Lý do Nepal chật vật cứu nạn nhân kẹt trong hầm thủy điện

Lực lượng cứu hộ Nepal đang chạy đua với thời gian để tìm kiếm hàng trăm công nhân mất tích, nghi bị kẹt bên trong các đường hầm thủy điện bị hư hại do trận lũ quét nghiêm trọng sáng 26/8.

Hiệp hội Các nhà sản xuất điện độc lập Nepal ngày 29/8 ước tính 898 công nhân tại nhiều dự án thủy điện trên cả nước hiện chưa rõ tung tích. Khoảng 500 người được cho là đang mắc kẹt bên trong các đường hầm.

Chuẩn tướng Raja Ram Basnet, người phát ngôn quân đội Nepal, cho biết các đội cứu hộ với sự hỗ trợ của các chuyên gia nước ngoài đang triển khai nhiệm vụ tìm kiếm cứu nạn tại nhiều dự án thủy điện. Hình ảnh do quân đội cung cấp cho thấy các nhân viên tiến vào những đường hầm tối om, đầy đất đá, lội qua bùn lầy và trèo qua các khối đá lớn để tìm người mất tích.

Các binh sĩ quân đội Nepal cứu hộ sau trận lũ quét tại một dự án thủy điện ở Upper Trishuli, Nepal ngày 31/8. Ảnh: AP

Mohan Kumar Dangi, chủ tịch Hiệp hội Các nhà sản xuất điện độc lập Nepal, cho biết lũ quét đã làm hư hỏng ít nhất 12 dự án thủy điện tại các huyện Rasuwa và Nuwakot, với tổng công suất 670 MW. Trong đó, 4 dự án đang thi công, 7 dự án đang vận hành và 1 dự án đang trong giai đoạn thử nghiệm.

Ông Dangi nói các dự án thủy điện đều trải qua các bước đánh giá rủi ro và khảo sát trước khi xây dựng, nhưng trận lũ ngày 26/8 là "điều không thể tưởng tượng nổi".

Thách thức lớn nhất đối với lực lượng cứu hộ hiện nay là làm thế nào tiếp cận được các nạn nhân.

Nhiều dự án thủy điện của Nepal nằm ở các vùng núi hẻo lánh, nơi địa hình hiểm trở và đường sá nhỏ hẹp, gây khó khăn cho việc đi lại. Trận lũ quét càng khiến tình hình trở nên tồi tệ hơn khi nhiều con đường bị phá hủy, chia cắt lối vào các công trường.

Lực lượng cứu hộ cũng đang phải đối mặt với các đường hầm bị sập hoặc bị bịt kín. Dòng nước lũ đã cuốn theo bùn đất, những khối đá khổng lồ và vật liệu đổ nát vào các đường hầm ngầm, làm sập nhiều đoạn và khiến các công nhân bị mắc kẹt bên trong. Ngay cả khi tiếp cận được cửa hầm, các đội cứu hộ vẫn phải mất thời gian dọn dẹp khối lượng đất đá khổng lồ mới có thể tiến sâu vào bên trong. 

Việc xác định vị trí các công nhân mất tích cũng rất phức tạp. Manish Maharjan, nhà làm phim kiêm người điều khiển thiết bị không người lái (drone), đang tình nguyện hỗ trợ quân đội Nepal tìm kiếm nạn nhân. Anh cho biết một số đường hầm "chứa đầy bùn đặc như kem đánh răng trong tuýp".

Tại một dự án thủy điện, anh đã điều khiển drone dò tìm đến tận cuối đường hầm nhưng không thấy bất kỳ dấu hiệu sự sống nào.

Một số công nhân đã kêu cứu trong những giờ đầu sau khi trận lũ ập đến, trong khi những người thoát ra ngoài cho biết đồng nghiệp của họ vẫn mắc kẹt dưới lòng đất. Chưa rõ lực lượng cứu hộ đã liên lạc được với những công nhân này hay chưa, cũng như liệu họ còn sống hay không.

Các chuyên gia cho rằng 72 giờ đầu tiên sau thảm họa là "thời gian vàng" để cứu hộ. Người mắc kẹt dưới lòng đất có thể cầm cự một thời gian nếu không có thức ăn, nhưng họ có thể nhanh chóng bị đe dọa tính mạng nếu thiếu nước uống và không khí để thở. 

Anil Pokhrel, chuyên gia về giảm nhẹ rủi ro thiên tai và là cựu lãnh đạo cơ quan quản lý thảm họa Nepal, nhận định trận lũ đã bộc lộ những hạn chế trong năng lực cứu hộ của quốc gia này. Ông cho biết lực lượng cứu hộ đã mất nhiều thời gian để xác định chính xác cửa hầm và tọa độ, đồng thời thiếu thiết bị hạng nặng cũng như nhân lực được đào tạo chuyên sâu.

"Địa hình hiểm trở, hẻo lánh cùng thời tiết xấu khiến tình hình trở nên khó khăn hơn. Ngoài ra, chúng tôi không có đủ nhân lực được đào tạo bài bản để thực hiện những chiến dịch cứu hộ phức tạp như vậy", ông nói.

Ông Pokhrel nói thêm rằng Nepal có hơn một thế kỷ kinh nghiệm trong việc xây dựng đường hầm nhưng lại chuẩn bị rất kém cho các chiến dịch cứu hộ hầm ngầm phức tạp.

"Chúng tôi quá tập trung vào khâu thiết kế và thi công đường hầm mà chưa có sự chuẩn bị chu đáo cho các công tác cứu hộ", ông kết luận.