợp tác an ninh tại New York, dự kiến diễn ra trong ngày 22/9.

Căn cứ Vũ trụ Pituffik của Mỹ tại Greenland hồi tháng 10/2023. Ảnh: Reuters

Người phát ngôn Nhà Trắng từ chối bình luận chi tiết về thỏa thuận, chỉ nhắc lại tuyên bố trước đó rằng việc ký kết sẽ "đảm bảo an ninh của Greenland và Mỹ". Đan Mạch cho biết thỏa thuận sẽ đặt vấn đề an ninh Bắc Cực dưới giám sát của NATO, thay vì chỉ do Washington và Copenhagen đảm nhiệm.

Thỏa thuận được đưa ra sau nhiều tháng Tổng thống Mỹ Donald Trump gây sức ép lên Đan Mạch về vấn đề Greenland. Ông từ lâu mong muốn Mỹ kiểm soát hòn đảo, từng đề cập khả năng sử dụng biện pháp quân sự hoặc kinh tế để đạt mục tiêu.

Những tuyên bố của ông Trump, đặc biệt trong tháng 1, đã gây khủng hoảng ngoại giao nội bộ NATO, trước khi các nỗ lực đàm phán đạt kết quả.

Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Mỹ từng có 17 cơ sở quân sự và hơn 10.000 quân nhân đồn trú tại Greenland. Nước này hiện chỉ còn căn cứ không gian Pituffik ở phía tây bắc hòn đảo với khoảng 150 lính đồn trú. 

Các cuộc đàm phán hồi tháng 5 từng đề cập khả năng Mỹ mở thêm ba căn cứ tại miền nam Greenland, sẽ có mức độc lập tuơng tự "lãnh thổ Mỹ" trên hòn đảo. Mỹ có thể tận dụng những địa điểm đã có sân bay hoặc cảng, giúp giảm chi phí so với xây dựng hoàn toàn mới.

BBC dẫn lời các quan chức Mỹ nói rằng những cơ sở này sẽ chủ yếu phục vụ giám sát hoạt động hàng hải của Nga và Trung Quốc tại Vùng GIUK, nơi ngăn cách biển Na Uy và biển Bắc với Đại Tây Dương. Narsarsuaq khi đó được xem là địa điểm tiềm năng do từng có căn cứ quân sự và sân bay của Mỹ.

Căn cứ Pituffik nằm trong mạng lưới phòng thủ tên lửa của Bộ tư lệnh Phòng không Bắc Mỹ, không được thiết kế để thực hiện nhiệm vụ giám sát hàng hải. Hiệp định năm 1951 cho phép Mỹ mở rộng hoạt động quân sự tại Greenland, song mọi kế hoạch mở rộng vẫn cần được chính phủ Đan Mạch phê duyệt.