Trung Quốc sắp cất nhắc ngoại trưởng Dương Khiết Trì lên tiếp quản cương vị uỷ viên Quốc vụ viện giám sát toàn bộ chính sách đối ngoại.
|
|
Chủ nhiệm Văn phòng các vấn đề Đài Loan Vương Nghị làm ngoại trưởng và thứ trưởng Ngoại giao Trương Chí Quân làm trưởng ban Đối ngoại.
Theo giáo sư về luật pháp và các vấn đề chính trị Cố Túc thuộc đại học Nam Kinh, những nhân vật chủ chốt nói trên đều là những người am hiểu sâu về Mỹ và Nhật.
Ông Dương Khiết Trì được đánh giá là nắm rất rõ về quan hệ Trung - Mỹ do từng làm đại sứ tại Washington từ 2001 đến 2005. Ông Trương Chí Quân cũng là một chuyên gia hàng đầu về Mỹ. Những hiểu biết này sẽ giúp ích không nhỏ trong bối cảnh Trung Quốc lo lắng Mỹ tìm cách kiềm chế sức mạnh của nước này thông qua chiến lược Á tâm. Hai nước còn có bất đồng trên nhiều vấn đề, từ tranh chấp lãnh thổ đến tự do thương mại.
Các mối quan hệ với Mỹ, Nhật là ưu tiên số một của các nhà lãnh đạo Trung Quốc, những người vẫn xem Mỹ là tác nhân chính trong hầu hết các vấn đề, từ tranh chấp biển đảo, đến chương trình hạt nhân Bắc Triều Tiên, hay vấn đề dân chủ/nhân quyền. Có thể nói trôi chảy tiếng Nhật, ngoại trưởng tương lai Vương Nghị còn là một chuyên gia lâu năm về Nhật Bản. Ông từng đại diện cho Trung Quốc trong đàm phán sáu bên về Triều Tiên 2007 - 2008 và làm tổng lãnh sự tại Tokyo từ 1989 - 1994. Trung Quốc muốn gửi đi thông điệp rằng, quan hệ Trung - Nhật sẽ trở thành vấn đề quan trọng nhất trong những vấn đề quan trọng.
Trước áp lực đòi dân chủ
Một trong những hồ sơ làm đau đầu nhất đối với dàn lãnh đạo mới chính là vấn đề dân chủ/nhân quyền. Bắc Kinh không chỉ chịu sức ép trong nước, mà còn bắt đầu bị dư luận quốc tế tấn công trực diện. Nhật báo Pháp Libération mô tả tình trạng Trung Quốc bị "nội ngoại giáp công". Tờ báo này cho biết, ngày 28.2, đại sứ quán Trung Quốc ở nhiều nước đã đồng loạt nhận được thư đề nghị được ký bởi 400.000 người thuộc 130 quốc gia và 140 người từng đoạt giải Nobel Hoà bình. Nội dung yêu cầu thả người đoạt giải Nobel Hoà bình Lưu Hiểu Ba và chấm dứt việc quản thúc tại gia đối với vợ của ông Lưu.
Cách đây một tuần, khoảng 100 người bao gồm các nhà văn, nhà báo và luật sư đã gửi thư ngỏ đề nghị Quốc hội phê chuẩn Công ước quốc tế về các quyền chính trị và dân sự của Liên hiệp quốc, một văn bản Trung Quốc đã ký năm 1998, nhưng chưa áp dụng trên thực tế. Cuối năm ngoái, một giáo sư luật thuộc đại học Bắc Kinh đã cùng với hơn 70 luật gia đồng ký tên kiến nghị yêu cầu Bắc Kinh thực thi chế độ tam quyền phân lập. Bản kiến nghị này cũng nhấn mạnh đến vấn đề tự do ngôn luận và cho rằng, nếu triệt tiêu quyền tự do ngôn luận, đất nước sẽ chìm sâu trong bất ổn.
Trong xã luận đón chào năm mới 2013, một tạp chí mạng tại Trung Quốc đã yêu cầu Bắc Kinh cải cách chính trị và kêu gọi nhà cầm quyền tôn trọng hiến pháp. Trước làn sóng này, phản ứng của Bắc Kinh cho thấy một tương lai không mấy sáng sủa. Tờ Libération cho biết, hồi tháng rồi, trên một ấn phẩm chính thức, ông Hồ Cẩm Đào, hiện vẫn nắm ghế Chủ tịch nước, đã cho rằng những nhà dân chủ Trung Quốc bị giật dây bởi "các thế lực thù địch với ý đồ Tây hoá" Trung Quốc. Bên cạnh đó, ông Hồ Cẩm Đào cũng ra lệnh "tiến hành những biện pháp hữu hiệu để ngăn cản họ".
Bắt đầu ngán ngẩm Bắc Triều Tiên
Một hồ sơ khác làm đau đầu dàn lãnh đạo mới trong lĩnh vực ngoại giao, đó là nước láng giềng mà Bắc Kinh ra sức bảo vệ bấy lâu nay - CHDCND Triều Tiên. Nhật báo Le Monde đăng bài của thông tín viên Brice Pedroletti tại Bắc Kinh cho biết, vụ thử hạt nhân lần thứ ba vừa qua của Bắc Triều Tiên đã làm lộ rõ hơn thái độ bớt gắn bó của Bắc Kinh đối với Bình Nhưỡng. Dân Trung Quốc sống trong khu vực ranh giới với Bắc Triều Tiên cũng tỏ ra lo lắng. Cư dân mạng tại Trung Quốc còn không ngại cảnh báo: coi chừng "nước anh em" sẽ trở thành "kẻ thù thật sự".
Làn sóng phản đối này dâng lên cả ở các cơ quan truyền thông chính thức. Trước khi Bắc Triều Tiên thử hạt nhân lần thứ ba, tờ Hoàn Cầu Thời báo thuộc Đảng Cộng sản Trung Quốc đã không ngại cảnh báo việc Bình Nhưỡng sẽ trả giá đắt nếu thử hạt nhân. Sau vụ thử, Tân Hoa Xã đã lên tiếng trách cứ Bình Nhưỡng. Còn Hoàn Cầu Thời báo thì cho đăng ý kiến một chuyên gia Hàn Quốc cảnh báo nguy cơ đối với Trung Quốc nếu Bắc Triều Tiên có vũ khí hạt nhân.
Theo tác giả, thái độ này của phía Trung Quốc bắt đầu thành hình từ sau vụ thử hạt nhân lần hai vào năm 2009 của Bắc Triều Tiên. Giới chiến lược gia Trung Quốc cho rằng Bắc Kinh phải dừng chịu phí tổn vì Bình Nhưỡng. Dòng tư tưởng này đã củng cố thêm phe có đầu óc cải cách trong Đảng Cộng sản Trung Quốc. Tiếp thêm sức mạnh cho xu thế chính trị đó, một làn sóng xa lánh Bình Nhưỡng đã đến từ giới doanh nhân. Các doanh nhân Trung Quốc bắt đầu chán nản với những khó khăn trong làm ăn với đồng minh Bắc Triều Tiên và có khuynh hướng tìm đến làm ăn tại Seoul. Giới chuyên gia còn lên tiếng khẳng định: "Thật sai lầm khi cho rằng Bắc Triều Tiên sụp đổ sẽ là một thảm hoạ đối với Trung Quốc".