Mỹ 'cân nhắc' rút quân hoàn toàn khỏi Syria

Thông tin xuất hiện trong lúc Lực lượng Dân chủ Syria (SDF), nhóm dẫn dắt dân quân người Kurd và là đồng minh lâu năm của Mỹ trong khu vực, gần như đã sụp đổ hoàn toàn sau chiến dịch tấn công chớp nhoáng của quân chính phủ cuối tuần trước. Chính quyền Tổng thống lâm thời Ahmed al-Sharaa đã ra lệnh giải tán lực lượng này.

Tờ Wall Street Journal ngày 22/1 dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên cho biết Washington đang cân nhắc rút quân hoàn toàn khỏi Syria. Những diễn biến dồn dập trong tuần vừa qua và thất bại của SDF đã khiến Lầu Năm Góc phải đặt câu hỏi rằng liệu sứ mệnh quân sự của Mỹ tại Syria có còn khả thi hay không.

Bộ Quốc phòng Mỹ từ chối bình luận về thông tin, còn Nhà Trắng chưa phản hồi.

Binh sĩ Mỹ làm nhiệm vụ tuần tra tại Syria hồi tháng 6/2025. Ảnh: US Army

Quân đội Mỹ bắt đầu hiện diện tại Syria từ năm 2014, sau khi chính quyền cựu tổng thống Barack Obama quyết định can thiệp vào nội chiến tại quốc gia Tây Á.

Mỹ từng cân nhắc rút quân khỏi Syria trong quá khứ. Tổng thống Mỹ Donald Trump hồi năm 2018 đột ngột thông báo rút toàn bộ 2.000 binh sĩ đồn trú ở Syria, khiến Bộ trưởng Quốc phòng khi đó là Jim Mattis từ chức. Do sự can thiệp của cố vấn an ninh quốc gia John Bolton cùng các trợ lý cấp cao khác, Mỹ sau đó không rút toàn bộ quân và tiếp tục duy trì lượng nhỏ binh sĩ ở đây.

Hiện còn gần 1.000 quân nhân Mỹ tại Syria, phần lớn đóng quân tại các cơ sở ở khu vực đông bắc cùng với thành viên SDF. Một số ít hiện diện tại căn cứ quân sự Al-Tanf ở miền nam Syria.

Lực lượng đồn trú Mỹ thường xuyên tuần tra và tác chiến cùng SDF, với nhiệm vụ chính là ngăn cản tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng trỗi dậy. SDF đã giúp Mỹ đánh bại IS hồi năm 2019. Cho đến khi xảy ra chiến dịch tấn công của quân chính phủ Syria vào cuối tuần trước, SDF có trách nhiệm canh giữ khoảng 9.000 tù nhân IS tại các trại giam trên khắp khu vực đông bắc.

Trong chiến dịch, quân đội Syria đã chiếm được từ SDF một căn cứ quân sự, các cơ sở dầu mỏ và con đập trên sông Euphrates, làm suy yếu vị thế của lực lượng này trên bàn đàm phán. Theo thỏa thuận ngừng bắn hai bên đạt được sau đó, SDF đã bàn giao quyền kiểm soát hai thành phố Raqqa và Deir al-Zour, chính quyền ông Sharaa cũng tiếp quản những cửa khẩu biên giới quan trọng và cơ sở dầu mỏ tại đông bắc Syria.

Nguyên nhân chính khiến SDF thất bại được cho là do các nhóm vũ trang bộ lạc Arab, vốn từng trung thành với dân quân người Kurd, đã chuyển sang ủng hộ quân chính phủ. SDF hiện vẫn kiểm soát các thành phố Kobani và Hasakah, nơi có đông người Kurd sinh sống và có thể được lực lượng này sử dụng làm nơi cố thủ nếu không muốn giải tán.

Nếu SDF giải thể hoàn toàn, giới chức Mỹ cho rằng không còn lý do gì để quân đội nước này tiếp tục ở lại Syria. Hợp tác với quân đội của ông Sharaa được đánh giá là điều rất khó khăn, do nhiều thành viên của lực lượng này có cảm tình với các phần tử jihad. Một số binh sĩ có liên hệ với tổ chức khủng bố al-Qaeda và IS, cũng như những người từng bị cáo buộc dính líu tới tội ác chiến tranh chống lại người Kurd và người Druze, theo hai quan chức Mỹ.

Các khu vực do quân chính phủ kiểm soát tại Syria. Đồ họa: BBC

Một vấn đề khác khiến Mỹ cân nhắc quyết định rút quân là tình trạng của hàng nghìn tù nhân IS ở đông bắc Syria. Một quan chức Mỹ cho biết nước này hôm 21/1 bắt đầu chuyển 7.000 trong số 9.000 tù nhân sang Iraq, do lo ngại họ có thể chạy trốn trong quá trình quân chính phủ Syria tiến vào để tiếp quản các cơ sở.

Động thái di dời tù nhân đã khiến quân đội Mỹ mất thêm một lý do để ở lại quốc gia Tây Á, theo Charles Lister, giám đốc chương trình Syria tại Viện nghiên cứu Trung Đông. "Yếu tố chính níu giữ lính Mỹ ở lại Syria trong năm qua là các trại giam và căn cứ", ông cho hay.