Russia Today ngày 8-2 đưa tin, Thủ tướng Đức Angela Merkel tuyên bố không thể chấp nhận thái độ thiếu tôn trọng EU của bà Victoria Nuland, đặc phái viên cao cấp của Mỹ tại châu Âu, khi có những lời bình phẩm khiếm nhã về chính sách EU đối với Ukraine trong đoạn băng bị rò rỉ trên mạng. Tuyên bố của bà Merkel cho thấy quan hệ giữa Mỹ và EU xuất hiện rạn nứt về vấn đề Ukraine.
Tổng thống Ukraine Yanukovich và bà Victoria Nuland trong cuộc gặp tại Kiev diễn ra ngày 6-2.
Chỉ trích EU
Hai đoạn băng làm “dậy sóng quan hệ” Mỹ và EU xuất hiện liên tiếp trên mạng trong tuần này. Đoạn băng thứ nhất ghi âm cuộc nói chuyện giữa bà Victoria Nuland và Đại sứ Mỹ tại Ukraine Geoff Pyatt về việc lựa chọn các nhân vật thuộc phe đối lập tham gia chính phủ ở Ukraine và việc LHQ chỉ định đặc phái viên mới ở nước này. Trong đó, bà Nuland đã sử dụng những lời lẽ chỉ trích nặng nề đối với chính sách của EU trong vấn đề Ukraine. Theo Reuters, đoạn ghi âm này được thực hiện trước ngày 27-1, thời điểm lãnh đạo phe đối lập Arseny Yatsenyuk từ chối trở thành Thủ tướng theo đề nghị của Tổng thống Ukraine Viktor Yanukovich.
Trong khi đó, ở đoạn băng thứ hai, được tiết lộ ngày 7-2, hai quan chức của EU đã tỏ ra giận dữ trước sự chỉ trích của bà Nuland. Trong cuộc trao đổi với Đại sứ EU ở Ukraine Jan Tonmbinski, quan chức đối ngoại cấp cao của EU Helga Schmid cho rằng Mỹ xem nhẹ vai trò của khối này trong việc giải quyết tình hình ở Ukraine và chỉ quan tâm đến việc áp dụng các biện pháp trừng phạt hà khắc hơn.
Ngay sau khi thông tin đăng tải trên truyền thông, bà Nuland đã tiếp xúc và chuyển lời xin lỗi tới các quan chức EU. Các nhà phân tích cho rằng mặc dù bà Nuland đã lên tiếng xin lỗi nhưng rõ ràng việc đoạn băng ghi âm bị phát tán đã ảnh hưởng không nhỏ đến uy tín phương Tây trong nỗ lực giải quyết cuộc khủng hoảng Ukraine, làm rạn nứt thêm mối quan hệ giữa Mỹ và lực lượng đối lập Ukraine cũng như với EU. Bà Nuland sau đó cũng “xoa dịu” Chính phủ Ukraine bằng tuyên bố Mỹ sẵn sàng hỗ trợ tài chính nếu nước này chịu tiến hành các cải cách chính trị theo con đường dân chủ.
Mỹ cung cấp vũ khí cho người nổi loạn?
Washington đã đổ lỗi cho Nga là thủ phạm chính trong vụ rò rỉ những đoạn băng ghi âm do được đăng tải trên trang Twitter của Nga. Phó Thủ tướng Nga Rogozin đã phản đối mạnh mẽ cáo buộc này. Theo ông, trong khi các nước phương Tây đang làm tình hình tại Ukraine trở nên phức tạp, Chính phủ Nga đang giúp ban lãnh đạo nước này ổn định tình hình và khôi phục sản xuất. Trước đó, Nga cáo buộc Mỹ cung cấp tài chính và vũ trang cho những người nổi loạn Ukraine bằng việc chi 20 triệu USD/tuần để tài trợ cho phe đối lập và lực lượng chống đối, trong đó có cả vũ khí. Ngoài ra, nhiều nguồn tin nói rằng những người nổi loạn đã có mặt tại Đại sứ quán Mỹ và được trang bị vũ khí.
Ông Dmitry Loskutov, Trợ lý Phó Thủ tướng Nga Dmitry Rogozin, được giới truyền thông phương Tây cho là một trong những người đầu tiên tải đoạn băng ghi lại cuộc đàm thoại giữa 2 nhà ngoại giao Mỹ, đã phủ nhận vai trò của mình. Ông Loskutov cho biết, ông chỉ đưa lại đoạn băng ghi âm sau khi một người khác công bố một ngày trước đó. Quyết định của ông đưa lại đoạn băng không có liên quan đến công việc với Chính phủ Nga.
Theo giới phân tích, sau khi đoạn băng bị rò rỉ, Mỹ đang lâm vào thế khó khi “gián tiếp” muốn giải quyết khủng hoảng tại Ukraine thông qua EU. Khi mâu thuẫn 2 bên rạn nứt, việc cùng nhau thống nhất một chính sách về Ukraine ngày càng khó khăn. Bên cạnh đó, cùng với những mâu thuẫn gay gắt trong thời gian qua, cuộc khủng hoảng Ukraine cũng đang làm sâu sắc thêm căng thẳng trong mối quan hệ Nga - Mỹ. Những bất đồng giữa các bên liên quan cũng đang làm phức tạp thêm tình hình Ukraine.
Ngay sau lễ khai mạc Olympic Sochi, Tổng thống Ukraine Yanukovych đã gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin. Thông tin chi tiết không được công bố. Nhưng trước đó có dự đoán cho rằng hai nhà lãnh đạo thảo luận về các ứng cử viên cho vị trí Thủ tướng sau khi ông Mykola Azarov từ chức tháng trước.