Liệu Brendan Rodgers đã tỉnh mộng?

Mong muốn thiết kế một sơ đồ 3-5-2 mạnh mẽ của nhà cầm quân người Bắc Ireland như đám lửa đang nhen nhóm nhưng bị... dội một xô nước lạnh sau trận thua Arsenal.

Ra sân với sơ đồ 3 hậu vệ lần thứ sáu ở mùa giải năm nay, Liverpool tỏ ra vô cùng quyết tâm trong giai đoạn đầu trận đấu gặp Arsenal, nhưng kể từ sau bàn thua đầu tiên, họ gần như tê liệt. Đó cũng chính là kết quả dễ thấy trong suốt quá trình thử nghiệm sơ đồ của Brendan Rodgers thời gian qua: luôn có một điều gì đó thiếu đi.

Nếu cho rằng 3 hậu vệ là một sơ đồ tồi thì quả là không phải. Juventus đã hai năm liên tiếp thống trị nước Ý bằng sơ đồ ấy, Walter Mazzarri đã biến những tập thể “làng nhàng” của Napoli và Inter Milan thành những ứng cử viên vô địch bằng sơ đồ ấy, Italia đã khiến tiqui-taca huyền thoại của ĐT Tây Ban Nha tắt lịm tại Confederations Cup 2015 bằng sơ đồ ấy, và còn rất rất nhiều ví dụ tiêu biểu khác nữa.

Nói tới mẫu sơ đồ 3 hậu vệ và áp dụng lối chơi kiểm soát bóng - kiểm soát thế trận, hẳn nhiều người sẽ nhớ tới Marcelo Bielsa cũng như Barcelona trong triều đại Pep Guardiola – Tito Vilanova. Bản thân HLV Rodgers chưa bao giờ giấu giếm triết lý bóng đá tương đồng với những người đồng nghiệp cao tay kể trên, và thành công của bộ ba ấy rất có thể chính là một trong những nền tảng quan trọng để ông quyết định áp dụng mẫu sơ đồ 3 hậu vệ vào Liverpool.

Tuy nhiên, khác với 4-4-2 trước kia hay 4-2-3-1 ngày nay, đây là dạng chiến thuật vô cùng đặc thù, đồng nghĩa rằng nó sẽ không thể thành công nếu thiếu đi những yếu tố cốt lõi.

Yếu tố đầu tiên có thể kể tới là hai vị trí chạy cánh. Trong các kiểu sơ đồ phổ biến, mỗi biên đều có 2 cầu thủ chia ra cho 2 nhiệm vụ tấn công và phòng ngự, trong khi sơ đồ 3-5-2 chỉ có 1. Thế nên các cầu thủ chạy cánh này được đòi hỏi phải toàn diện về kỹ năng hỗ trợ công thủ, có nền tảng thể lực tốt để lên xuống đều đặn, và phải có nhạy cảm vị trí tốt. Ở Liverpool hiện tại có 2 cái tên hoàn toàn phù hợp: Glen Johnson và Jose Enrique. Tuy nhiên thế chắc chắn là không đủ cho chặng đường dài, và sự thật là cả hai đều quá nhạy cảm với chấn thương thời gian qua nên Liverpool thường xuyên gặp khó khăn bởi không ai trong số những cái tên lành lặn thực sự phù hợp với vai trò này.

Yếu tố thứ hai có tầm quan trọng tương đương, đó là 3 vị trí tiền vệ trung tâm. Có rất nhiều cách để sắp xếp 3 vị trí này. Ví dụ, HLV Mazzarri là người ưu dùng 2 tiền vệ phòng thủ và 1 tiền vệ tấn công. Ở Napoli, ông bắt cặp Gokhan Inler – Valon Behrami trong vai trò càn quét còn Marek Hamsik dâng cao hơn. Ở Inter Milan, ông sử dụng Esteban Cambiasso – Fredy Guarin đánh chặn phía sau Ricky Alvarez. Hoặc như Juventus hiện tại, Andrea Pirlo chơi thấp nhất để đóng vai trò nhạc trưởng, và để bù lại điểm yếu về mặt thể lực của anh, bộ ba Paul Pogba – Arturo Vidal – Claudio Marchisio luôn sẵn sàng cho nhiệm vụ con thoi vừa thủ vừa công.

Ở Liverpool, sự cân bằng này là vô cùng thiếu thốn. Nếu xét chung về mặt khả năng, Gerrard khá giống với Pirlo: có khả năng luân chuyển bóng và phát động tấn công đẳng cấp nhưng không còn đủ sức để di chuyển khắp mặt sân. Nhưng Gerrard lại không có những gương mặt đẳng cấp bù trừ cho điểm yếu của mình như Andrea Da Vinci.

Lucas Leiva từng là một trong những tiền vệ thủ xuất sắc trong giai đoạn 2010-2011, nhưng hai chấn thương dài hạn liên tiếp trong năm 2012 đã khiến anh sa sút rất nhiều. Jordan Henderson luôn chạy không biết mệt mỏi, nhưng hiệu quả là không đủ để kể ra. Tiền vệ trung tâm còn lại là Joe Allen thì đánh vật với chấn thương suốt từ đầu mùa. Chất lượng trung tuyến của Liverpool vì vậy nên vô cùng thấp.
Trong số những trận bị mất điểm của đội chủ sân Anfield mùa giải này, phần nhiều trong số đó là do chất lượng tồi của các tiền vệ trung tâm: hòa Swansea 2-2 ngày 17/9, thua Southampton 0-1 ngày 21/9 và mới đây nhất là màn thể hiện đáng thất vọng trên sân Emirates sáng 3/11.

Thành tích tốt của Liverpool thời gian qua rõ ràng có phần lợi không nhỏ từ lịch thi đấu “dễ thở”. Dễ nhận thấy rằng bất chấp sự chú ý được hướng về phong độ khủng khiếp của cặp Luis Suarez – Daniel Sturridge thì những nỗi lo ở các vị trí khác vẫn liên tục hiển hiện. Tháng 12 chông gai sắp tới, và có lẽ HLV Rodgers nên quay lại với sơ đồ 4-2-3-1 cơ bản hơn. Họ cần đứng vững trước khi kỳ chuyển nhượng mùa đông bắt đầu.