Khủng hoảng tuổi già của người độc thân

Năm 2016, chị Zhang Mei được thuê chăm sóc bà Wu Fang, 84 tuổi, mắc Alzheimer và con gái Wang Li tại quận Phổ Đà, Thượng Hải. Đến năm 2021, Wang Li cũng được chẩn đoán mắc bệnh giống mẹ. Mọi sinh hoạt của hai người dồn cả vào chị Zhang.

Gia cảnh bà Wu neo đơn. Chồng bà qua đời hơn 10 năm trước. Một con gái định cư nước ngoài bặt âm vô tín từ 2025. Hai em gái của bà cũng đã cao tuổi, sống xa và từ chối nhận trách nhiệm giám hộ. Lương hưu của hai mẹ con khoảng 20.000 tệ (2.800 USD) mỗi tháng, nhưng phải trích gần 16.000 tệ trả nợ mua nhà. Khoản dư ít ỏi không đủ để trang trải y tế.

Kiệt sức, chị Zhang muốn nghỉ việc và đưa hai mẹ con vào viện dưỡng lão, nhưng vướng quy định bắt buộc phải có người giám hộ hợp pháp ký giấy tờ. Tháng 3/2026, sau khi điều tra nhân thân, tòa án xác định hai mẹ con không còn năng lực hành vi dân sự và chỉ định ủy ban khu dân cư làm người giám hộ.

Cán bộ quỹ Cộng đồng Thành Đô khảo sát một trường hợp có nguy cơ không có người giám hộ. Ảnh: China Youth Daily

Trường hợp mẹ con bà Wu không cá biệt ở Trung Quốc. Tháng 2/2026, bà Deng, 53 tuổi, độc thân, cha mẹ đã mất, bị nhồi máu não tại nhà thuê ở quận Từ Hối, Thượng Hải. Nơi ở thực tế khác địa chỉ hộ khẩu, khiến ủy ban khu dân cư ở cả hai nơi e ngại việc đứng ra bảo lãnh y tế. Cuối cùng, cơ quan dân chính quận phải can thiệp, chỉ định giám hộ tạm thời để bà được cấp cứu.

Trung Quốc đang đối mặt với tốc độ già hóa dân số nhanh. đi kèm với đó là số người có nguy cơ không còn thân nhân chăm sóc đang tăng. Đến cuối năm 2025, nước này có khoảng 323 triệu người trên 60 tuổi, trong đó 17 triệu người mắc chứng mất trí nhớ. Khảo sát năm 2023 cho biết 80% người cao tuổi neo đơn lo sợ không có người đưa đi cấp cứu hoặc lo hậu sự. Riêng Thượng Hải hiện có 5,84 triệu người trên 60 tuổi, chiếm 37,6% dân số có hộ khẩu.

Luật sư Zhao Yuping cho biết rủi ro thiếu người giám hộ xảy ra cả với những người có con cái nhưng định cư nước ngoài.

Để giải quyết bài toán này, từ năm 2023, Thượng Hải đã đưa dịch vụ giám hộ vào danh mục chăm sóc cơ bản và phát triển các tổ chức xã hội chuyên nghiệp. Các đơn vị này thay mặt gia đình thăm hỏi, thuê người chăm sóc, thanh toán viện phí. Tài sản của người được giám hộ gửi vào tài khoản công chứng để chống lạm dụng.

Giới chuyên gia khuyên người cao tuổi nên sắp xếp việc ủy quyền từ khi còn minh mẫn để đảm bảo quyền lợi khi xảy ra biến cố.