"Đảng Năm sao" của Beppe Grillo nhấn mạnh không có chính khách chuyên nghiệp trong ứng cử viên, kể cả Grillo cũng chưa từng giữ chức vụ nào trong công quyền. Hình thái đấu tranh này mang dấu hiệu của thế kỷ 21.
|
|
Ðây là một đảng "chống chính trị gia". Khi vận động, họ dùng mạng lưới xã hội để nối kết nhiều thành phần khác nhau và các dân biểu sau khi đắc cử đã được cử tri dồn phiếu qua một blog riêng cho lãnh tụ Grillo.
Diễn viên hài Beppe Grillo đứng đầu "Phong trào Năm sao" (M5S) giành chiến thắng vẻ vang trong cuộc bầu cử 24 - 25.2 thu được một phần tư số phiếu, đã thẳng thừng bác bỏ lời mời liên minh của ông Pier Luigi Bersani, người đứng đầu Đảng Dân chủ cánh tả (DP) về nhất trong cuộc đua.
Ngày 1.3, ông Pier Luighi Bersani đưa ra khả năng thành lập chính phủ thiểu số dựa trên một liên minh lỏng lẻo trong Quốc hội. Hiện chưa rõ các thành viên M5S có ủng hộ tuyên bố trước đó của người đứng đầu M5S phản đối liên danh với DP hay không. Cùng ngày, Tổng thống Ý Giorgio Napolitano đã bác bỏ khả năng sớm tổ chức một cuộc tổng tuyển cử mới.
Tháng 10.2009, danh hài truyền hình Ý là Beppe Grillo lập ra đảng chính trị lấy tên là "Phong trào Năm sao" (Movement of 5 Stars) với năm mục tiêu tranh đấu: điện nước công cộng, di động bền vững, phát triển, internet và môi sinh.
Vào thời điểm ấy, đa số dư luận cho rằng đấy chỉ là trò mị dân và cực đoan. Thế nhưng kết quả bầu cử đã gây nên sự choáng váng.
Ðảng M5S đạt 25,6% số ghế tại Hạ viện và 23,8% tại Thượng viện. Tức là cứ bốn người đi bầu lại có một người bỏ phiếu cho một đảng thuộc loại ngoài lề, có đặc tính hoài nghi chính trị, chán ngán EU. Hai chính đảng lớn DP và đảng Nhân dân tự do thuộc cánh hữu không đủ đa số quá bán để cầm quyền.
Với 29,6% số ghế tại Hạ viện và 31,6% tại Thượng viện, DP có quyền "chào hàng", nhưng khó đoàn kết được với đảng Nhân dân tự do, có 29,2% số ghế tại Hạ viện và 30,7% tại Thượng viện.
Ngay sau khi có kết quả, các thị trường chứng khoán Mỹ rồi châu Á và châu Âu đều tuột giá nặng vì sự hỗn loạn trên chính trường Ý.
Hình thái đấu tranh này mang dấu hiệu của thế kỷ 21. Nhưng nó cũng quy tụ phản ứng của quần chúng như sáu bảy chục năm trước, theo truyền thống nổi loạn thường trực của xã hội Ý.
Trong 66 năm qua, Ý đã có 61 chính phủ khác nhau! Ðằng sau hài kịch này là những khó khăn của cường quốc kinh tế thứ ba trong nhóm 17 quốc gia của khối Euro, sau Ðức và Pháp. Kinh tế xứ này đang bị suy thoái trầm trọng nhất kể từ 20 năm, với tỷ lệ thất nghiệp hơn 11%.
Kết thúc một chính quyền kỹ trị
Mario Monti là giáo sư kinh tế, chuyên gia có thẩm quyền và uy tín trong giới khoa bảng. Cuối năm 2011, khi Ý bị khủng hoảng và chính quyền của Silvio Berlusconi phải từ chức, ông Monti được mời làm thủ tướng từ tháng 11 và lập ra một nội các toàn những kỹ thuật gia chứ không có chính trị gia.
Từ tháng 11 - 12.2012, chính quyền Monti phần nào ổn định được nhiễu loạn bên trong và tránh được hậu quả của vụ khủng hoảng Euro bên ngoài. Nhưng chỉ sau một thời gian, nhân vật sáng giá này gặp trở ngại.
Vì vậy, Thủ tướng Mario Monti mới quyết định từ chức sau khi Quốc hội phê chuẩn xong ngân sách của tài khoá 2013. Giải pháp cứu nguy qua giảm chi và tăng thuế hết thời.
Không khí chung của xã hội Ý là tinh thần hoài nghi sự thống nhất tiền tệ, ngao ngán với các điều kiện và giải pháp Âu châu và bất mãn với các chính khách lẫn nước Ðức.
Những ách tắc chính trị ngày càng trầm trọng hơn và gây ra hiệu ứng tai hại cho toàn châu Âu. Những gì xảy ra tại Ý chỉ là tái diễn của bi kịch Hy Lạp cách đây một năm.
Tuy Ý chưa nguy kịch bằng Hy Lạp, nhưng phản ứng của các nhóm cực đoan ở vòng ngoài chống lại dòng chính lưu là điều đáng chú ý. Xu hướng phản lại truyền thống châu Âu có thể sẽ lan rộng qua nhiều nước, kể cả Pháp, Tây Ban Nha và các nước miền Nam. Ðây là kết quả của khủng hoảng niềm tin và những thất bại triền miên trong quá trình hội nhập của EU.
Vì vậy, người ta không chỉ ngại là làm sao các đảng phái của Ý tìm ra đồng thuận để lãnh đạo xứ này. Người ta còn sợ là kiến trúc châu Âu, với 27 nước của EU và 17 nước của khối Euro có thể bị rung chuyển tận gốc rễ.
Khi một cường quốc như nước Anh còn cho biết là sẽ tổ chức trưng cầu dân ý vào năm 2015 để quyết định về vị trí và quy chế của Anh trong EU thì người ta lo sợ kịch bản tan rã.
Ðấy là bài toán lưỡng nan của đệ nhất cường quốc kinh tế ở châu Âu là Ðức. Xứ này có nền kinh tế mạnh nhất châu Âu mà 50% tuỳ thuộc vào xuất cảng và đa số là xuất sang châu Âu. Vì vậy Ðức mới gặp hai nan giải.
Một là nhờ sức mạnh kinh tế của mình mà chấp nhận chính sách khắc khổ để vượt qua khó khăn chồng chất nhằm duy trì khối Euro vì quyền lợi của Ðức. Hai là phải đòi các nước lâm nạn miền Nam cũng áp dụng chế độ khắc khổ chứ không thể trông cậy vào sự cưu mang của Ðức hay ECB.
Thời gian tới, Ý là một nước không đảng nào cai trị được. Sau khi mặc cả rất lâu để thành hình, chính phủ liên hiệp có khi sẽ đổ rất mau. Và dân Ý sẽ đi bầu lại! Khủng hoảng châu Âu sẽ tái diễn và gây khó cho các nước trong Euro, nhất là Ðức. Ðồng Euro mất giá, nhưng vì Mỹ còn đắm trong trận chiến ngân sách, vàng sẽ lại lên ngôi.