Chìa khóa cho sự tồn vong của chính phủ Tổng thống Assad

Maher có thể là chìa khóa cho sự tồn vong của chính quyền Assad.

Maher Assad là chỉ huy của đội quân tinh nhuệ bảo vệ thủ đô Damascus trong suốt hơn 2 năm nội chiến và đến giờ vẫn thành công trong vai trò này.

Bashar al-Assad vốn là một bác sĩ nhãn khoa ở London đã may mắn thừa kế chức Tổng thống sau khi người anh cả Basil, người thừa kế chính thức đã được chuẩn bị chu đáo cho vai trò này đột ngột qua đời trong một vụ tai nạn xe hơi năm 1994.

Bashar là người hoàn toàn không có chút kinh nghiệm quân sự hay chính trị nào khi ông lên cầm quyền vào năm 2000. Basil và Bashar Assad thường xuất hiện cùng nhau trên các áp phích, phương tiện truyền thông, nhưng Maher Assad (45 tuổi) thì ngược lại hoàn toàn. Bạn bè, đồng nghiệp và thậm chí là kẻ thù đều mô tả Maher là một người có phong cách quân sự thấm vào máu. 15.000 binh sĩ trong Sư đoàn thiết giáp 4 do Maher chỉ huy là các thành viên của dân tộc thiểu số Alawite - bộ tộc của gia đình Assad và xem cuộc nội chiến như một trận chiến cho sự sống còn của họ.

Trong hơn 2 năm nội chiến, Maher đã cố thủ vững chắc thủ đô Damascus, đánh bại các đợt tấn công của kẻ thù.Maher là người ủng hộ phản ứng kiên quyết chống lại phe đối lập trong suốt cuộc nổi dậy. "Ngay từ đầu, Maher đã cho rằng các cuộc nổi dậy phải được dập tắt trước khi các cuộc đàm phán diễn ra", Fawaz A. Gerges, Giám đốc Trung tâm Trung Đông tại Trường Kinh tế London, cho biết. "Sự tồn vong của chính quyền Assad phụ thuộc vào khả năng Maher ngăn chặn các phiến quân xâm nhập vào Damascus và lật đổ chính phủ của anh trai mình.... Nếu Damascus thất thủ, chính quyền Assad cũng sẽ sụp đổ".

Maher cũng đóng một vai trò trong việc cải tổ quân đội khi cuộc xung đột kéo dài khiến hàng chục quan chức cấp cao bị ám sát, nhiều tướng tá đào thoát. Quân đội Syria đã giành lại được ưu thế trong năm nay với một loạt cuộc tấn công mạnh mẽ gây thương vong lớn cho quân nổi dậy và giành lại các thị trấn chiến lược.

"Quân đội Syria đã thay đổi từ một tổ chức cũ kỹ, đầy lính nghĩa vụ thụ động và mệt mỏi thành một cỗ máy chiến tranh đô thị, đầy những tay súng kỹ năng và thiện chiến", Gerges nói. Tầm quan trọng của Maher gia tăng sau khi người anh rể Assef Shawkat đảm nhiệm chức Thứ trưởng Bộ quốc phòng thiệt mạng trong vụ đánh bom tháng 6/2012. Vợ của Shawkat, Bushra là một cố vấn chính trong chính quyền Tổng thống Bashar Assad trước khi rời đất nước.

Một số anh em họ của Tổng thống Syria cũng đảm nhiệm các chức vụ quan trọng, nhưng cho đến nay Maher vẫn là người nổi bật nhất.Sư đoàn 4 bị cáo buộc đứng sau vụ tấn công hóa học ở ngoại ô Damascus hôm 21.8. Tuy nhiên, cho đến nay phe đối lập không thể đưa ra bằng chứng cho cáo buộc này.

Mối quan hệ giữa Tổng thống Bashar và Maher có thể nói là tốt đẹp bởi vị Thiếu tướng này cho đến nay vẫn tỏ ra không thèm muốn quyền lực của anh trai mình. Năm ngoái, khi quân nổi dậy tấn công trực tiếp vào trung tâm Damascus, đã có một số tiếng hô hào kêu gọi Maher thay thế anh trai mình trong những cuộc biểu tình ủng hộ chính phủ. Tuy nhiên, những tiếng hô rải rác này đã sớm chấm dứt.

Hisham Jaber, một vị tướng quân đội Lebanon đã về hưu, người đã nghiên cứu quân đội Syria và từng có liên lạc với viên chức từ Sư đoàn 4, cho biết Maher Assad được biết đến là một chỉ huy  "dũng cảm và trong một số khía cạnh thì ông là người mạnh mẽ, người có rất nhiều kinh nghiệm quân sự". Ông được cấp dưới tôn trộng và cũng nể sợ trước tính nghiêm minh của mình, Jaber nói. Tuy nhiên, trong mắt phe đối lập, Maher bị cáo buộc là người dẫn đầu cuộc đàm áp đẫm máu phe bất đồng chính kiến kể từ khi cuộc nổi dậy bắt đầu từ tháng 3/2011 với các phần lớn là các cuộc biểu tình ôn hòa chống lại chính quyền Assad.

Trong tháng 4/2013, một nhóm nhân quyền Syria tuyên bố một số cựu tù nhân nói rằng họ đã bị đánh đập bởi lính canh của nhà tù bí mật do Sư đoàn 4 thiết lập quanh thủ đô Damascus, nơi hàng trăm người phản đối chính quyền bị giam giữ. Mohammed al-Tayeb, một nhà hoạt động đối lập tại vùng ngoại ô Douma của thủ đô Damascus, cũng mô tả Maher là một "gã đồ tể tàn nhẫn". Cũng có nhiều nhà đối lập hoạt động tại Syria cáo buộc Maher Assad đứng đằng sau cuộc đàn áp tù nhân nổi loạn hồi tháng 7/2008 tại Damascus, nhưng đến nay chưa có bằng chứng nào xác thực chứng minh cho cáo buộc đó.

Qassem Saadeddine, một cựu đại tá quân đội Syria và phát ngôn viên của Hội đồng quân sự tối cao của quân nổi dậy, tố Maher Assad mua lòng trung thành của những người gần gũi với mình bằng tiền. "Ông ấy mang lại cho họ tiền bạc, xe hơi, nhà cửa và tất cả các phương tiện giải trí. Ông ấy kiểm soát đất nước và quân đội", Saadeddine nói thêm. Maher Assad kết hôn với một thành viên của người Hồi giáo Sunni, phe nổi dậy, ở Syria. Người vợ Manal Jadaan đã sinh hạ cho Maher ba người con gồm 2 gái và một bé trai 18 tháng tuổi. Gia đình ông sống trong một biệt thự gần dinh tổng thống ở Damascus.Maher Assad đam mê đua ngựa và sở hữu một trang trại ngựa trong khu vực Yaafour, gần Damascus.