Lần đầu tiên trong vòng 17 năm qua, ngày 1/10 Chính phủ liên bang Mỹ bắt đầu đóng cửa một số cơ quan liên bang sau khi Quốc hội không thể chấm dứt được cuộc tranh cãi về ngân sách hoạt động cho năm tới.
Chính phủ Mỹ đã phải đóng cửa từ ngày 1/10 (Ảnh minh họa).
Trong ngày 30/9, các nghị sỹ thuộc Đảng Cộng hòa đã nhiều lần yêu cầu Chính phủ phải hoãn hoặc hủy bỏ các cải cách y tế của Tổng thống Obama thì mới thông qua ngân sách. Tuy nhiên, các yêu cầu này đã bị các đồng minh của ông Obama tại Thượng viện do Đảng Dân chủ kiểm soát bác bỏ.
Đến 23h50 ngày 30/9 (giờ địa phương), Văn phòng ngân sách Nhà Trắng đã phát đi yêu cầu đóng cửa nhiều cơ quan chính phủ, khởi đầu cho quá trình khoảng 800.000 nhân viên liên bang được cho nghỉ việc vô thời hạn, các khoản thanh toán lương hưu và trợ cấp cho các cựu chiến binh sẽ bị tạm ngừng chi trả, các địa điểm du lịch như Tượng Nữ thần Tự Do, các công viên quốc gia và viện bảo tàng sẽ đóng cửa với các du khách.
Bộ Quốc phòng Mỹ đã ra thông báo yêu cầu quân nhân tiếp tục thi hành nhiệm vụ như thường, còn đa số các nhân viên dân sự thì phải ở nhà. Do có khoản chi phí làm đơn để trang trải nên Bộ Ngoại giao Mỹ vẫn sẽ tiếp tục xử lý đơn xin cấp thị thực từ nước ngoài và đơn xin cấp hộ chiếu Mỹ. Các đại sứ quán, lãnh sự ở nước ngoài sẽ tiếp tục cung cấp dịch vụ cho công dân Mỹ.
Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao Mỹ trong tuần này đã cảnh báo các hoạt động lãnh sự tại Mỹ và ở nước ngoài sẽ chỉ hoạt động khi còn có đủ tiền hỗ trợ hoạt động. Trong trường hợp không có tiền để hoạt động, các hồ sơ xin thị thực, xin cấp hộ chiếu tại Mỹ sẽ bị ngưng trệ, gây thất thoát lớn cho ngành công nghiệp du lịch và hàng không nước này.
Về phía Tòa án, các tòa án liên bang thường sẽ tiếp tục hoạt động trong vòng 10 ngày sau khi Chính phủ bắt đầu đóng cửa. Tuy nhiên, nếu việc đóng cửa tiếp diễn, các cơ quan tư pháp có thể sẽ phải cho nghỉ phép không lương đối với những nhân viên làm những việc không được coi là thiết yếu. Bộ Tư pháp sẽ tiếp tục xử lý những vụ án hình sự nhưng có thể phải đình chỉ nhiều vụ việc dân sự.
Việc đóng cửa các địa điểm du lịch cũng sẽ gây thất thu lớn cho ngân sách địa phương và ngành Du lịch Mỹ. Hoạt động của các cơ quan nghiên cứu dịch bệnh, nghiên cứu khoa học được cho là không quan trọng có thể cũng sẽ bị ngừng hoạt động. Chỉ có các nhân viên làm việc tại các bộ phận thiết yếu, có ảnh hưởng đến an ninh quốc gia và an toàn công cộng mới được tiếp tục làm việc từ ngày 1/10 trở đi.
Bà Sylvia Mathews Burwell – Giám đốc ngân sách của ông Obama – nói rằng các cơ quan của Chính phủ sẽ phải thực hiện các kế hoạch đóng cửa theo trình tự và thúc giục Quốc hội nước này nhanh chóng thông qua một giải pháp ngân sách tạm thời, cho phép Chính phủ mở cửa trở lại. Nếu Quốc hội có thể thống nhất được về một dự luật ngân sách mới thì việc đóng cửa Chính phủ có thể sẽ kéo dài trong vòng vài ngày thay vì vài tuần. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có dấu hiệu cho thấy 2 đảng có thể ngồi lại với nhau để phá vỡ thế bế tắc.
Cuộc khủng hoảng hiện nay có nguồn gốc từ một chiến dịch do các nghị sỹ Cộng hòa tại Hạ viện có tên gọi “đảng Trà” tiến hành nhằm lật đổ chương trình Obamacare – một trong những thành tựu chính trị chính của ông Obama trong chính sách đối nội. Nói một cách rộng hơn, việc đóng cửa của Chính phủ Mỹ là cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất trong một loạt những sự đụng độ về ý thức hệ giữa Đảng Dân chủ của ông Obama và Đảng Cộng hòa hiện kiểm soát Hạ viện về tầm vóc của Chính phủ và vai trò của nó trong đời sống quốc gia.
Trước đó, ông Obama đã cảnh báo rằng việc đóng cửa Chính phủ có thể gây ảnh hưởng xấu đến nền kinh tế Mỹ vốn đang phục hồi một cách chậm chạp sau cuộc suy thoái tồi tệ nhất trong vài thập kỷ trở lại đây. Các nhà tư vấn về kinh tế vĩ mô nói rằng, việc đóng cửa Chính phủ sẽ làm giảm tốc độ tăng trưởng, hiện đạt 2,5%/năm trong quý II.
Việc đóng cửa kéo dài có thể gây thiệt hại cho nền kinh tế Mỹ khoảng 1 tỉ USD mỗi tuần và nếu kéo dài trong 2 tuần sẽ dẫn đến việc giảm 0,3% điểm trong tổng GDP. Ngoài ra, nó cũng tác động nghiêm trọng đến người lao động khiến họ phải vất vả vật lộn với các khoản chi trả tiền vay mua nhà, mua xe và các khoản chi tiêu khác như hóa đơn điện, nước, đóng học…
Hiện nay, phe Cộng hòa cũng đang yêu cầu ông Obama nhượng bộ trong các cải cách về y tế để có thể đạt được một thỏa thuận về việc tăng trần nợ công hiện ở mức 16,7 nghìn tỷ USD, để tránh khả năng nước Mỹ sẽ lần đầu tiên trong lịch sử vỡ nợ vào giữa tháng 10 này.